IV SA/Wa 2204/13

WyrokWSA w Warszawie2014-01-21

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Anna Falkiewicz-Kluj, Marta Laskowska-Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo uchylił postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku, mimo że organ pierwszej instancji przeprowadził analizę materiału dowodowego i uznał go za niewystarczający do wszczęcia postępowania?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy (Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska) nie miał podstaw do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku. Organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, wskazując na brak możliwości ustalenia stanu początkowego populacji płazów przed remontem drogi, co uniemożliwiało wykazanie związku przyczynowego między remontem a szkodą. Uchylenie postanowienia przez organ odwoławczy naruszyło art. 138 § 2 k.p.a., gdyż nie istniały istotne naruszenia przepisów proceduralnych ani konieczność wyjaśnienia sprawy w stopniu wpływającym na rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zgłosiło szkodę w środowisku polegającą na masowym niszczeniu chronionych gatunków płazów w wyniku przebudowy drogi. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił wszczęcia postępowania, uznając przedstawione dowody za niewystarczające do wykazania związku przyczynowego między remontem a szkodą, zwłaszcza z uwagi na brak możliwości ustalenia stanu początkowego populacji płazów. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił to postanowienie, uznając, że istnieją podstawy do wszczęcia postępowania i nałożenia obowiązków zapobiegawczych. Zarząd Dróg Powiatowych zaskarżył postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i zasądził od niego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Zarządu [...] w S. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego Zarządu [...] w S. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2013r. znak: [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska uchylił postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] lutego 2013r. znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania ze zgłoszenia Stowarzyszenia [...], dalej Stowarzyszenie, z 19 maja 2011r. dotyczącego szkody w środowisku polegającej na masowym niszczeniu chronionych gatunków płazów tj. ropuchy szarej, żaby trawnej i żaby moczarowej na ulicy [...] w S., powstałej w 2010 r. na skutek przebudowy drogi. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Stowarzyszenie pismem z 19 maja 2011r. wniosło o wszczęcie postępowania na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (D.U. Nr. 75, poz. 493 ze zm.), dalej ustawa szkodowa,. Szkoda polegała na niszczeniu chronionych płazów na ulicy [...], w S.. Suma zabitych tam zwierząt wyniosła co najmniej 634 osobników. Powodem tej szkody było, zdaniem stowarzyszenia, wprowadzenie przez Zarząd Dróg Powiatowych, przy realizacji inwestycji tj. przebudowy ulicy [...] niewłaściwych rozwiązań konstrukcyjnych odwodnienia drogi w postaci umocnienia rowów odwodnieniowych za pomocą korytek krakowskich, które stanowią pułapkę dla płazów i skutkują ich śmiertelnością. Dowodem na to miał być przeprowadzony monitoring w okresie od 31 marca do 9 kwietnia 2011 r. z którego wynikało, że liczba uwięzionych w odwodnieniu płazów wyniosła minimum 188 osobników. Poza tym pobudowane przepusty nie spełniają standardów, a jeden ma zasypany wylot co zwiększa śmiertelność płazów. