IV SA/Wa 2219/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków D. N. i J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. N. i J. N. na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2018 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. D. N. i J. N. w piśmie z dnia 30 lipca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący, w złożonych na urzędowych formularzach wnioskach z dnia 28 lipca 2018 r., zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe (są małżeństwem), są osobami w podeszłym wieku, z poważnymi problemami zdrowotnymi. Źródła ich utrzymania stanowią emerytura J. N. w wysokości 3.500 zł miesięcznie oraz emerytura D. N. w wysokości 2.400 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek nieruchomy skarżący wykazali działkę o powierzchni 1.766 m2 z domem o powierzchni 110 m2. Ponadto podali, że posiadają dwie lokaty bankowe w wysokości po 10.000 zł każda oraz środki w wysokości 24.676 zł ulokowane w funduszach bankowych. Wykazali następujące wydatki gospodarstwa domowego: leki, środki pomocnicze i środki czystości (średnio około 500-700 zł miesięcznie), opłaty za gaz, energię elektryczną i wodę (średnio około 2.500 zł), a także utrzymanie domu – wywóz śmieci, naprawy, ubezpieczenie, środki czystości, media (telefon, telewizor), wyżywienie, ubrania, doraźna pomoc w ciężkich pracach w domu i ogrodzie. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy także zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy. Z art. 246 § 1 ppsa wynika także, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd też takie okoliczności, jak wiek, czy stan zdrowia, mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale tylko w takim zakresie, w jakim wpływają na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez D. N. i J. N. możliwości płatnicze i stan majątkowy uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie są oni w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] do wykazanych przez skarżących możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Wysokość wpisu od skargi wynosi w przedmiotowej sprawie (wobec podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia) 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość, ewentualnie należnych, innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2018 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Skarżący uzyskują regularne dochody ze świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości 5.900 zł miesięcznie. Wydatki, których wysokość wykazali, w tym wydatki na leki i środki pomocnicze, wynoszą około 3.000-3.200 zł. Uwzględniając przy tym aktualny poziom cen innych dóbr i usług, niezbędnych do zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, czy ubranie, w odniesieniu do których, Państwo N. nie podali konkretnych kwot wydatków, należy stwierdzić, że dochód w podanej wyżej wysokości pozwala zarówno na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania, jak i na wygospodarowanie 200 zł z przeznaczeniem na inne cele, np. na wpis od skargi na postanowienie Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2018 r. Możliwość taką potwierdzają wykazane przez skarżących zasoby pieniężne w postaci dwóch lokat bankowych w łącznej wysokości 20.000 zł oraz udziałów w funduszach bankowych w wysokości prawie 25.000 zł. Posiadane przez Państwa N. oszczędności wielokrotnie przewyższają kwotę zarówno wpisu, jak i wszelkich pozostałych – ewentualnie należnych – opłat sądowych. Z pewnością pozwalają one na poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.