IV SA/Wa 2150/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W.S. na decyzję Wojewody (...) z dnia (...) września 2007r. Nr (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Pismem złożonym osobiście w dniu 17 grudnia 2007r. W.S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wniosek ten złożony został w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2150/07 wszczętej ze skargi W.S. na decyzję Wojewody (...) w przedmiocie uchylenia czynności materialno – technicznej zameldowania. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2008r., sygn. akt IV SA/Wa 2150/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Sąd uznał bowiem, że W.S. nie wykazał, że znajduje się w sytuacji o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a więc że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. W dniu 20 lutego 2008 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu od skargi. W.S., w odpowiedzi na wezwanie, wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Ponownie zażądał zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przestawił argumenty świadczące, jego zdaniem, za zasadnością złożonej do Sądu skargi. Oświadczył, że zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2.157, 07 zł (średnie wynagrodzenie brutto z ostatnich 6 miesięcy; bez godzin nadliczbowych – 2.030,04 zł.). Z kwoty tej, poza normalnymi kosztami utrzymania siebie i wynajętego pokoju (skarżący prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe), wnioskodawca spłaca kredyt, którego miesięczna rata – jak wynika zarówno z oświadczenia skarżącego jak i wyciągu z rachunku bankowego – wynosi 255 zł. Koszt utrzymania wynajmowanego pokoju skarżący określił na 650 zł. Ponieważ oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd pismem z dnia 17 kwietnia 2008 roku wezwał skarżącego do udzielenia informacji na temat wysokości środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowych miała zostać udokumentowana wyciągiem z konta bankowego za ostatnie 3 miesiące rozliczeniowe. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył znajdujący się już w katach wyciąg z konta bankowego, obrazującego ruch środków w okresie od dnia 29 września 2007r. do dnia 8 stycznia 2008r. Z dokumentu tego wynika, że stan konta wnioskodawcy (w dniu 8 stycznia 2008r. ) zamykał się saldem dodatnim (3.227,06 zł.). Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zakres i warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy art. 245 i 246 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tymi przepisami prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, rady prawnego, doradcy podatkowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko do wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może przy polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest natomiast od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Z mających zastosowanie w sprawie, powołanych wyżej przepisów, wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony ustawodawca obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Użyte w przepisie art. 246 ustawy pojęcia nieostre, tj. poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, jakichkolwiek kosztów postępowania, wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji skarżącego, względnie, w sytuacji gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dokumentów (art. 255 ustawy). Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronie aktywach, nie jest bowiem zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Z omówionym wyżej obowiązkiem strony skarżącej powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej analizy wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, ze wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 246 ustawy. Rzetelna ocena sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy wymaga zbadania czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, do czego – jak wyżej wskazano – konieczny jest udział skarżącego. To w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej . Jak wynika z powyższego, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena przez Sąd sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, ze skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również wiąże się ze zbadaniem, czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W rozpatrywanej sprawie złożony przez skarżącego formularz wniosku PPF nie zawierał dostatecznych danych koniecznych do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też Sąd wezwał skarżącego do nadesłania wyciągów z kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Podstawę takiej decyzji stanowił § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (...). Skarżący, mimo jasnej i precyzyjnej treści wezwania ograniczył się do przedłożenia dokumentu przedstawiającego jego sytuację dochodową i majątkowym w okresie przełomu 2007 i 2008r. Sytuacja ta został juz oceniona przez Sąd, który postanowieniem z dnia 15 stycznia 2008r. odmówił skaczącemu przyznania prawa pomocy. Z dokumentu tego nie wynika natomiast w jakiej sytuacji majątkowej skarżący znajduje się obecnie, a tylko wyjaśnienie tych okoliczności pozwoliłoby na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Należy w tym miejscu podkreślić że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Zmiany tych okoliczności skarżący nie wykazał. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.