IV SA/Wa 2157/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi Miasta R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2007 roku. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) września 2007r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 w zw. z art. 157 § 1 kpa , po rozpatrzeniu wniosku Spółki dla Zagospodarowania Wspólnoty Gruntowej m. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił własną decyzję z dnia (...) marca 2007r. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia (...) czerwca 1997r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta R. z dnia (...) grudnia 1987r. o uznaniu za wspólnotę gruntową gruntów o łącznej powierzchni (...) ha w części dotyczącej działki nr (...) i (...) oraz decyzji Naczelnika Miasta R. z dnia (...) marca 1988r. o zatwierdzeniu wykazu udziałowców we wspólnocie gruntowej miasta R. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z art.8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych "właściwe organy ustala stosownie do art. 1 i 3, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową". Przepis art. 3 ustawy stanowi, iż " nie zalicza się do wspólnot gruntowych nieruchomości lub ich części określonych w art. 1ust.1, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne...". Organ wskazał, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 1995r. sygn. akt II SA 1574/94 stwierdził, iż przez przekazanie w rozumieniu cyt. wyżej art. 3 ustawy należy rozumieć przeniesienie własności na rzecz podmiotów realizujących cele publiczne. Aby uznać, że nastąpiło przekazanie gruntów na cele publiczne muszą wystąpić zmiany w sferze własności. W świetle tegoż wyroku, zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, gdyż sporne grunty zostały jedynie przeznaczone na cele publiczne na podstawie uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia (...) września 1958r., uchwały nr (...) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia (...) października 1958r. oraz uchwały nr (...) Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia (...) czerwca 1962r. Natomiast nie podjęto żadnych działań dotyczących przeniesienia prawa własności tych nieruchomości na Skarb Państwa. W konstatacji organ naczelny stwierdził, iż z uwagi na brak istnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, należało odmówić stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia (...) czerwca 1997r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta R. z dnia (...) grudnia 1987r. oraz (...) marca 1988r. Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto R., podnosząc zarzut naruszenia art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż w sprawie nie zaszły przesłanki do jego zastosowania oraz naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez uznanie, iż w sprawie nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji , a także naruszenie zasady praworządności z art. 7 kpa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z unia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny ma obowiązek badania zgodności zaskarżonych aktów organów administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich legalności, a więc z punktu widzenia ich zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 103, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie lecz z innych przyczyn niż w niej podane. Zgodnie z art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Obowiązek przestrzegania właściwości obejmuje również właściwość instancyjną - właściwość do weryfikacji decyzji w toku instancji oraz weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Według art. 157 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "Właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ". Zasady ustalenia właściwości instancyjnej reguluje art. 17 kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 17 kodeksu postępowania administracyjnego nie stanowi wyczerpującej regulacji ustalenia właściwości instancyjnej a musi być stosowany w związku z art. 20 kodeksu postępowania administracyjnego, który odsyła do regulacji materialnoprawnej. Przepisy materialnego prawa w określonym zakresie muszą być stosowane łącznie z przepisami administracyjnego prawa ustrojowego gdy ustala się właściwość instancyjną w sprawach, w których orzekały zniesione organy w strukturze ustrojowej administracji publicznej. Przepis art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 z późn. zm.) stanowił, iż właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych ustalają, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową bądź mienie gromadzkie. W wyniku reformy ustrojowej na mocy art. 5 pkt 10 ustawy z 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.) kompetencję określoną w art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. przejęli kierownicy urzędów rejonowych. Następnie na mocy znowelizowanego - na podstawie art. 22 ustawy z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 z późn. zm.) - art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, sprawy te należą do kompetencji starosty. Żaden przepis tej ustawy nie wyznacza organu wyższego stopnia w stosunku do starosty. Zatem ustalenie organu właściwego należy poszukiwać w zasadach ustalenia właściwego organu wyższego stopnia wobec starosty. Według art. 17 pkt 1 kpa organem wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego jest samorządowe kolegium odwoławcze, chyba, że ustawy szczególne stanowią inaczej. Powyższe prowadzi do wniosku, iż organem wyższego stopnia w stosunku do starosty orzekającego na podstawie art. 8 ust.1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest samorządowe kolegium odwoławcze. Oznacza to, że organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Bialskopodlaskiego z dnia (...) czerwca 1997r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta R. z dnia (...) marca 1988r. jest obecnie samorządowe kolegium odwoławcze. Wypada podnieść, iż sprawa właściwości organów do rozpozna wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ( Dz. U. Nr 28 , poz., 169 ze zm.) była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który rozstrzygając spór kompetencyjny pomierzy samorządowym kolegium odwoławczym a wojewodą stwierdził w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2005r. sygn. OW 177/04 ( LEX nr 169428), iż samorządowe kolegium odwoławcze jest organem wyższego stopnia w stosunku do starosty orzekającego na podstawie art. 8 ust. 1 cyt. wyżej ustawy. Zważywszy na podane powyżej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.