IV SA/Wa 2190/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...], [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie wymierzenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzenie ścieków do ziemi z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...] października 2007 r. znak: [...] Starosta M. (zmienioną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r.) udzielił P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do produkcji mleka i wyrobów mleczarskich zlokalizowanych w Zakładzie Produkcji nr 1 w G., na terenie gminy S. Spółka uregulowaniami zawartymi w pozwoleniu zintegrowanym została zobowiązana do regularnych (z częstotliwością jeden raz na miesiąc) pomiarów jakości odprowadzonych ścieków przemysłowych. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska – Delegatura w O. przeprowadził w dniach 27 października – 16 listopada 2011 r. kontrolę w P. Sp. z o.o. Na podstawie wyników kontroli – zawiadomieniem z dnia 27 listopada 2011 r. wszczęto postępowanie w sprawie wymierzenia Spółce administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzenie w 2008 r. do rowu melioracyjnego R-32 ścieków z naruszeniem wymaganych wymagań, a mianowicie nie wykonanie pomiarów z wymaganą częstotliwością oraz przekroczenie dozwolonej ilości odprowadzonych ścieków. P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2012 r. Skarżąca spółka podniosła, że rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, jak również [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w oparciu o przepis § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. nr 260, poz. 2177) w związku z art. 274 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. nr 25, poz. 150 ze zm.), dalej "p.o.ś.", w związku z art. 299 ust. 1 pkt 2, art. 305 ust. 1 pkt 1, art.305a p.o.ś. narusza wzorce kontroli zawarte w treści Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto – z ostrożności procesowej - skarżąca spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa wobec braku podstaw do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji i w konsekwencji decyzji ją utrzymująca, a zobowiązanie w niej określone nie może powstać z mocy prawa. W ocenie skarżącej spółki organ naruszył również przepisy postępowania administracyjnego zawarte w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 k.p.a. Strona skarżąca wyliczyła w skardze szereg braków zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które wskazują na nie zbadanie istoty sprawy przez organ. W oparciu o powyższe P. Sp. z o.o. z siedzibą wniosło o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w pytaniem prawnym zawierającym zarzut naruszenia prawa materialnego § 9 rozporządzenia z Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w zakresie zawartego w nim matematycznego wzoru obliczania substancji wprowadzonej do wód lub do ziemi w okresie objętym oceną względem wzorca konstytucyjnego zawartego w art. 92 ust. 1 zdanie drugie in fine oraz art. 86 z związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji jako wydanej z naruszeniem prawa, bądź stwierdzeniem jej nieważności, umorzenie w całości postępowania objętego skargą oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy podkreślić, iż orzekające w sprawie organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.), jak też przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260 poz. 2177). W okresie 2008 roku, za który została wymierzona kara, P. Spółkę z o.o. z siedzibą w K.– Zakład Produkcji Nr 1 w G. obowiązywały warunki określone w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym decyzją Starosty M. z dnia [...] października 2007 r. W pozwoleniu tym nałożono na Zakład Produkcji Nr 1 w G. obowiązek m.in. wykonywania badania jakości ścieków z częstotliwością raz na dwa miesiące oraz ustalono dopuszczalny przepływ ścieków na dobę i dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń ścieków. Podstawą matrialnoprawną wymierzenia skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej jest art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, zwaną dalej ustawą. Zgodnie z art. 299 ust. 1 pkt 2 ustawy, wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym, na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. Stosownie zaś do art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia, przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy, dla każdego z pomiarów, zostały przekroczone o 80%- w przypadku składu ścieków oraz w stopniu powodującym zastosowanie maksymalnej stawki kary - w przypadku stanu ścieków. W rozpoznawanej sprawie P. Sp. z o.o. – Zakład Produkcji Nr 1 w G., na mocy ostatecznej decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2007 r. został zobowiązany do wykonywania pomiarów jakości ścieków. Zgodnie z pkt IV.3. tego pozwolenia na skarżącego nałożono m.in. obowiązek wykonywania raz na dwa miesiące badania jakości ścieków. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że obowiązek ten nie był przez skarżący Zakład wykonywany. W tych okolicznościach organ administracyjny obowiązany był stosownie do powołanego wyżej art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy do wszczęcia postępowania i wydania decyzji określającej wymiar administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzenie do środowiska ścieków z naruszeniem wymaganych warunków. Organ pierwszej instancji w oparciu o wskazany powyżej art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy wymierzył P. Sp. z o.o. – Zakład Produkcji Nr 1 w G. administracyjną karę pieniężną za wprowadzanie ścieków do ziemi z naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu zintegrowanym z dnia [...] października 2007 r. w wysokości 746 065,00 zł. Organy dokonały analizy przekroczeń poszczególnych wskaźników w okresach od dnia 30 października 2007 r. do dnia 29 października 2008 r. i od dnia 30 października 2008 r. do dnia 29 października 2009 r., a wyliczenia kary dokonały