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K., postanowieniem z [...] czerwca 2011r. znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania. Analizując dane przedstawione przez Stowarzyszenie ustalił, że śmiertelność żab w 2010 r. tj przed przebudową drogi, badana przez 3 dni, była niższa niż jej śmiertelność po przebudowie ale badana przez 7 dni. Średnia dzienna liczba zabitych płazów jak i najwyższa dzienna śmiertelność była znacznie niższa niż przed przebudową ulicy. Dlatego organ uznał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcie było następnie przedmiotem oceny organu II instancji, który postanowieniem z [...] września 2011 r. uchylił zaskarżone postanowienie a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 lutego 2012r. sygn. akt IV SA/WA 1776/11 oddalił skargę Zarządu Dróg Powiatowych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z [...] lutego 2013 r. znak: [...] RDOS w K. odmówił wszczęcia postępowania. Organ wskazał że: -modernizację ulicy [...], będącą wskazywaną przyczyną szkody, wykonano w II połowie 2010r. Prace polegały na wykonaniu nowego dywanika bitumicznego na zniszczonej nawierzchni bitumicznej, zerwaniu istniejących chodników z płyt betonowych i położeniu kostki brukowej, pogłębieniu istnieniu rowu przydrożnego z umocowaniem jego skarp elementami betonowymi, wykonaniu w miejscach istniejących wjazdów na posesję z nowymi przepustami z rur z PE oraz nawierzchni z kostki brukowej. Zakres prac nie wymagał zmiany granic pasa drogowego. Na wniosek stowarzyszenia podjęto decyzję o budowie dodatkowych trzech przepustów spełniających warunki migracji płazów, zaprojektowano w rowie koryta betonowe, które umożliwiały płazom przejście z nich do przejść pod jezdnię a jednocześnie umożliwiając im wyjście na tereny łąkowe. Inwestycja nie wymagała uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. - nie jest możliwe ustalenie stanu początkowego (liczebnego) płazów tj. stanu przed przebudową, która miała miejsce w II połowie 2010r. Do ustalenia tego stanu konieczne jest ustalenie liczebności poszczególnych gatunków płazów na terenie co najmniej gminy lub województwa, którą należy określić przynajmniej w okresie jednego sezonu badań (okres godowy od marca do końca października) – co wynika z [...], wydanej przez Stowarzyszenie. Optymalne jest prowadzenie badań przez 2 sezony. Należy przy tym uwzględnić czynniki naturalne z uwagi na występujący od wielu lat duży zanik populacji płazów, w tym na obszarach, na których nie ma oddziaływań człowieka. Wykonanie tego rodzaju badań nie jest obecnie możliwe a przestawione przez Stowarzyszenie analizy nie były w przekonaniu organu wystarczające. -ilość zabitych osobników mogła dotyczyć różnych przyczyn (komunikacyjne, naturalne); -ciężar udowodnienia nastąpienia szkody w środowisku obciąża dokonującego zgłoszenie a stowarzyszenie nie przedstawiło wystarczających dowodów na okoliczność ustalenia jaka była liczebność populacji wymienionych we wniosku płazów przed przystąpienie do remontu drogi i z jakich przyczyn zginęły; -czynione przez organ próby samodzielnego ustalenia liczebności płazów przed remontem drogi poprzez zwrócenie się do Polskiej Akademii Nauk Uniwersytetu w Kielcach i Urzędu Miasta S. nie odniosły pożądanego skutku, gdyż PAN w ogóle nie odpowiedział na pismo organu, natomiast Urząd Miasta posiadał jedynie materiały w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa ul. [...] w S.". Dokumenty te posada również RDOS w K.i nie ma w nich informacji na temat stanu początkowego. -nawet gdyby przyjąć że przedłożone przez stronę opracowanie dotyczące inwentaryzacji miejsc występowania i śmiertelności płazów w rejonie ulicy [...] w S. stanowi o stanie początkowym to nie można stwierdzić że modernizacja ulicy [...] w drugiej połowie 2010r. spowodowała znaczący negatywny wpływ na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony ropuchy szarej. Z opracowania wynika, że w okresie wczesnowiosennym 2010 r. w rejonie ulicy [...] w S. przed modernizacją drogi liczebność została oszacowana metodą wzrokową i mieści się w przedziale 5750-6300 (ropucha szara) i 2700-3700 (żaba moczarowa). Zastosowana metoda jest obarczona dużym błędem, co potwierdza wyżej powołane opracowanie [...]..., z lektury którego wynika, że tak ustalone parametry powinny być pomnożone co najmniej przez 2 a metoda ta przynosi rezultaty tylko w odniesieniu do małych zbiorników. Poza tym opracowanie przedstawione przez Stowarzyszenie nie uwzględnia wszystkich czynników decydujących o śmiertelności płazów, a które mają duży wpływ na ich liczebność. Poza tym opracowanie zawiera jedynie odniesienie się do ilości zabitych osobników ropuchy szarej na ulicy [...] (647 liczonej w ciągu 3 dni) oraz na ulicy równoległej do ulicy [...], ul. [...]