IV SA/Wa 2160/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę A. A. (dalej: Cudzoziemka, Strona, Skarżąca) wraz z dziećmi wjechała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [...] kwietnia 2015 roku i złożyła za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. wniosek o nadanie jej oraz jej małoletnim dzieciom statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2015 roku odmówił Cudzoziemce nadania statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej, a Rada do Spraw Uchodźców [...] stycznia 2016 roku decyzję tą utrzymała w mocy. Cudzoziemka wyjechała wraz z dziećmi do [...], gdzie również wystąpiła o udzielenie ochrony międzynarodowej. [...] służby graniczne przekazały ją [...] grudnia 2016 roku funkcjonariuszom Placówki Straży Granicznej w S., po czym przebywała w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. Komendant Placówki Straży Granicznej w S. (dalej: Komendant, organ I instancji) po wszczęciu z urzędu postępowania, decyzją z [...] stycznia 2017 r., wydaną na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1, 10 i 16a, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art.315 ust. 2 pkt 1 i art. 319 pkt 1ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach (Dz.U. 2016 poz. 1990) orzekł o zobowiązaniu Cudzoziemki i jej małoletnich dzieci do powrotu do kraju pochodzenia oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że cudzoziemka przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu i pobytu, a ponadto wydano wobec niej ostateczną decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Wobec nieopuszczenia przez Cudzoziemkę Polski w terminie wynikającym z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach oraz niestwierdzenia występowania przesłanek określonych w art. 303 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, niezbędnym stało się wydanie decyzji zobowiązującej ją do powrotu do kraju pochodzenia. Cudzoziemka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając Komendantowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017 poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), a także art. 348 pkt 1 i, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W skardze podniesiono zarzut braku całościowego zebrania materiału dowodowego, w szczególności w zakresie istnienia zagrożenia prawa do życia, wolności osobistej i ryzyka poddania nieludzkiemu traktowaniu Cudzoziemki po powrocie do kraju pochodzenia. Ponadto zdaniem Strony organ zakreślił zbyt długi okres zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, nie uzasadniając tego jednocześnie w żaden sposób. Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję z [...] stycznia 2017 r. W uzasadnieniu wskazano ustalenie następującego stanu faktycznego: Cudzoziemka wraz z córkami od przyjazdu do Polski przebywała w kraju bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu. Ostateczną decyzją z [...] stycznia 2016 r. odmówiono jej nadania w Polsce statusu uchodźcy. Po przekazaniu przez stronę [...] Cudzoziemki funkcjonariuszom polskiej Straży Granicznej, [...] grudnia 2016 roku złożyła ona kolejny wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, który decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2017 r. został uznany za niedopuszczalny. Decyzję tą utrzymała w mocy Rada do Spraw Uchodźców w dniu [...] marca 2017 roku, a skarga złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oczekuje na rozpoznanie. Zatem - zdaniem organu - zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 302 ustawy o cudzoziemcach, co jest wystarczające do wydania decyzji zobowiązującej Cudzoziemkę do powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto rozpatrując sprawę pod kątem występowania przesłanek negatywnych zobowiązania Cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia, wymienionych w art. 303 ustawy o cudzoziemcach, Szef Urzędu stwierdził, że sytuacja Strony nie uzasadnia przyjęcia, że po powrocie do kraju pochodzenia Cudzoziemka oraz jej dzieci będą narażone na zagrożenia w postaci prześladowania, doznania poważnej krzywdy w wyniku stosowania tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Oparto się w tym zakresie na ustaleniach poczynionych przy wydawaniu decyzji o odmowie