IV SA/Wa 2171/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2007 roku; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. C. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przedmiotem skargi B.C. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) września 2007r. wydana w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. nr (...) (bez daty) którą organ ten, na wniosek Naczelnika Miasta i Gminy w S., zezwolił na przeznaczenie gruntów rolnych klas IV-V o powierzchni ok. (...) ha, położonych na terenie miasta S. (...) na cele nierolnicze tj. pod budowę osiedla domów jednorodzinnych D.- Ł. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi B.C. Pismo to skierowała do Wojewody Z., który przekazał je wg właściwości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia (...) stycznia 2007r, wydaną na podstawie przepisu art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. nr (...) z dnia (...) grudnia 1979r., ponieważ uznał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie. Wnioskodawczyni wraz z mężem nabyła bowiem działkę o nr ew. (...), objętą decyzją Wojewody K. nr (...) w dniu (...) maja 1981 r., tj. już po wydaniu decyzji o której stwierdzenie nieważności obecnie wnosi. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez B.C., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie przepisu art. 127 § 3 i art. 138 § 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy ograniczył się do powtórzenia stanowiska organu I instancji zawierającego się w stwierdzeniu, że B.C. nie była stroną w postępowaniu dotyczącym zmiany przeznaczenia na cele nierolnicze m.in. działki o nr (...) położonej w miejscowości S., prowadzonym przez Wojewodę K. Organ podkreślił że w decyzji organu I instancji (z dnia (...) stycznia 2007r.) wykazano w sposób bezsporny, że brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody K. z dnia (...) grudnia 1979r. Sygn. akt IV SA/Wa 2171/07 B.C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W obszernej skardze zarzuciła, że decyzja Wojewody K. nie stanowi dokumentu urzędowego. Została ona sfabrykowana już po zawarciu przez skarżącą umowy na podstawie której nabyła ona własność nieruchomości objętej tą decyzją. B.C. podniosła, że decyzja Wojewody K. którą zezwolono na zmianę przeznaczenia gruntów nie odpowiada prawu, ponieważ w dniu jej wydania nie obowiązywała jeszcze uchwała nr (...) z dnia (...) kwietnia 1982r. w przedmiocie zatwierdzenia planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skarżącego. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie dostrzegła strona wnosząca skargę. Skarga może być zatem uwzględniona nawet wtedy, gdy podniesione w skardze zarzuty sąd uznał za nieuzasadnione. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organ II instancji w lakonicznym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia stwierdził, że skarżąca nie posiada statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody K. Na tej podstawie odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. W świetle art. 157 organ do którego wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie przepisu art. 156 k.p.a. rozpatruje ten wniosek dwuetapowo. Najpierw bada przesłanki dopuszczalności takiego wniosku, w tym legitymacje strony do żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W razie braku takiej legitymacji - wydaje na podstawie art. 157§ 3 k.p.a. decyzję o odmowie wszczęcia postępowania. Sygn. akt IV SA/Wa 2171/07 W rozpatrywanej sprawie organ ten etap postępowania pominął, rozstrzygnął bowiem merytorycznie o wniosku o stwierdzenie nieważności w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, opierając się wyłącznie na przesłance braku legitymacji do wniesienia takiego żądania (braku interesu prawnego po stronie B.C.). Jeżeli więc organ uznał, że skarżąca nie miała legitymacji do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, to powinien nadać swojemu rozstrzygnięciu postać decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Już zatem z tego powodu zaskarżona decyzja jest wadliwa i zasługuje na wzruszenie. Przechodząc natomiast do kwestii zasadności stanowiska organu co do braku po stronie skarżącej legitymacji do występowania z takim wnioskiem, należy to stanowisko uznać za nieuzasadnione. Wprawdzie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ocenia się jej legalność według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wydania. Zasada ta nie dotyczy jednak oceny legitymacji do wystąpienia z takim żądaniem. Istnienie po stronie wnioskującego o wszczęcie postępowania administracyjnego interesu prawnego czyli związku (bezpośredniego, obiektywnego i aktualnego) pomiędzy jego sytuacją prawną (prawami lub obowiązkami) a decyzją stanowiącą przedmiot wnioskowanego postępowania ocenia się według chwili zgłoszenia żądania o wszczęcie postępowania a nie według chwili wydania decyzji stanowiącej przedmiot żądania zgłoszonego na podstawie art. 156 k.p.a. wniosku. Nie ulega wątpliwości że wówczas, gdy skarżąca występowała z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, była właścicielką nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją Wojewody K. W tym stanie faktycznym i prawnym stanowisko organów obu instancji co do braku po stronie wnioskującej interesu prawnego stanowiącego przesłankę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest nieprawidłowe. W konsekwencji przedwczesna jest ocena zarzutów skargi w przedmiocie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody K. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art. 135 p.p.s.a.