. -po modernizacji drogi w opracowaniu przedstawionym przez Stowarzyszenie wskazano na liczebność ropuchy szarej i żaby moczarowej w okresie wczesnowiosennym w rejonie ulicy [...] w ilości 4740-5490 (ropucha szara 2011r), 3730-4150 (ropucha szara, 2012r), 2500-3100 (żaba moczarowa, 2011r.), 1900-2500 (żaba moczarowa, 2012r.). Wyniki te są szacunkowe. Liczebność ropuchy szarej w stawie [...] wskazana została w przedziale liczbowym 50-100 w 2010r. oraz 30-50 w 2012r.. W Zalewie [...], kilkakrotnie większym od zalewu [...], liczebność ropuchy szarej oszacowano w przedziale 4700-5000 w 2010r., 4000-4500 w 2011r. oraz 3500-3700 w 2012 r. Z danych z opracowania należy wnosić iż im większy zbiornik tym metoda bezpośredniej obserwacji dokładniejsza. Zachodzi więc sprzeczność pomiędzy stanowiskiem zajętym w Poradniku wydanym przez Stowarzyszenie a liczebnością określoną w opracowaniu. Również w tym wypadku nie wskazano wszystkich czynników mających wpływ na śmiertelność płazów, mimo skierowania do Stowarzyszenia zapytania. Łączną sumę zabitych osobników ropuchy szarej na ul. [...] w latach 2011 i 2012 ustalono na podstawie kontroli przeprowadzonych w ciągu różnej ilości dni tj w 2011r. w ciągu 7 dni, w 2012 r w ciągu 14 dni, dlatego wartości te są mało porównywalne. -przeprowadzony przez ZDM w kwietniu 2012 r monitoring w rowach odwadniających umocowanych korytkami typu krakowskiego wykazał śmierć 25 osobników czyli znacznie mniej niż w latach poprzednich – co jest skutkiem dobrego funkcjonowania zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych. -porównanie na etapie opracowania ilości zabitych osobników płazów na ulicy [...] do liczebności populacji w poszczególnych latach (2010-2012) oraz porównanie tych wartości możliwe jest tylko dla ropuchy szarej, gdyż dla pozostałych gatunków brak jest pełnych danych. Stosunek ten wynosi ok. 10,3%-11,3% (nie jest możliwe ustalenie przyczyn śmiertelności z uwagi na brak danych dotyczących zabitych osobników z różnych przyczyn). Zakładając, że nie przeprowadzonoby modernizacji drogi w latach 2011-2012 i wystąpiłaby tożsama sytuacja w środowisku (w zakresie temperatur, ilości opadów atmosferycznych, wrogów naturalnych itp.) jak w roku 2010 oraz jednocześnie dokonane w latach 2010-2012 pomiary byłyby obarczone takim samym błędem, śmiertelność ropuchy szarej na ul [...] w roku 2011 powinna wynosić 10,3%-11,3% oraz tyle samo w roku następnym. Poza tym corocznie następowałoby zmniejszenie populacji a wartości obrazujące spadek liczebności osobników w 2011 r i 2012 r. w porównaniu do 2010 r. (rok bazowy) wyrażony w procentach miałyby wyraźnie tendencję wzrostową. Niszczenie płazów miało miejsce przed modernizacją drogi, czemu nie zaprzecza stowarzyszenie w piśmie z 1 lipca 2010r. Niewątpliwy spadek liczebności płazów nie świadczy jednak o tym, że jest on wynikiem modernizacji ulicy [...] w 2010r. Uwzględniając ilość zabitych osobników ropuchy szarej do liczebności z pomiarów w latach 2010-2012 -10.3%-11,3%, 11,6%-13,4%, 13,9%-15,5% -należy uznać, że różnice między nimi nie są znaczące aby stwierdzić, że są one wyłącznie skutkiem remontu ulicy [...]. Brak jest możliwości zweryfikowania pomiarów. -argumentem potwierdzającym że modernizacja drogi nie ma znaczącego negatywnego wpływu na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony ropuchy szarej są malejące w kolejnych latach wartości, które obliczono jako stosunek zabitych osobników na ulicy [...] do liczebności populacji w przeliczeniu na 1 dzień, co odzwierciedla tabela na str. 15 decyzji. Wynika z tego, że modernizacja drogi może być obok innych czynników (np. ostre zimy, drapieżnicy, zasypywanie terenów wilgotnych itp.) jednym z czynników przyczyniających się do śmiertelności tych płazów. - umocnienie rowów korytkami krakowskimi nie ma znaczącego wpływu na śmiertelność płazów z uwagi na fakt, że najwięcej osobników ginęło tam gdzie ich nie zainstalowano. Na skutek zażalenia wniesionego przez Stowarzyszenie GDOŚ postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie RDOŚ w K. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Organ II instancji nie zanegował przedstawionej przez organ I instancji tezy dotyczącej skutków prowadzenia samej przebudowy (że nie spowodował znaczącego negatywnego wpływu na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony ropuchy szarej), jednakże nie co do kwestii zmian powstałych w związku z eksploatacją przedmiotowej drogi. Jak wskazuje organ, z przeprowadzonych dowodów wynika, że nadal dochodzi do rozjeżdżania płazów na jezdni ale dodatkowo giną one w systemach jej odwodnienia. Zwiększyła się liczba zabudowanych działek a tym samym liczba samochodów poruszających się po drodze. Z opracowania dostarczonego przez stowarzyszenie wynika że szacowana liczebność populacji ropuchy szarej i żaby moczarowej w trzech pobliskich zbiornikach wodnych w okresie od 2010 r do 2012 r. systematycznie spadała z 4700-5000 osobników w 2010r. do 3500-3700 w 2012r. Zdaniem organu, brak stanu początkowego nie uniemożliwia wydania decyzji i związanego z tym nałożenia obowiązków zapobiegawczych. Istotne są bowiem bieżące dane dotyczące populacji i określenie jak obserwowane w przedmiotowej sprawie zmiany przełożą się na osiągnięcie lub utrzymanie właściwego stanu ochrony przez te populacje w odniesieniu do poszczególnych gatunków płazów. Definicja bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku zdefiniowana w art. 6 pkt 1 ustawy szkodowej wskazuje, że rozumie się przez nie wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia szkody w środowisku w dającej się przewidzieć przyszłości. W toku postępowania odwoławczego wpłynęły dodatkowe dowody świadczące o tym, że w zalewie [...] liczebność populacji ropuchy szarej z szacowanej w 2010 r. na 4700-5000 osobnika spadła do poziomu 1900-2000 osobników w 2013r. Mając te dane i obserwacje prowadzone przez stowarzyszenie przez 4 lata należy rozważyć czy dane te nie mogą być obecnie uznane za reprezentujące stan początkowy. Należy przeanalizować czy dalsze utrzymanie drogi w niezmienionym kształcie nie będzie prowadziło do utrzymania tendencji spadkowej lokalnej populacji płazów a w konsekwencji do jej zniszczenia i czy fakt ten będzie spełniał przesłanki do stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku. Organ rozpatrujący zgłoszenie szkody w środowisku nie jest związany zakresem zgłoszenia, co oznacza, że w przypadku gdy zgromadzone dowody wykażą zaistnienie bezpośredniego zagrożenia szkodą mogą kwestie te rozpatrzyć (art. 15 ustawy szkodowej). W związku z tym ograniczenie się do odmowy wszczęcia postępowania było niewystarczające tym bardziej że w toku postępowania dochodziło również do zabijania płazów na ulicy równoległej do [...]. Poza tym 3 zbiorniki pełniące funkcję miejsc rozrodu tych gatunków, o których mowa w opracowaniu Stowarzyszenia, usytuowane są pomiędzy tymi ulicami. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien ten fakt wziąć pod uwagę jak i to, że zdarzenia na obu ulicach mogą wpływać na populację obserwowane w zalewie [...], zbiorniku po starej cegielni oraz tzw. stawie [...]. Zdaniem organu nie jest w tym przypadku możliwe zastosowanie art. 136 K.p.a. ze względu na to, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy wszczęcia postępowania a organ II instancji nie może orzec o wszczęciu postępowania. Przeprowadzenie postępowania przez organ II instancji naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Zarząd Dróg Powiatowych w S. zarzucając brak rozważenia przez organ materiału dowodowego skutkujący błędnym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że roboty drogowe były przeprowadzone zgodnie z prawem. Przeprowadzono wizję w terenie dzięki której ustalono miejsca migracji płazów, podjęto decyzję o wybudowaniu 3 przepustów