udzielenia Cudzoziemce statusu uchodźcy, gdzie stwierdzono, że jej indywidualna sytuacja nie stanowiła podstawy do udzielenia ochrony międzynarodowej. W toku tych postępowań Cudzoziemka oświadczyła, że uciekła z kraju pochodzenia w obawie przed mężem, który groził jej śmiercią, a także odebraniem córek. Jednakże z zeznań Strony wynikało, że z pierwszym mężem nie utrzymuje kontaktu od 10 lat, ponadto przebywa on w więzieniu. Cudzoziemka nie potwierdziła rzekomej groźby odebrania córki żadnym weryfikowalnym materiałem dowodowym, powołując się jedynie na panujące prawo zwyczajowe. Natomiast z drugim mężem oficjalnie rozwiodła się. Brak było także wskazania działań ze strony obu mężczyzn, które wskazywałyby na próbę odebrania córek. Wobec tych okoliczności organy uznały, że niezasadne są obawy Cudzoziemki przed nimi, szczególnie, że Strona deklarowała dobre stosunki z własną rodziną, w szczególności brat i matka udzielali jej niezbędnej pomocy. Jak sama wskazała, jej brat widząc, że drugi mąż często będąc pod wpływem alkoholu poddaje ją przemocy, zakomunikował jej, że ma wrócić do rodzinnego domu, albo on po nią przyjedzie i ją zabierze. Zdaniem organu, trudno zatem przyjąć, że jej rodzina miałaby zmuszać ją po powrocie do kraju do ponownego zamążpójścia, czy też naciskałaby na oddanie dzieci byłym mężom. Za równie nieuzasadnione uznano argumenty dotyczące obawy przed traktowaniem jej w kraju pochodzenia z powodu samodzielnego wyjazdu oraz ostracyzmu społecznego z powodu naruszenia norm religijnych i obyczajowych panujących w [...]. Po pierwsze, jak wynikało z zeznań Cudzoziemki, na terytorium Polski przebywał również jej brat, wobec tego nie można uznać, że cudzoziemka była całkowicie pozbawiona męskiej opieki, której przypisuje duże znaczenie. Po drugie zaś, ostracyzm społeczny nie jest równoznaczny z nieludzkim lub poniżającym traktowaniem. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu informacji dotyczących traktowania kobiet w [...], organ stwierdził, że są to informacje ogólnikowe, a dodatkowo nie wskazano, w jaki sposób przekładają się one na indywidualną sytuację Cudzoziemki. W kwestii zgłoszonych problemów psychologicznych jednej z córek Strony, organ zaznaczył, że z pisma podpisanego przez psychologa, wynika, iż odbyła się konsultacja i została udzielona stosowna porada. Brak jest natomiast przesłanek do stwierdzenia, że stan psychiczny dziecka jest zaburzony na tyle, aby uniemożliwiał powrót do kraju pochodzenia. Za nieistotne dla sprawy zostały uznane, ponownie niczym nie poparte, informacje dotyczące stosowania przemocy wobec dziecka przez męża, wobec upływu 10 lat od rzekomych wydarzeń. Zarzuty w tym zakresie oceniono jako bezzasadne. Odnosząc się do kwestii wskazanego okresu zakazu wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, Szef Urzędu zaznaczył, że 1 rok jest w niniejszej sprawie zasadny i stanowi adekwatną reakcję wobec postawy Cudzoziemki. Ta bowiem, pomimo pouczenia jej o konieczności pozostawania na terytorium Polski do czasu zakończenia postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, wyjechała do [...] i tam także rozpoczęła starania o ochronę międzynarodową. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia: – art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów w zakresie przestrzegania praw podstawowych Cudzoziemki w kraju pochodzenia, niezałączenie do akt sprawy informacji o kraju pochodzenia, brak zbadania czy w razie powrotu do kraju pochodzenia będzie miała zapewnione leczenie w sytuacji chorowania na nowotwór, ani niezbadanie sytuacji samotnych kobiet w [...] przez organ drugiej instancji; – art. 348 ust 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez ich błędną wykładnię i nieudzielenie zgody na pobyt ze względów, pomimo spełnienia przesłanki jej udzielenia określonej w przepisie; – art. 315 ust. 2 pkt 1 oraz art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez niesłuszne orzeczenie zakazu wjazdu na okres 2 lat. W uzasadnieniu Skarżąca ponownie podkreśliła, że organy w żaden sposób nie wzięły pod uwagę istniejącego ryzyka zagrożenia jej prawa do życia, wolności i bezpieczeństwa, związanego z panującymi w [...] stosunkami religijnymi i społecznymi. Zaznaczyła, że od jakiegoś czasu w