IV SA/Wa 216/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. znak: [...] Wojewoda Mazowiecki (dalej: "organ odwoławczy", "Wojewoda") działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2015 r., poz. 1274; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2015r., poz. 388 ze zm.; dalej: "u.e.l.") po rozpatrzeniu odwołania R. T. (dalej: "skarżący") od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego i prawnego: W dniu [...] czerwca 2015 r., na wniosek W. S., zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. We wniosku o wymeldowanie W. S. wyjaśnił, że R. T. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Omawiany lokal został zdany przez matkę skarżącego wraz z kluczami. Obecnie R. T. przebywa w zakładzie karnym. Wnioskodawca dołączył kopię odpisu wyroku zaocznego Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...] nakazującego eksmisję B. T. i R. T. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na mocy omawianego wyroku, R. T. nie nabył praw do otrzymania lokalu socjalnego. W aktach znajduje się również protokół zdawczo-odbiorczy lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], z którego treści wynika, że w dniu [...] maja 2015 r. nastąpiło wydanie lokalu zajmowanego przez B. T. wraz z rodziną. B. T. dobrowolnie zrealizowała tym samym wyrok sądu z dnia [...] września 2014 r. Z informacji zamieszczonych na protokole wynika, że B. T. od dnia 17 lutego 2015 r. nie jest wraz z rodziną lokatorem lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Adnotacje zamieszczone w protokole wskazują, że w lokalu jest brudno, lokal nie nadaje się do zamieszkiwania, rzeczy tam pozostawione nie stanowią żadnej wartości materialnej, nadają się tylko do wyrzucenia (meble nie nadają się do użycia). Protokół został podpisany przez B. T. Pismem z dnia 17 czerwca 2015 r. skarżący wyjaśnił, że odbywa karę pozbawienia wolności na okres dwóch lat. Oświadczył, że od 8 maja 2015 r. nie przebywa w omawianym lokalu, gdyż od tej daty przebywa w areszcie śledczym. Po odbyciu kary zamierza jednak powrócić do lokalu i w nim zamieszkać. W toku postępowania wyjaśniającego, przesłuchana w charakterze świadka B. T. potwierdziła, że lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] opuściła w lutym 2015 r. Natomiast syn – R. T. zamieszkiwał w omawianym lokalu do czasu osadzenia go w areszcie śledczym, tj. do dnia 8 maja 2015 r. W dniu 23 maja 2015 r. B. T. zdała lokal właścicielowi i podpisała protokół zdawczo-odbiorczy, oddała również klucze, cześć rzeczy należących do syna zabrała, a cześć rzeczy tj. łóżko, pościel, kilka mebli pozostawiła w lokalu. Decyzją z dnia [...] września 2015 r. organ I instancji działając na podstawie art. 35 u.e.l. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W ocenie Prezydenta został spełniony warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 35 u.e.l., bowiem skarżący opuścił przedmiotowy lokal i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nadto organ I instancji zauważył, iż przedmiotowy lokal został opróżniony i zwrócony właścicielom. Dlatego też utrzymywanie zameldowania bez zamieszkiwania w lokalu jest utrzymywaniem fikcji meldunkowej podważającej sens i wiarygodność ewidencji ludności, która pełni funkcję wyłącznie rejestracyjną, a jej celem jest ustalenie faktycznego miejsca pobytu osób. Nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia skarżący wniósł odwołanie do Wojewody [...] od wskazanej decyzji z dnia [...] września 2015 r. Wojewoda [...] wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w myśl obecnie obowiązującego art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 (właściwy ze względu na położenie nieruchomości), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2 (dysponujących tytułem prawnym do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Ponadto wyjaśnił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ odwoławczy uznał, iż skarżący nie mieszka w miejscu zameldowania i opuścił je trwale i dobrowolnie. Jak wskazał Wojewoda, powyższe dało się ustalić na podstawie informacji przekazanych przez W. S., B. T. oraz informacji wynikających z protokołu zdawczo- odbiorczego lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na mocy omawianych dowodów organ odwoławczy stwierdził, że z dniem 23 maja 2015 r. nastąpiło wydanie właścicielowi lokalu zajmowanego przez B. T. wraz z rodziną, która dobrowolnie zrealizowała wyrok sądu z dnia [...] września 2014 r., nakazujący eksmisję Wymienionych osób z przedmiotowego lokalu. Z powyższych dowodów wynika, że R. T. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od 8 maja 2015 r. i nie posiada w nim żadnych rzeczy. Jednocześnie Wojewoda wskazał, iż ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma zatem na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył skarżący. Wskazał m.in., iż jego nieobecność w przedmiotowym lokalu wynika z faktu, iż przebywa w zakładzie karnym. A zatem opuszczenie lokalu spowodowane było niezależnie od niego. Nadto podniósł, iż jego klucze do spornego lokalu są w depozycie w zakładzie karnym, a pozostawione w nim meble i sprzęty nie są zniszczone i nie nadają się do wyrzucenia, jak sugeruje właściciel. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 13 lipca 2016 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy podtrzymał skargę. Uczestnik postępowania W. S. wniósł o jej oddalenie. Podniósł także, iż stan techniczny budynku uniemożliwia zamieszkiwanie nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia [...] września 2012 r. nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu ustalony przez organy meldunkowe stan faktyczny sprawy, pozwalał na stwierdzenie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu R. T. z pobytu stałego. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 388 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia wskazanej normy prawnej wynika zatem, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. W ocenie Sądu fakt, że aktualnie obowiązująca konstrukcja wymeldowania w formie decyzji administracyjnej, zawarta w art. 35 u.e.l. zaczerpnięta została z poprzednio obowiązującej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974 r. pozwala uznać, że bogate orzecznictwo sądów, wydane na gruncie powołanego art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r., pozostaje zatem w dużej mierze aktualne, także w odniesieniu do przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji zaskarżonej przedmiotową skargą. Podkreślenia wymaga, iż na gruncie art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), regulującego instytucję prawną wymeldowania, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. A zatem co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże nie zawsze jest to konieczne. W pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma znaczenia jak np. w przypadku eksmisji. Wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje w tym przypadku orzeczenie wydane przez organ Państwa jakim jest podlegający wykonaniu wyrok Sądu. Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie wyrokiem zaocznym z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w [...] [...] Wydział Cywilny nakazał eksmisję B. T. i R. T. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Nadto w dniu 23 maja 2015 r. nastąpiło wydanie przedmiotowego lokalu przez matkę skarżącego – B. T., co stanowi o dobrowolnym zrealizowaniu wskazanego wyroku sądu. Sąd zauważa także, iż wola opuszczenia miejsca zamieszkania przez osobę zameldowaną nie ma również znaczenia w przypadku skazania tej osoby na karę pozbawienia wolności i wykonywanie wobec niej tego orzeczenia. Także w tym przypadku wolę opuszczenia miejsca zameldowania zastępuje podlegający wykonaniu wyrok Sądu. Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że nie opuścił on dobrowolnie swojego miejsca pobytu nie stanowiła więc przeszkody do wydania decyzji o jego wymeldowaniu. W okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu, opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] nastąpiło w wyniku zawinionych działań skarżącego, za które został on skazany prawomocnym wyrokiem karnym i nadal odbywa karę pozbawienia wolności. Nie można więc uznać, że skarżący zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich względem niego. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu. Celem postępowania w sprawie o wymeldowanie jest bowiem zapewnienie zgodności zapisów rejestrowych w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem, czyli miejscem pobytu danej osoby. Wymeldowanie nie wpływa na prawa rzeczowe, czy zobowiązaniowe strony (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2387/10). Sąd nie dopatrzył się w prowadzonym postępowaniu uchybień, jak również braku obiektywizmu w ocenie dowodów dokonanej przez organy obu instancji. Dysponując zgromadzonym materiałem dowodowym, organy orzekające dokonały prawidłowej jego oceny zgodnie z przepisami art. 77 i art. 80 k.p.a., czemu dały wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji. W wyniku tej oceny organy orzekające właściwie przyjęły, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki z art. 35 u.e.l., skutkujące wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego. Mając na uwadze powołane okoliczności, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.