spełniających warunki migracji płazów. Porównanie ilości zabitych osobników ropuchy szarej sprzed modernizacji (216) i po jej zakończeniu w 2011r. (91) i 2012 (41) nie świadczy o zmniejszeniu ich populacji. Dane Stowarzyszenia zawarte w opracowaniu są mało wiarygodne, gdyż nie były to wspólne liczenia ZDP i Stowarzyszenia, mimo próśb ZDP o przeprowadzanie tych czynność razem. Wg wyliczeń Stowarzyszenia w 2012r wykazano 126 martwych osobników w systemie odwadniania a wg ZDP było ich tylko 25. Największa ilość tych osobników znajdowała się w rejonie pętli autobusowej przy zalewie [...], gdzie nie zastosowano korytek krakowskich. Przyjęta przez Stowarzyszenie wzrokowa metoda liczenia może być obarczona błędem przy dużych zbiornikach – co potwierdza wydany przez stowarzyszenie poradnik. ZDP nie odpowiada za inne, mające wpływ na liczebność płazów czynniki (śmiertelność naturalna, choroby płazów, wrogowie zewnętrzni, stan wody w zbiornikach). Z samego Poradnika wynika, że brak jest danych źródłowych co do stanu populacji na ulicy [...] w 2010r. Uznanie więc danych Stowarzyszenia o liczebności płazów w 2010 r w zalewie [...] jako stanu początkowego, na co wskazuje organ II instancji, nie ma żadnego uzasadnienia. Podobnie należy ocenić zalecenie badania wpływu budowy ulicy [...] na stan płazów w tym stawie, ponieważ w tamtym wypadku Prezydent Miasta S. wydał [...] sierpnia 2012 r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w której przewidział wykonanie elementów umożliwiających migrację płazów. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna a organ przy jej wydawaniu naruszył art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie postanowienia organu I instancji w sytuacji w której nie było podstaw do uznania, że organ I instancji w sposób istotny naruszył przepisy postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne co oznacza, że ta sama sprawa musi być rozpoznana przez dwa różne organy. Organ II instancji wywodzi natomiast, że w przypadku gdy przedmiotem rozstrzygnięcia jest postanowienie o wszczęciu postępowania organ II instancji nie może zastąpić organu I instancji gdyż to tylko organ I instancji jest władny do oceny czy istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania. Podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie szkody w środowisku jest zgłoszenie "o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku", co wynika z art. 24 ust. 1 ustawy szkodowej. Ustawodawca w ust. 3 nakłada na podmiot zgłaszający szereg obowiązków w tym obowiązek określenia opisu, rodzaju, wskazania miejsca i daty wystąpienia bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku (art. 24 ust 3 pkt 2 ustawy szkodowej. Nakłada nadto na zgłaszającego powinność złożenia dokumentacji potwierdzającej wystąpienie bezpośredniego zagrożenia szkodą (art. 24 ust 4). Na organie ochrony środowiska ciąży obowiązek wszczęcia postępowania o ile uzna zgłoszenie za uzasadnione – co wynika z art. 24 ust. 5 ustawy szkodowej. Tym samym organ musi ocenić czy zgłoszenie uzasadnia twierdzenie o wystąpieniu bezpośredniego zagrożenia szkodą w środowisku lub szkody w środowisku. Musi zatem przeanalizować czy dołączony do zgłoszenia materiał dowodowy uzasadnia wszczęcie postępowania. W ocenie Sądu, organ I instancji dokonał analizy przedstawionego przez stronę zgłaszającą materiału dowodowego a nawet więcej, sam z urzędu próbował ustalić istotne w sprawie okoliczności mogące mieć wpływ na ocenę przesłanej do wszczęcia postępowania. Ustalenia te prawidłowo doprowadziły organ do stwierdzenia, że przedstawiony materiał dowodowy nie uzasadnia wszczęcia postępowania. Argumentację przedstawioną przez organ sąd przyjmuje jak własną. Wadliwa jest w ocenie Sądu koncepcja zaprezentowana przez organ II instancji, że na podstawie dotychczas przeprowadzonego postępowania i w świetle zebranych dowodów – w tym tych nowych złożonych w toku postępowania odwoławczego – można uznać że istnieją podstawy do ustalenia stanu początkowego ponieważ przeprowadzone przez Stowarzyszenie analizy z 4 lat uzasadniają przyjęcie wystąpienia szkody w środowisku. Wada tego rozumowania polega na tym, że działaniem wywołującym szkodę miał być remont ulicy [...]