Polsce nie przebywa nikt z jej rodziny, zatem wcześniej wyrażane obawy przed powrotem do kraju są dalej aktualne. Ponadto wskazała, że nie zbadano, czy będzie miała możliwość leczenia choroby, którą wykryto u niej i u jej córki. Podkreśliła ponownie, że w kraju jej pochodzenia dochodzi do walk zbrojnych, rządy są oparte na zastraszaniu, ludzie są porywani, torturowani, a kobiety są traktowane przedmiotowo jako "własność" męża. Egzekucja formalnych praw kobiet jest w praktyce niemożliwa, w przypadku rozstania z mężem odbierane są im majątki oraz dzieci. Ponadto za niesłuszny, zbyt długi i arbitralnie ustalony uznano orzeczony okres zakazu wjazdu do Polski i innych państw obszaru Schengen. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest wypełnienie przez Cudzoziemkę przesłanek określonych w art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, czyli przebywała ona na terytorium Polski bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, przekroczyła ona granicę wbrew przepisom prawa oraz została wobec niej wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej i nie opuściła ona dobrowolnie granic kraju. Zatem w tym zakresie spełnione zostały przesłanki obligujące organy do wydania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia. Odstąpienie od wydania takiej decyzji jest możliwe w przypadku zaistnienia ustawowych wyjątków, określonych w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a pośrednio również art. 348 oraz 351 ustawy. Jednakże w ocenie organów obu instancji te warunki nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. Zdaniem Sądu taka ocena była słuszna, albowiem Skarżąca nie wykazała w toku postępowania, żeby jej indywidualna sytuacja uzasadniała udzielenie żądanej zgody na pobyt na terytorium Polski ze względów humanitarnych. Przede wszystkim należy zauważyć, że Skarżąca upatrywała potencjalne zagrożenie dla swoich praw w treści raportów organizacji międzynarodowych, zgodnie z którymi ochrona praw człowieka w [...] stoi na bardzo niskim poziomie. Jednakże zebrany przez organy materiał dowodowy, oparty w dużej mierze o dane przedstawione przez samą Skarżącą w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie potwierdził, aby wobec niej samej występowały przejawy naruszania praw człowieka. Należy zauważyć, że organy w postępowaniu badają sytuację konkretnej osoby, kluczowe znaczenie mają zdarzenia i okoliczności dotyczące bezpośrednio. cudzoziemca i kształtujące jego los. Zatem brak jest możliwości odgórnego uznania, że sytuacja w kraju pochodzenia stanowi wystarczającą przesłankę dla udzielenia pomocy cudzoziemcowi. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, w danym przypadku nie stwierdzono, aby indywidualna sytuacja Skarżącej była szczególna - uzasadniała udzielenie jej pomocy w postaci zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W trakcie przesłuchania, po przyjeździe do Polski, Cudzoziemka wskazała, że nie była nigdy aresztowana, a przemocy doświadczyła ze strony drugiego męża, z którym następnie się rozwiodła. W obliczu problemów związanych z nieudanymi małżeństwami Skarżąca mogła liczyć na pomoc najbliższej rodziny, w szczególności matki i brata. Pomimo artykułowanych obaw na żadnym etapie postępowania nie uprawdopodobniła realnej możliwości odebrania jej dzieci – nie wskazała w danym zakresie żadnych realnych prób lub starań. Zeznania dotyczące czasowego wychowywania starszej córki przez pierwszego męża Skarżącej i jego nową partnerkę, co miało być powodem problemów wychowawczych, także nie potwierdziły się. Ta okoliczność, w połączeniu z zeznaniami złożonymi po przyjeździe do Polski, zgodnie z którymi z pierwszym mężem nie utrzymywała kontaktów, uzasadnia tezę, że z jego strony nie grozi Cudzoziemce żadne niebezpieczeństwo. Trudno natomiast stwierdzić, że sytuacja Skarżącej jest nadzwyczajna i wyjątkowa, ponieważ jest ona rozwiedzioną, samotną matką. Nie może być to powodem uniemożliwiającym samodzielnie powrót do kraju pochodzenia. Nie uprawdopodobniono bowiem aby wszystkie kobiety z [...], znajdujące się w takiej sytuacji (rozwiedzione z dziećmi), musiały być chronione przed koniecznością powrotu do kraju pochodzenia. Skarżąca, poza oświadczeniami, nie wskazała żadnych innych