IV SA/Wa 2210/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę. Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. K. prowadzącego działalność pod nazwą A. [...] P. K. siedzibą K. (dalej Strona, Skarżący) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: WIOŚ) z dnia [...] stycznia 2018 r., znak: [...], wymierzającą ww. Stronie, karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za dokonanie, poza stacją demontażu pojazdów, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że w dniach [...] listopada – [...] grudnia 2017 r. WIOŚ przeprowadził kontrolę działalności gospodarczej ww. Strony. Kontrola została wszczęta w związku z wpływem do WIOŚ zawiadomienia od Komendanta Komisariatu Policji w W. o uzasadnionych podejrzeniach prowadzenia nielegalnego demontażu oraz wwozu do kraju odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji. W związku z możliwym zagrożeniem dla życia, zdrowia lub środowiska naturalnego kontrolę przeprowadzono bez uprzedniego zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 2 i 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W trakcie oględzin stwierdzono obecność 18 pojazdów wycofanych z eksploatacji, zdemontowanych w różnym stopniu. Na terenie kontrolowanej posesji znajdowała się hala warsztatowa służąca prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej. Na terenie przylegającym do hali stwierdzono obecność pojazdów wycofanych z eksploatacji będących w trakcie demontażu, a takcie magazynowane części zamienne do pojazdów. Zarówno podłoga hali, jak i teren przylegający zostały utwardzone betonową posadzką. W wyniku kontroli sporządzono protokół kontroli nr [...], do którego dołączono protokół z oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną. W ramach kontroli odbyło się również przesłuchanie Skarżącego, w trakcie którego przyznał się do sprowadzania odpadów w postaci pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz ich demontowania na kontrolowanej posesji. W wyniku przesłuchania sporządzono protokół, który Strona podpisała bez uwag, podobne jak protokół kontroli. W związku z ustaleniami kontroli wydano zarządzenia pokontrolne, w których nakazano gospodarowanie odpadami zgodnie z obowiązującymi przepisami, zaprzestanie sprowadzania na teren RP pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz następnie ich demontowania. Wyznaczono termin wykonania zarządzeń na [...] grudnia 2017 r. Następnie na podstawie wyników kontroli WIOŚ wszczął postpowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w zakresie demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu. Skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania i w ramach postępowania administracyjnego WIOŚ przeprowadził [...] stycznia 2017 r. rozprawę administracyjną z udziałem Strony. W trakcie postępowania ustalono, że Skarżący zdemontował ok. 30 pojazdów wycofanych z eksploatacji sprowadzonych spoza granic kraju. Proces demontażu polegał na usunięciu w pierwszej kolejności olejów i płynów eksploatacyjnych oraz elementów niebezpiecznych, w dalszej kolejności wymontowywane były części zamienne. P. K. podpisał protokół rozprawy bez wnoszenia uwag do jego treści. Następnie będąc poinformowany o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, Skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia. WIOŚ analizując materiał zgromadzony w sprawie ustalił, że Skarżący dokonał: usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów; wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia; wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu. Powyższe czynności były wykonywane poza stacją demontażu spełniającą minimalne wymagania dla stacji demontażu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. W związku z powyższym WIOŚ wymierzył karę pieniężną w wysokości 20 000 zł, uwzględniając przy tym zakres naruszenia, ilość zdemontowanych pojazdów tj. 30 oraz ilość odpadów stwierdzoną na posesji Skarżącego. Uznano również, że teren prowadzonej działalności został zabezpieczony betonową posadzką oraz był to pierwszy stwierdzony przypadek naruszenia przepisów z zakresu gospodarowania odpadami przez P. K. W odwołaniu Strona nie zgodziła się z rozstrzygnięciem WIOŚ wnosząc o jego uchylenie bądź o zmianę decyzji i wymierzenie kary pieniężnej w niższej wysokości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił niezasadne uznanie, że ujawnione na skontrolowanej posesji pojazdy stanowiły odpady oraz podkreślił, że wyniku prowadzonej działalności nie powstały szkody w środowisku. Po rozpoznaniu odwołania GIOŚ uznał, że decyzja wydana przez WIOŚ jest prawidłowa i słusznie została wymierzona kara pieniężna w wysokości 20 000 zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest spójny i jednoznacznie wskazuje na prowadzenie przez Stronę demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji poza stacją demontażu. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na handlu częściami zamiennymi do pojazdów i nie posiada pozwoleń pozwalających na wykonywanie czynności związanych z demontażem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a teren, na którym prowadzona jest działalność nie spełnia minimalnych wymagań technicznych przewidzianych dla stacji demontażu. Strona nie przedstawiła dowodów przeciwnych, mogących obalić zebrany przez inspektorów WIOŚ materiał dowodowy. Poza tym organ odwoławczy powołując się na art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz art. 3 pkt 6 ustawy o odpadach uznał, że pojazdy należało zakwalifikować jako odpad o kodzie 16 01 04 - zużyte lub nienadające się do użycia pojazdy, zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów.. Przedmiotowe pojazdy nie posiadały dowodów rejestracyjnych umożliwiających ponowną rejestrację na terenie Polski i tym samym wprowadzenie ich do ruchu. Ponadto Strona nie okazała również umów kupna-sprzedaży oraz potwierdzenia wniesienie opłaty akcyzowej za sprowadzone pojazdy. GIOŚ odnosząc się do wniosku o odstąpienie niniejszej kary, wskazał, że art. 53a ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, na podstawie, którego nałożono przedmiotową karę pieniężną jest przepisem obligatoryjnym, a nie fakultatywnym. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przesłanek zawartych ww. przepisie organ administracji ma obowiązek nałożyć administracyjną karę pieniężną. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy wskazał także, że nie będzie miał zastosowania również art. 189f k.p.a., który daje możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadku spełnienia określonych w przepisie przesłanek. Zdaniem GIOŚ okoliczności sprawy wskazują, że brak ukarania Strony nie zapewni realizacji funkcji prewencyjnej i zapobiegawczej kary pieniężnej określonej w art. 53a ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Wyjaśnił także, że mimo tego, że WIOŚ w uzasadnieniu decyzji nie dokonał rozważań w zakresie wystąpienia przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, co stanowi naruszenie powyższych przepisów, to jednak naruszenie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ponadto GIOS nie daje wiary wyjaśnieniom, że Strona nie miała wiedzy na temat przepisów dotyczących prowadzenia stacji demontażu. W aktach sprawy znajduję się umowa zawarta z trzema stacjami demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji dotycząca zapewnienia sieci zbierania pojazdów. Wobec tego logiczny jest wniosek, że Strona miała świadomość istnienia ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, która reguluje zasady zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz ich demontażu. Odnosząc się do wysokości wymierzonej kary, organ odwoławczy uznał, że jej wysokość - biorąc pod uwagę rozmiary oraz czas trwania działalności prowadzonej przez Stronę w miejscu niespełniającym wymogów oraz prewencyjny charakter kary – jest adekwatna w stosunku do stopnia szkodliwości popełnionego przez Stronę czynu,. Poza tym zwrócił uwagę, że karę w wysokości 10 000 zł można nałożyć już za jeden zdemontowany pojazd. Strona w trakcie prowadzenia działalności zdemontowała ok. 30 pojazdów, wobec czego została nałożona kara odpowiednio wyższa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. K. powyższej decyzji GIOŚ zarzucił: naruszenie zasad prawdy obiektywnej tj. art. 7 i 77 k.p.a. i błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. rażący błąd w poczynionych ustaleniach faktycznych dokonany przez organ i przyjęcia, że szczelna betonowa posadzka zminimalizowała negatywny wpływ demontażu na środowisko, w rzeczywistości prowadzony demontaż nie miał żadnego negatywnego wpływu na środowisko oraz błąd w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że sprowadzane pojazdy stanowiły odpad albowiem poprzedni właściciel wyzbył się pojazdu nie znajdując dla niego dalszego wykorzystania, wwiezione pojazdy posiadały wadę prawną (brak dokumentów rejestracyjnych) oraz brak dokumentów potwierdzających kupno tj. umowy kupna sprzedaży. Poza tym strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: P. L., L.. L., J. K. - na okoliczność nie zanieczyszczania środowiska w wyniku demontażu, panujących warunków w firmie skarżącego, braku jakichkolwiek uchybień w związku z prowadzoną działalnością. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł ponownie, że nie miał wiedzy, że czynności związane z demontażem na części należy przeprowadzać w specjalnych stacjach demontażu. Wskazał jednak, że mimo nie wykonywania tych czynności w stacjach demontażu, skarżący nie dokonał żadnego skażenia środowiska, co potwierdził organ. W takim stanie sprawy skarżący zachował wszystkie standardy nie dopuszczając do skażenia środowiska, a w związku z tym kara nie powinna zostać wymierzona. W ocenie Skarżącego kara pieniężna w kwocie 20.000 zł jest zatem karą wygórowaną i nie adekwatną do szkodliwości czynu i okoliczności tym bardziej, że środowisko nie zostało narażone na zanieczyszczenie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 4 grudnia 2018 r. Sąd oddalił wniosek dowody zawarty w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sąd nie dopatrzył się bowiem w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, prowadzi do oceny, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja GIOŚ z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję WIOŚ z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł za dokonanie poza stacją demontażu pojazdów, wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia. Kwestionowana decyzja o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej została wydana na podstawie art. 53a ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2016 r., poz. 803 ze zm.). Art. 53a ust. 1 stanowi, że kto poza stacją demontażu dokonuje: 1) usunięcia z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów lub substancji niebezpiecznych, w tym płynów, 2) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji przedmiotów wyposażenia lub części nadających się do ponownego użycia, 3) wymontowania z pojazdów wycofanych z eksploatacji elementów nadających się do odzysku lub recyklingu – podlega karze pieniężnej od 10 000 do 300 000 zł. Zgodnie zaś z art. 53a ust. 4, przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, należy uwzględnić stopień szkodliwości czynu, w szczególności zakres naruszeń, ilość odpadów, rodzaj stwarzanego zagrożenia dla środowiska oraz okoliczności uprzedniego naruszenia przepisów o odpadach. Artykuł 53a ust. 1 cytowanej ustawy znajduje zastosowanie niezależnie od tego, czy demontaż poza stacją demontażu dotyczył jednego pojazdu wycofanego z eksploatacji, czy większej liczby pojazdów, jak też niezależnie od tego, czyją ten pojazd stanowił własność (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2044/14, Lex nr 2081373). Użyte w art. 53a ust. 1 ustawy określenie "poza stacją demontażu" należy odnosić do każdego podmiotu, który dokonuje czynności wskazanych w tym przepisie, nie mając zgodnie z art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy, pozwolenia zintegrowanego lub innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 1985/14, Lex nr 2106647). W niniejszej sprawie przeprowadzona kontrola u Skarżącego wykazała, że zdemontował on 30 pojazdów wycofanych z eksploatacji. Potwierdzają to przede wszystkim oświadczenia samego przedsiębiorcy, jak i protokoły podpisane przez niego bez zastrzeżeń. Powyższe odbywało się z naruszeniem przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, w tym art. 5 tej ustawy, zgodnie z którym zbieranie pojazdów wycofanych z eksploatacji mogą prowadzić wyłącznie przedsiębiorcy prowadzący punkty zbierania pojazdów i przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu, a demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu. Zatem po pierwsze, prawidłowo organ nałożył karę pieniężną w niniejszej sprawie z uwagi na to, że skarżący dokonywał demontażu (jak sam wskazał 30 pojazdów) poza stacją, która nie spełniała warunków demontażu pojazdów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Należy zatem wskazać, że już ta okoliczność obligowała organ do nałożenia kary. Po drugie, odnosząc się do wysokości administracyjnej kary pieniężnej należy wskazać, że organy w sposób wystarczający uzasadniły zasadność wymierzenia przedmiotowej kary w wysokości 20.000 zł, mając na uwadze art. 53a ust. 4 ustawy. W przepisie tym określa się bowiem, co należy uwzględnić przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, ustawodawca "posługując się zwrotem w szczególności" sugeruje, że organ może dokonać wyboru w zakresie okoliczności, które mają jego zdaniem wpływ na wysokość kary. W niniejszej sprawie organ wskazał na te okoliczności, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem w ocenie Sądu okoliczności powołane przez organy, wskazujące na rozmiar prowadzonej działalności (tj. ilość odpadów – 30 pojazdów) i rodzaj naruszenia (demontaż dokonywany poza stacją demontażu) wpłynęły w znaczny sposób na wysokość kary, a to prowadzi do wniosku, że nie można uznać wymierzonej kary za rażąco nieadekwatną. Poza tym mając na uwadze, że administracyjna kara pieniężna – jak w niniejszej sprawie - wynosić nie może mniej niż 10 000 zł i nie może przekroczyć 300 000 zł, to kwota 20 000 zł wymierzona skarżącemu jak najbardziej mieści się w dolnej granicy wskazanego limitu. Jednocześnie stwierdzić należy, że wymierzona kara pieniężna jest adekwatna do stopnia szkodliwości popełnionego czynu. Celem ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji jest m.in. przeciwdziałanie nielegalnemu demontażowi pojazdów wycofanych z eksploatacji, tj. demontażowi prowadzonemu poza stacją demontażu, zagrażającemu środowisku. W przedmiotowej sprawie ustalono, że skarżący wcześniej nie naruszał przepisów o odpadach, jak również nie stwierdzono rozlewisk olejów i innych substancji niebezpiecznych na kontrolowanej posesji. Z tego względu, prawidłowo została wymierzona skarżącemu kara pieniężna mieszcząca się bliżej dolnej granicy wysokości kary pieniężnej, jaka może być wymierzona za prowadzenie nielegalnego demontażu pojazdów. Odnosząc się do kwestii zakwalifikowania pojazdów zdemontowanych przez Skarżącego jako odpadów w rozumieniu ustawy o odpadach, to należy w tym zakresie podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż pojazdy znajdujące się na kontrolowanej posesji stanowiły odpady, z uwagi na zmianę sposobu ich użytkowania, co potwierdzają ustalenia zawarte w protokole kontroli. Pojęcie pojazdu wycofanego z eksploatacji określone zostało w słowniku zawartym w art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Stosownie do treści tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o pojeździe wycofanym z eksploatacji, rozumie się przez to pojazd stanowiący odpad w rozumieniu przepisów o odpadach. Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy). Podkreślić należy, iż w momencie przekazania danego pojazdu określonemu podmiotowi, który wykorzystuje go na części, przestał on spełniać swoją podstawową funkcję i stał się odpadem, co nie wyklucza możliwości wprowadzenia do obrotu części powstałych po jego zdemontowaniu. Nie zmienia to jednak faktu, że mamy do czynienia z odpadem. Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika, iż: pojęcie odpadu w żadnym przypadku nie może nie obejmować substancji lub przedmiotów możliwych do powtórnego użycia lub recyklingu (sprawa C-442/92), odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95, publ. ECR 1997/6/1-03561), pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok TS z dnia 15 stycznia 2004 r. C- 235/02, publ. ECR 2004/1 B/1-01005), przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TS z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, LEX nr 82853), odpadami nie są wszelkie materiały wymienione w Europejskim katalogu odpadów; o ich zaliczeniu do odpadów decyduje spełnienie przesłanek określonych w definicji odpadu (wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2004 r. C-194/01, publ. ECR 2004/4B/I-04579). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że magazynowane na terenie należącym do skarżącego pojazdy nie były przez niego użytkowane zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, lecz poddawane demontażowi w celu pozyskania z nich przedmiotów wyposażenia i części nadających się do ponownego użycia. Pojazdy te zostały więc właściwie zakwalifikowane przez GIOŚ jako pojazdy wycofane z eksploatacji, spełniające definicję odpadów. Ponadto zdaniem sądu nie zostały również naruszone przepisy postępowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Materiał zgromadzony w sprawie był w sposób wystarczający zgromadzony i rozpatrzony. Dlatego przeprowadzenie przez organ dodatkowych dowodów – na które wskazuje strona - nie wpłynęłoby na wynik sprawy, a jedynie przedłużyłoby niepotrzebnie postępowanie. Należy także wyjaśnić, że nie mógł zostać uwzględniony wniosek dowodowy zawarty w skardze, zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z treści powołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że Sąd nie przeprowadza dowodów z zeznań świadków, a jedynie z dokumentów. Z tych względów Sąd uznał, że, zarówno wymierzona administracyjna kara pieniężna, jak i jej wysokość zostały określone w sposób zgodny z prawem, a skarga na podstawie art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu.