IV SA/Wa 2196/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Syg. akt IV SA/Wa2196/13 UZASADNIENIE Wojewoda [...] dalej: "organ II instancji", postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), stwierdził, że odwołanie J. M., dalej: "skarżący", od decyzji Prezydenta Miasta Z., dalej: "organ I instancji", z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w Z., zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Stan sprawy przestawiał się następująco: Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] maja 2013 r., orzekł o wymeldowaniu wyżej wymienionego z pobytu stałego. Od powyższej decyzji za pośrednictwem placówki pocztowej w dniu [...] czerwca 2013 r. zostało wysłane odwołanie. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., stwierdził, że odwołanie skarżącego od decyzji orzekającej o wymeldowaniu wyżej wymienionego z lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] a w Z., zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W ocenie Wojewody [...], odwołanie to nie zostało wysłane za pośrednictwem zakładu karnego. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżący wniósł odwołanie w dniu [...] czerwca 2013 r., nastąpiło to z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Termin do złożenia odwołania zdaniem organu II instancji, upłynął w dniu [...] czerwca 2013 r. Na postanowienie Wojewody [...] skargę złożył J. M. Skarżący poniósł, iż nie zgadza się z postanowieniem Wojewody [...] i zakwestionował fakt przekroczenia czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od decyzji, orzekającej o wymeldowaniu jego z pobytu stałego. Skarżący wyjaśnił także, iż jest osobą pozbawioną wolności, przebywa w zakładzie karnym i nie był w stanie samodzielnie bez udziału administracji zakładu karnego wysyłać korespondencji zawierającej odwołanie. Podniósł, że administracja Zakładu Karnego w L. nie przekazała w terminie jego korespondencji. Ponadto skarżący stwierdził, że wysłał pismo za pośrednictwem administracji zakładu karnego w terminie tj. [...] czerwca 2013 r., a opóźnienie wysłania korespondencji było spowodowane jak podnosi: "niedbalstwem, opieszałością i samowolą, jaka panuje w administracji zakładu karnego, w którym przebywa". Według skarżącego, osoba upoważniona w zakładzie karnym, do wystawienia potwierdzenia przyjęcia korespondencji do wysłania, nie zrobiła tego. W konsekwencji list skarżącego został potraktowany jako korespondencja prywatna. Ponadto, jak twierdzi skarżący, próbował on bezskutecznie wyjaśnić zaistniałą sytuację w administracji zakładu karnego. Skarżący podniósł także, że odpowiedzialność za bezpodstawne przetrzymanie jego korespondencji do Wojewody [...], ponosi administracja Zakładu Karnego w L. Skarżący wniósł jednocześnie o uznanie jego skargi za zasadną i potraktowanie odwołania jako złożonego w terminie, lub przywrócenie tego terminu z powodów wskazanych w skardze. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej, jaką jest wniesienie odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zaznaczył, że decyzja organu I instancji zawierała pouczenie, co do terminu wniesienia środka zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wydane na podstawie art. 134 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji wysłana została do skarżącego na adres Zakładu Karnego, w którym przebywał, tj. ul. [...],[...] L. i odebrana osobiście przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2013 r. Odwołanie od decyzji organu I instancji, orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] czerwca 2013 r. Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. W jego toku należało ustalić, czy skarżący pozostawił swoje odwołanie w administracji zakładu karnego. Organ odwoławczy powinien wyjaśnić czy fakty, na które powołuje się skarżący, wykazując, iż nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania miały w rzeczywistości miejsce lub nie wystąpiły. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, Wojewoda [...] powinien dokładnie ustalić stan faktyczny zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży bowiem, na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Nie do przyjęcia w świetle art. 7 k.p.a., jest takie prowadzenie postępowania dowodowego, przy którym organ przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, w szczególności, gdy wywołuje dla niej niekorzystne skutki. Taka sytuacja w ocenie Sądu miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji dokonał jedynie formalnej oceny zaistniałej sytuacji. W niniejszej sprawie organ II instancji nie dokonał oceny szczególnych ograniczeń dotyczących swobody wysyłania korespondencji przez osobę przebywającą w zakładzie karnym. W sprawie nie bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący wysyłając odwołanie od decyzji przebywał w tym czasie w zakładzie karnym. Trafnie podnosi skarżący, iż odbywając karę pozbawienia wolności miał ograniczone możliwości wykonania samodzielnie czynności związanych z nadaniem przesyłki w placówce pocztowej. Z tegoż powodu zmuszony był do dokonania tych czynności za pośrednictwem administracji zakładu karnego. Zauważyć należy, iż stwierdzenie organu II instancji, że "jak wynika z ustaleń Wojewody [...] odwołanie to nie zostało wysłane za pośrednictwem administracji Zakładu Karnego w L." nie opiera się na żadnych dowodach. Stempel Urzędu Pocztowego w L. na kopercie nie może potwierdzać faktu, że korespondencja pochodząca od skarżącego została wysłana z pominięciem administracji zakładu karnego, w którym przebywał. Organizację przyjmowania korespondencji od osób skazanych regulują szczegółowo przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. z 2003 r. nr 152 poz. 1493). W ocenie Sądu, bez prawidłowego przeprowadzenia czynności wyjaśniających zgodnie z treścią art. 7 k.p.a., organ odwoławczy nie mógł uznać, że odwołanie skarżącego przebywającego w zakładzie karnym, od decyzji orzekającej o wymeldowaniu zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. Po wniesieniu odwołania skarżącego organ II instancji powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie przewidzianym ustawą. Tylko w wyniku ustalenia negatywnego, można było stwierdzić uchybienie terminowi do jego wniesienia. Działanie organu II instancji sprowadzające się do przedwczesnego stwierdzenia, że odwołanie skarżącego zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, spowodowało sytuację, w której skarżący w sposób nieuprawniony został pozbawiony przysługujących jemu gwarancji procesowych. W konsekwencji powyższego podkreślić należy, że rozpatrywanie przez Sąd przedmiotowej sprawy dotyczyło oceny czy skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w terminie czternastodniowym, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., a w przypadku, gdy uchybił temu terminowi, czy w sprawie istniały przeszkody prawne, które czyniły wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania niedopuszczalnym. Poza kognicją Sądu pozostają okoliczności podnoszone przez skarżącego mające na celu uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Organ z uwzględnieniem okoliczności faktycznych i prawnych indywidualnej sprawy, winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków. Obowiązek ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy na skutek uprzedniego wadliwego działania organu strona mogłaby ponieść ujemne dla swych praw konsekwencje. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, za bezsporną należało uznać okoliczność, że skarżący wnosząc odwołanie przebywał w Zakładzie Karny w L. Z tego powodu miał ograniczone możliwości wysyłania korespondencji drogą pocztową. Pomimo, istnienia tej okoliczności organ II instancji bez wyjaśnienia, wydał postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie starając się w żądnym stopniu wyjaśnić okoliczności na które powołuje się skarżący. W jego ocenie odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył w terminie. O przekroczeniu tego terminu dowiedział dopiero się z treści rozstrzygnięcia organu drugiej instancji W niniejszej sprawie nic nie stało na przeszkodzie, aby z uwagi na występujące wątpliwości organ odwoławczy zwrócił się do administracji Zakładu Karnego w L. w celu ustalenia czy korespondencja skarżącego do organu drugiej instancji została wysyłana przez administrację zakładu karnego czy też w inny sposób z pominięciem administracji zakładu karnego. W przypadku poczynienia przez organ prawidłowo ustaleń, możliwe będzie zweryfikowanie stanowiska skarżącego dotyczącego skutecznego wniesienia przez niego odwołania. Należy podkreślić, iż wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. kończącego postępowanie w sprawie winno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie skarżonego rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien zwrócić się do administracji Zakładu Karnego w L. w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z wysłaniem odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 152 p.p.s.a. nie zostało wydane, bowiem z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia nie podlega on wykonaniu.