dowodów, mających potwierdzać zagrażające jej niebezpieczeństwo. Przedstawiane przez nią informacje w tym zakresie nie są możliwe do zweryfikowania, a ponadto odnoszą się do sytuacji ogólnej. Ponadto, w miarę toczącego się postępowania, Skarżąca zaczęła przedstawiać coraz to nowe okoliczności, jak np. kwestia jej choroby, problemy natury psychologicznej u starszej córki, przy jednoczesnym braku stosownego ich udokumentowania. Nie było możliwości weryfikacji, a co za tym idzie znaczącego odniesienia się do twierdzeń jej o chorobie, choć uchybieniem było całkowite pominięcie tej kwestii w treści uzasadnienia skarżonego aktu. Nie mogło mieć to jednak żadnego wpływu na wynik sprawy. Także bowiem na etapie wniesienia skargi Cudzoziemka nie uprawdopodobniła nawet, aby zmiana miejsce zamieszkania wykluczała możliwość kontynuacji leczenia, w sytuacji gdy na terenie [...] funkcjonuje także publiczna służba zdrowia. Z kolei chęć korzystania z usług w tym zakresie na wyższym poziomie, nie może być przesłanka odstąpienia od orzeczenia o nakazie powrotu. Natomiast w kwestii ewentualnych problemów psychologicznych córki skarżącej, konieczne jest przeprowadzenia wywodu natury ogólnej. Obecne realia życia społecznego charakteryzują się migracją osób dorosłych, w dużej mierze ze względów ekonomicznych (poszukiwanie pracy, delegowanie przez pracodawcę itp.). Konsekwencją tego zjawiska jest migracja całych rodzin, wraz z małoletnimi dziećmi. Nie oznacza to negacji faktu, że zmiana środowiska może wiązać się dla dziecka także z poważnymi, przykrymi przeżyciami. Zdarzenia tego rodzaju jest jednak akceptowane, gdyż pozostają w związku z ochrona innej wartości, jaką jest jedność rodziny i możliwość sprawowania opieki nad dziećmi przez ich rodziców, którzy decydują się na zmianę miejsca zamieszkania. Cudzoziemka, podejmując nieudaną próbę uzyskania ochrony międzynarodowej zdeterminowała określone trudności jakie się będą wobec tego wiązać z adaptacją jej dzieci do nowych warunków. Tylko wobec ujawnienia szczególnej sytuacji indywidualnej dziecka, gdy - wobec konkretnej poważnej dolegliwości – istotnie zachwiane są jego możliwości adaptacyjne, celowym może być rozważenie, czy względy humanitarne nie przemawiają przeciw zobowiązaniu jego rodziny do powrotu do kraju pochodzenia. Tego rodzaju sytuacji w sprawie nie podnoszono, wskazując jedynie, że córka cudzoziemki była konsultowana u psychologa. Zdaniem Sądu, organy w sprawie dokonały słusznej oceny przedstawionej przez Skarżącą sytuacji. Należy przy tym zauważyć, że dopuszczalne było posłużenie się przez nie materiałem dowodowym, zebranym w postępowaniu dotyczącym udzielenia statusu uchodźcy, szczególnie wobec niewielkiego okresu, dzielącego oba postępowania. Zatem za niesłuszny należy uznać zarzut naruszenia przepisów k.p.a. w tym zakresie. Nie jest zasadny zarzut dotyczącego długości orzeczonego zakazu wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że orzeczony zakaz obejmuje okres 1 roku, a nie 2 lat, jak wskazano w skardze. Zgodnie z przepisem art. 319 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zakaz w sprawie niniejszej mógł być określony na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Organ orzekł zakaz mieszczący się w dolnej granicy przedstawionych widełek i uzasadnił go postawą Skarżącej, która nie czekając na zakończenie przed organami polskimi procedury uchodźczej, nielegalnie przekroczyła granice Polski i wyjechała do [...], by tam ponownie wszcząć procedurę udzielenia ochrony międzynarodowej. Zdaniem organów, świadczyło to o lekceważeniu przepisów prawa polskiego, a orzeczenie krótszego zakazu ponownego wjazdu nie spełniłoby swojego represyjnego i wychowawczego charakteru. Sąd taką ocenę podziela. Nie można uznać, że Skarżąca została potraktowana w sposób arbitralny, albowiem orzeczenie o zakazie wjazdu miało swoje uzasadnienie w przepisach prawa, a także okolicznościach faktycznych sprawy. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia. W szczególności nie sposób uznać, aby - wobec informacji udzielonej przez Stronę w toku postępowania - organ zaniechał właściwego wyjaśnienia sprawy, w istotnych kwestiach. Z wszystkich powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) Sąd skargę oddalił.