. A zatem aby stwierdzić czy wywołał on szkodę czy też nie konieczne jest ustalenie jaki był stan tego środowiska (tu płazów) przed tym remontem. W przeciwnym razie nie będzie można ustalić czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem wywołującym szkodę a wskazywaną szkodą. Słusznie zatem organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy działalnością podmiotu korzystającego ze środowiska a zdarzeniem wywołującym szkodę a wobec braku wiarygodnie ustalonego stanu początkowego nie da się ustalić jaki jest związek między remontem a zmniejszaniem się populacji płazów na tym terenie. Z tych powodów nie można przyjąć, że zmiany powstałe w związku z eksploatacją przedmiotowej drogi pozwolą na ustalenie stanu początkowego. Wprost przeciwnie stany te co najwyżej świadczą o stanie obecnym a wobec braku możliwości wiarygodnego ustalenia stanu początkowego nie można zrobić porównania dla którego potrzebne są dane wyjściowe ustalone wg stanu sprzed zaistnienia hipotetycznej szkody i stany zastane po niej. Trafnie co prawda organ wywodzi, że organy ochrony środowiska mogą niejako z urzędu rozpoznać sprawę jeżeli uznają, iż istnieją ku temu podstawy. Tym niemniej z uzasadnienia organu II instancji nie wynika aby przyczyną uchylenia orzeczenia organu I instancji były inne niż wskazana w zgłoszeniu szkoda. Potwierdza to wywód organu zamieszczony na stronie 7 uzasadnienia dotyczący analizy wyroku WSA w Warszawie z 24 maja 2012r. IV SA/WA 503/12. W związku z tym należy przyjąć, że organ ograniczył się jedynie do oceny przesłanki zaistnienia szkody wywodzonej z remontu drogi a nie innej. Prowadzi to także do wniosku, że nie zasadne są argumenty organu II instancji, o konieczności rozszerzenia analizy o kwestię niszczenia płazów również na ulicy [...]. Organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego zaprezentowanego przede wszystkim przez Stowarzyszenie, na którym spoczywa ciężar co najmniej uprawdopodobnienia zaistnienia szkody w środowisku. Zaprezentowana ocena nie jest dowolna, została należycie uargumentowana a wysnute z materiałów dowodowych wnioski są logiczne. Organ dokonał analizy opracowania przestawionego przez Stowarzyszenie i na go podstawie doszedł do niewadliwych wniosków. Z tych względów WSA w Warszawie uznał, że nie było podstaw do uchylenia przez organ II instancji postanowienia organu I instancji z przyczyn wskazanych w zaskarżonym orzeczeniu. Nie były one istotne w sprawie. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wtedy gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie z rażącym naruszeniem norm procesowych tj. przede wszystkim gdy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo je co prawda przeprowadził ale naruszył inne przepisy prawa procesowego (por. wyrok NSA w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 1997 r., I SA/Po 1237/96, POP 1998, z. 3, poz. 92). Poza tym zgodnie z art. 136 k.p.a. organ II instancji może samo przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. W ocenie sądu wytyczne organu II instancji dotyczyły tylko i wyłącznie odmiennej przez organ oceny materiału dowodowego i w związku z tym organ II instancji powinien sam go ocenić, zgodnie z art. 138 k.p.a. Powoływany przez organ nowy dowód w postaci danych dotyczących zinwentaryzowanej śmiertelności płazów na ulicy [...] w sezonie 2013r. wraz z dokumentacją fotograficzną, w świetle prawidłowych ustaleń organu I instancji, w szczególności co do braku możliwości ustalenia stanu początkowego, nie był dowodem który mógłby wpłynąć na treść decyzji. Tym samym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia z przyczyn wskazanych przez organ II instancji. Powyższe okoliczności organ uwzględni przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 c i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło