IV SA/Wa 215/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Cysek Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.) Asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Dominik Niewirowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i rozwoju Wsi na rzecz J. P. kwotę 200,- (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 1997 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej położonej na terenie wsi R. stanowiącej poprzednio własność T. i S.P.. Odwołanie od tej decyzji wnieśli J. P. i L. S. Decyzją z dnia [...] lutego 2004r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpoznaniu odwołania J. P. - utrzymał w mocy decyzję Wojewody N. z dnia [...] marca 1997 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy nieruchomości ziemskiej przejętej na własność Państwa orzeczeniem Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1954 r. wydanym na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1947 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz.U. z 1949 r. nr 46 poz. 339). Stosownie do art. 1 - 4 tego dekretu na własność Państwa mogły być przejmowane nieruchomości ziemskie położone na wskazanych terenach, jeżeli nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Do przejęcia nieruchomości - w ocenie organu - niezbędne było spełnienie 2 przesłanek, a mianowicie, aby nieruchomość miała charakter ziemski oraz nie pozostawała we władaniu właściciela w chwili wydania decyzji o przejęciu. Organ wskazał, jako niesporny fakt, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania miała charakter ziemski (tę okoliczność potwierdził m.in. J. P.). Spełniona została - w ocenie organu odwoławczego - również 2 przesłanka albowiem poprzedni właściciele nieruchomości - rodzice skarżącego - T. i S. P. w dacie wydania orzeczenia faktycznie nie władali nieruchomością -zostali wysiedleni w 1947 r. w ramach akcji przesiedleńczej "Wisła" prowadzonej m.in. w powiecie [...] i w dniu 2 grudnia 1954 r. zamieszkiwali we wsi O. na [...], do wsi R. nie powrócili. Rozpatrując wniosek J. P. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r. organ wskazał, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 kpa uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. W tym stanie odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skargę na tę decyzje wniósł J. P. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1954 r. obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 28 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz.U. nr 36 poz. 341). Art. 75 tego rozporządzenia wskazywał, że każda decyzja powinna zawierać osnowę rozstrzygnięcia w tym przypadku decyzja powinna określać nieruchomość ziemską podlegającą przejęciu, numery działek ewidencyjnych, granice tej nieruchomości, a gdy granice były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość - stosownie do uregulowań §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 16 września 1950r. w sprawie sposobu określenia przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w przypadku gdy właściciel jest nieznany. ( Dz.U. 45 poz., 416) Ponieważ zaskarżona decyzja nie określała w osnowie granic nieruchomości podlegających przejęciu, należących do T. S. z P. prowadziło to - zdaniem skarżącego - do rażącego naruszenia art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z 28 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym a to skutkuje, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego narusza prawo. Jako dodatkowy argument przemawiający za wadliwością orzeczenia z [...] grudnia 1954 r. J. P. wskazał, że brak orzeczenia przedmiotu, którego dotyczy rozstrzygnięcie uniemożliwia uzyskanie przez właściciela przejętej nieruchomości ekwiwalentu, o którym stanowi art. 5 dekretu z 27 lipca 1949 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna, ale nie tylko z przyczyn w niej wskazanych. Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w niniejszej sprawie został złożony przez J. P. Jak wynika z treści art. 61 § 4 kpa o wszczęciu postępowania należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Stroną zaś jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). W niniejszej sprawie organ nieprawidłowo ustalił krąg osób będących stronami, a przez to doszło do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jak wynika ze złożonych dokumentów małżonkowie P. posiadali 2 dzieci: J. P. i L. S. z domu P. Zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego jak i odpis decyzji organu I instancji doręczone zostały jedynie J. P., z pominięciem drugiego spadkobiercy. Wprawdzie postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po T. i S. P. zakończyło się po dacie wszczęcia postępowania administracyjnego lecz okoliczność ta pozostaje bez znaczenia albowiem dla ustalenia kręgu osób zainteresowanych nie jest konieczne przeprowadzenie takiego postępowania. Co więcej L. P. nie brała udziału jako strona również w postępowaniu odwoławczym, mimo że w tym czasie do akt sprawy zostało złożone postanowienie określające krąg spadkobierców. Brak udziału strony bez własnej winy w postępowaniu jest jedną z przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4kpa). W tym stanie rzeczy - zaskarżona decyzja jak też decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania a w konsekwencji - w myśl art. 145 § 1 pkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270) - decyzje te należało uchylić. Dodatkowo wskazać należy, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego narusza przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podnieść wszak należy, iż odwołanie od decyzji Wojewody N. z dnia [...] 03.1997 r. wnieśli oboje spadkobiercy. J.P. i L. S. Organ odwoławczy rozpoznał natomiast jedynie odwołanie J. P. nie odnosząc się ani w osnowie decyzji, ani w jej uzasadnieniu do odwołania L. S. Należało zatem przyjąć, że organ nie rozstrzygnął całości wniosku W tym stanie rzeczy - niezależnie od zarzutów zawartych w skardze - zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dodatkowo ocenić zarzuty zawarte w skardze. Zważyć wszak należy, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika ażeby podniesione przez J. P. okoliczności związane z rażącym naruszeniem prawa - art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 28 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym były przedmiotem oceny organów. Wprawdzie wskazany zarzut po raz pierwszy został podniesiony i skonkretyzowany w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jednakże nie zwalniało to organu od konieczności zbadania tej kwestii z urzędu badając czy nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Podnieść także należy, że do okoliczności tej organ odwoławczy nie ustosunkował się także w odpowiedzi na skargę ograniczając się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że popiera stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. Rozstrzygniecie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz.U.nr 153 poz. 1270). Z tych wszystkich względów - na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. b i c wskazanej wyżej ustawy oraz powołanych wyżej przepisów- należało orzec jak w sentencji