IV SA/Wa 2144/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Danuta Gorzelak-Maciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. D. i A. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) z dnia (...) września 2006 r. nr (...) w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w (...) na rzecz B. D. i A. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 2144/06 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...), po rozpatrzeniu zażalenia H. K., postanowieniem z dnia (...) września 2006r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 i art. 262 § 1 pkt 2 kpa, w pkt 1 -uchyliło postanowienie Wójta Gminy B. z dnia (...) sierpnia 2006r. w części dotyczącej pkt 1 i 2, a kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążyło wyłącznie B. D. i A. D.; w pkt 2 - utrzymało w mocy pkt 1 postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż Wójt Gminy B. decyzją z dnia (...) grudnia 2005r. umorzył postępowanie rozgraniczeniowe w związku z ugodą zawartą pomiędzy wnioskodawczyniami B. D. i A. D. - właścicielkami działki nr (...), położonej w miejscowości B. a H. K. właścicielką działki nr (...), położonej we wsi B. Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu wniosku B. D. i A. D. z dnia 15 listopada 2005r. o wydanie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2006r. kosztami tego postępowania poniesionymi przez wnioskodawczynie w kwocie 3.660 zł, obciążył obie strony w równych częściach, zobowiązując H. K. do zapłaty kwoty 1.830 zł na rzecz B. D. i A. D., w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia. Organ odwoławczy stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 262 § 1 pkt 2 kpa, według którego stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązków organów prowadzących postępowanie. Nadto podniósł, iż na tle spraw dotyczących kosztów postępowania rozgraniczeniowego ukształtowały się w orzecznictwie dwa różne stanowiska. Według jednego, koszty postępowania rozgraniczeniowego ponoszą wszyscy uczestnicy tego postępowania, gdyż postępowanie to prowadzone jest w interesie wszystkich właścicieli sąsiadujących nieruchomości. Interes ten nie może być ograniczany do wąsko pojmowanych korzyści w przeprowadzeniu rozgraniczenia, wyrażających się w inicjatywnie wszczęcia postępowania, bowiem dotyczy ono również interesu prawnego wynikającego z art. 152 i art.153 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którymi, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy ich utrzymaniu stałych znaków granicznych i koszty postępowania rozgraniczeniowego oraz koszty urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Natomiast według drugiego stanowiska, w postępowaniu administracyjnym przepisy prawa cywilnego mogą być podstawą rozstrzygnięcia, jeżeli tak stanowią przepisy prawa. Przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie zawierają norm upoważniających organy administracyjne do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w zakresie kosztów rozgraniczenia ani też nie określają zasad podziału tych kosztów między uczestników postępowania rozgraniczeniowego. Zatem podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 262 § 1 pkt 2 kpa, z którego wynika, iż stronę obciążają koszty postępowania wynikłe z jej winy, albo poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, to koszty wynikłe z postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę. Nadto przepisy te nie dają organom rozgraniczeniowym podstawy do orzekania w postępowaniu administracyjnym o tym, że jedna ze stron postępowania na rzecz drugiej powinna dokonać zwrotu części kosztów postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że "podziela" drugie stanowisko, według którego, brak jest podstaw do przyjęcia, by w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosować przepisy Kodeksu cywilnego w sprawie dotyczącej kosztów postępowania. Dlatego też w ocenie Kolegium koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny wyłącznie ponieść B. D. i A. D., albowiem postępowanie to prowadzone było na ich żądanie i w ich interesie. Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. D. i A. D., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i obciążenia w połowie kosztami postępowania rozgraniczeniowego uczestniczkę postępowania H. K. oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżące podniosły, iż do wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego zostały zmuszone działaniami H. K., która zakwestionowała przebieg granicy między ich nieruchomościami, istniejącej od około 70 lat i nie pozwoliła postawić nowego ogrodzenia w miejscu istniejącego od 20 lat starego ogrodzenia. H. K. podpisała ugodę, nie kwestionując ustaleń geodety, przy czym czynności rozgraniczeniowe wykazały naruszenie przez nią, a nie przez nas, przebiegu granicy na pewnym jej odcinku. Zdaniem skarżących koszty postępowania rozgraniczeniowego w połowie powinna ponieść H. K., gdyż to ona miała wyłącznie interes w przeprowadzeniu tego postępowania, skoro kwestionowała przebieg granicy, istniejącej od ponad pół wieku. Skarżące podniosły, iż nie godzą się na ponoszenie w całości kosztów rozgraniczenia, ponieważ nie naruszyły istniejącej granicy i nie żądały ustalenia jej przebiegu., a do rozgraniczenia nieruchomości zostały zmuszone przez niezadowoloną z przebiegu granicy H. K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w (...) wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie skarżąca B. D. popierając skargę, odwołała się do niedawno podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwały, z której wynika, iż koszty postępowania rozgraniczeniowego ponosi każda ze stron w równych częściach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Trafnie na rozprawie podniosła skarżąca B. D., że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę w dniu 11 grudnia 2006r. sygn. akt I OPS 5/06 o treści: " Organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości ( art. 153 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". W uzasadnieniu tej uchwały Sąd m.in. stwierdził, iż art. 152 Kodeksu cywilnego stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o koszach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 Kodeksu cywilnego. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepis art. 262 § 1 kpa wyklucza możliwość przyznania przez organ administracyjny zwrotu kosztów postępowania między stronami. Na tej podstawie można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej ( np. wynagrodzenie upoważnionego geodety) obciążyć kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ, po połowie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego. Koszty postępowania obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione za sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków graficznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Do kosztów tych nie można natomiast zaliczyć innych kosztów poniesionych przez stronę z jej wyboru, np. kosztów zastępstwa procesowego, które nie są kosztami rozgraniczenia, a ponadto wówczas orzeczenie organu dotyczyłoby w tej mierze zwrotu kosztów postępowania między stronami. Skoro koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele gruntów sąsiadujących po połowie, to obowiązek ten istnieje już w toku postępowania administracyjnego, a więc organ prowadzący takie postępowanie może także żądać od stron złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów rozgraniczenia, mając na uwadze, że koszty te obciążają właścicieli sąsiadujących gruntów po połowie ( art. 262 § 2 kpa). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zajęte w powołanej powyżej uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego i dlatego nie mogło znaleźć aprobaty prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowisko organu odwoławczego, iż w sprawie dotyczącej kosztów postępowania rozgraniczeniowego ma wyłącznie zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 kpa, a co za tym idzie koszty postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek strony, obciążają tę stronę, w tym konkretny przypadku obie skarżące. Mając powyższe na względzie należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżone postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego. Sąd na podstawie art. 152 cyt. ustawy wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględni stanowisko zawarte we wskazanej powyżej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 roku.