za rok kalendarzowy 2008. Kara pieniężna została ustalona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177). Wyliczenia wysokości kary pieniężnej organy dokonały według stawek kar określonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 18 września 2007 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2008 (M.P. Nr 65, poz. 732). W ocenie Sądu, w decyzji organu pierwszej instancji, która następnie została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, prawidłowo wskazano metodykę, którą należy zastosować przy wyliczeniu przedmiotowej kary pieniężnej, jak również prawidłowo ustalono wysokość kary w oparciu o treść art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska w oparciu o art. 298 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska usprawniony jest do wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Okresem rozliczeniowym wywiązania się z obowiązku przeprowadzenia wymaganych badań jest rok obowiązywania konkretnego pozwolenia. W przedmiotowej sprawie dotyczy to pozwolenia zintegrowanego z dnia [...] października 2007 r. wydanego przez Starostę M. Okres rozliczeniowy wynikający z tego pozwolenia biegnie od 30 października roku poprzedniego do 29 października roku następnego. W przedmiotowej sprawie administracyjna kara pieniężna została wymierzona skarżącemu za przekroczenie stwierdzone w roku 2008. Ponieważ rok kalendarzowy 2008 nie pokrywa się z okresem rozliczeniowym wynikającym z pozwolenia zintegrowanego z dnia [...] października 2007 r., organ dokonał oceny spełniania warunków określonych w pozwoleniu w następujących okresach: od dnia 30 października 2007 r. do dnia 29 października 2008 r. i od dnia 30 października 2008 r. do dnia 29 października 2009 r. Faktem jest, jak stwierdzono w komentarzu do art. 305a ustawy Prawo ochrony środowiska K. Gruszecki Prawo ochrony środowiska. Komentarz LEX, 2008, wyd. II, że rozwiązania związane z badaniami zanieczyszczeń zawartych w ściekach nie korespondują z postanowieniami art. 302 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, przewidującego, że kary pieniężne wymierzane są za okres do dnia 31 grudnia każdego roku, jeżeli do tego dnia przekroczenie lub naruszenie nie zostało usunięte. Należy również wskazać na treść art. 305 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska, który przewiduje, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym. W ocenie Sądu, okres rozliczeniowy wynikający z konkretnego pozwolenia zintegrowanego nie wyklucza możliwości wymierzenia kary pieniężnej za rok kalendarzowy, w którym nie zostały spełnione warunki prowadzenia pomiarów. Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie są zdaniem Sądu jednoznaczne i nie dawały organom administracji możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, której wysokość ustalona została prawidłowo w oparciu o obowiązujące przepisy. Sąd nie uwzględnił wniosku strony skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności przepisu § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, co wynika to z faktu, iż Sąd nie powziął wątpliwości uzasadniających wystąpienie z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd nie podzielił również zarzutu skargi w zakresie przedawnienia roszczenia. Wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdziwszy przekroczenie warunków korzystania ze środowiska, wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym – art. 305 ust. 4 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 281 ust. 1 ustawy do administracyjnych kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Stosując w tym zakresie odpowiednio art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązek poniesienia administracyjnej kary pieniężnej, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał ten obowiązek. Sąd podziela stanowisko organu, że w przedmiotowej sprawie bieg przedawnienia w zakresie obciążenia karą administracyjna rozpoczął się 31 grudnia 2009 r., tj z końcem roku kalendarzowego, w którym powstała dopiero możliwość całkowitego rozliczenia roku 2008. Trzyletni okres przedawnienia tego roszczenia upłynął zatem dopiero z dniem 31 grudnia 2012 r. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 20 stycznia 2012 r. Przepis art. 295 ust. 4 ustawy dotyczy ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, a nie ustalenia wysokości kary administracyjnej za naruszenie warunków pozwolenia zintegrowanego w zakresie odprowadzania ścieków do środowiska. Zatem ww. przepis nie był stosowany przez organy w przedmiotowej sprawie. Ustalając wysokość kary za przekroczenie warunków pozwolenia zintegrowanego w 2008 roku, organ posłużył się dwoma okresami pomiarowymi: od dnia 30 października 2007 r. do dnia 29 października 2008 r. i od dnia 30 października 2008 r. do dnia 29 października 2009 r. i w każdym z tych okresów wskazał ilość ścieków wprowadzonych do ziemi. Okres od dnia 14 października 2008 r. do dnia 30 października 2008 r. stanowił część okresu oceny od dnia 29 października 2007 r. do dnia 30 października 2008 r., w którym nastąpiło naruszenie warunków korzystania ze środowiska. Wskazany w skardze pkt III.2.2. decyzji Starosty M. z dnia [...] października 2007 r. dotyczy ilości i jakości ścieków opadowych, który to rodzaj ścieków nie był przedmiotem tego postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania były ścieki przemysłowe, których dopuszczalne ilości, stan i skład określono w pkt III.2.1. pozwolenia zintegrowanego. W punkcie tym wskazano również najwyższe dopuszczalne wartości poszczególnych wskaźników zanieczyszczenia w ściekach przemysłowych, które nie mogą być przekroczone. Częstotliwość badanie jakości ścieków, w tym ścieków przemysłowych, ustalono na jeden raz na dwa miesiące, co wynika z pkt IV.3.2. pozwolenia zintegrowanego. W ocenie Sądu, zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego wskazane w skardze nie są zasadne. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.