IV SA/Wa 2220/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie: Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.) Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz E. W. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 29 maja 2018 r. Minister Rozwoju i Inwestycji, po rozpatrzeniu wniosku [...] (skarżącej) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania, odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu na rzecz [...] odszkodowania w wysokości 23 828,00 zł za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa [...] prawa własności nieruchomości, położonej w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,2800 ha, przeznaczonej pod budowę zbiornika wodnego [...] oraz zobowiązał [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w Poznaniu do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna. [...] złożyła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wskazując, że była nieobecna podczas doręczania korespondencji. Minister Inwestycji i Rozwoju rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpatrywanej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że została ona doręczona [...] w dniu [...] lipca 2017 r. Zatem termin do wniesienia przez stronę odwołania upłynął w dniu 17 lipca 2017 r. (poniedziałek). Tymczasem z akt sprawy wynika, że odwołanie skarżąca złożyła w dniu [...] lipca 2017 r. (data nadania pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo pocztowe). Zatem w przedmiotowej sprawie niewątpliwie skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ była nieobecne podczas doręczania korespondencji. Organ analizując wskazane przez skarżącą przesłanki w świetle art. 58 Kpa, stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącą nie mogą zostać uznane za okoliczności uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji został odebrana w dniu 3 lipca 2017 r. przez ojca skarżącej, tj. dorosłego domownika, który podjął się oddania pisma adresatowi. Organ uznał ww. pismo za doręczone w trybie doręczenia "zastępczego" - zgodnie z art. 43 Kpa. Zgodnie z tym przepisem "zastępcze" doręczenie pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania pisma adresatowi oraz że pismo to zostało doręczone adresatowi. W tej sytuacji, zdaniem organu bezsporne jest, że decyzja Wojewody [...] została doręczona skarżącej w dniu 3 lipca 2017 r. Zdaniem Ministra ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie dorosłego domownika przy doręczeniu przesyłki samemu adresatowi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. W tej sytuacji organ uznał, że w niniejszej sprawie nie można uznać, że niedotrzymanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej - skarżąca nie dopełniła przesłanki uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ponadto organ wskazał, że w jego ocenie, w sytuacji gdy strona jednocześnie z odwołaniem składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to nie ma potrzeby wydawania odrębnego postanowienia na podstawie art. 134 Kpa. Skargę na powyższe postanowienie z dnia 29 maja 2018 r. wniosła [...]. Zdaniem skarżącej odmowa przywrócenia terminu została podjęta zbyt pochopnie. Odebranie korespondencji przez innego domownika nie może być traktowane na równi jako odebrane przed adresata. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej. W piśmie z dnia 10 lutego 2019 r. skarżąca uzupełniła skargę zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: - naruszenie art. 58 § 1 i 2 kpa, poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nastąpiło z winy odwołującej; - naruszenie art. 43 Kpa, poprzez przyjęcie, że w sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Wojewody [...] w dniu [...] lipca 2017 r. dorosłemu domownikowi tj. ojcu skarżącej, który skutecznie zobowiązał się oddać skarżącej przesyłkę. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W piśmie z tym skarżąca podniosła, że jej ojciec jest osobą leczoną psychiatrycznie od 18 lat z rozpoznaniem organicznych zaburzeń nastroju, organicznych zaburzeń dysocjacyjnych, z uszkodzeniami OUN, charakteryzującymi się rozwlekłością toku myślenia, deficytami funkcji poznawczych, tj. pamięci, koncentracji. Ponadto ojciec skarżącej cierpi na ograniczoną chwiejność afektywną, a także zażywa leki psychotropowe z występującym uzależnieniem od benzodwuazepinów. [...] był czterokrotnie hospitalizowany w szpitali neuropsychiatrycznym , również w terminie sąsiadującym z terminem odbioru przesyłki (od 25 września 2017 r. do 23 października 2017 r.) z powodu nasilenia objawów zespołu depresyjnego, łopotów z pamięcią, koncentracją uwagi. Skarżąca podniosła, że art. 43 kpa wymaga, by osoby odbierające zastępczo przesyłkę podjęły się oddania pisma adresatowi. W aktach brak jest adnotacji na ten temat. Skarżąca podniosła, że stan zdrowia psychicznego ojca, który odebrał przesyłkę, nie pozwala na przyjęcie, że ojciec świadomie i z rozeznaniem znaczenia czynności prawnej mógł podjąć się oddania przesyłki. Ze względu na nękające go schorzenia i brak świadomości znaczenia dokonanej czynności, nie zawiadomił skarżącej o nadejściu listu i jego odbiorze. Skarżąca podniosła, że w lipcu 2017 r. pracowała poza domem – w firmie [...] sp. z o. o., pełniąc nadzór nad realizacją i projektem robót przy budowie obwodnicy [...], z uwagi na swoje obowiązku w tym czasie mieszkała na miejscu w [...]. Przesyłkę zawierającą decyzję znalazła po powrocie do domu w dniu 21 lipca 2017 r. i niezwłocznie wniosła odwołanie. Do pisma skarżąca załączyła kopie zaświadczeń lekarskich i karty informacyjne leczenia szpitalnego ojca – [...], a także kopię umowy o pracę z dnia [...] września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W rozpatrywanej sprawie naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego, tj. przepis art. 7, art. 8 i art. 9, 107 § 3 kpa w związku z art. 58 § 1 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. W pierwszej kolejności należy wskazać na to, że podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Art. 58 § 1 kpa wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie, o którym mowa w tym przepisie jest środkiem zastępczym dowodu nie dającym pewności, lecz jedynie czyniącym wiarygodne twierdzenia o danym fakcie, który wskazuje na brak możliwości dokonania danej czynności z powodu przeszkód niemożliwych do przezwyciężenia. Podkreślić też należy, że sam fakt występowania w przepisie instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Słusznie podnosi się w orzecznictwie, że wprawdzie nie jest konieczne prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego sensu stricte, gdyż z tego obowiązku zwalnia organ treść art. 58 § 1 kpa niemniej jednak przepis ten nie zwalnia organu z konieczności podjęcia wszelkich działań, których celem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności procesowych. Jeżeli organ uzna, że wskazane przez stronę okoliczności nie są wystarczające do oceny braku winy w uchybieniu terminu, powinien - realizując zasady wynikające z art. 7, 8, 9 kpa – wezwać stronę do uzupełnienia wniosku, czego nie uczynił w sprawie rozpatrywanej. Należy bowiem wskazać, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu wskazała jedynie, że nie dochowała terminu "z powodu nieobecności podczas doręczenia korespondencji". W ocenie Sądu tak sformułowany wniosek spełniał wprawdzie warunki formalne niezbędne do nadania mu biegu, lecz nie zawiera danych, które są konieczne do merytorycznej oceny wyrażonego nim żądania, tj. nie wskazuje okoliczności mających uprawdopodabniać, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej, jak tego wymaga art. 58 § 1 kpa. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu takiej oceny dokonano. Organ rozpoznał nim przecież wniosek skarżącej merytorycznie, odmawiając przywrócenia terminu do złożenia odwołania, w konsekwencji uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Organ uznał, że odebranie przesyłki przez dorosłego domownika – ojca skarżącej w dniu 3 lipca 2019 r. było skuteczne. Minister powołując się na orzecznictwo podniósł, że podziela pogląd, zgodnie z którym odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienie przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. W ocenie Sądu powoływanie się ogólnikowo na poglądy judykatury, bez konkretnego wskazania, jak to się ma do realiów rozpatrywanej sprawy, nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie organ wypowiedział się w kwestii winy skarżącej, będącej przesłanką przywrócenia terminu, chociaż nie ustalał powodów, dla których skarżąca nie wniosła odwołania w terminie, i nie znał przyczyny, jaka jej zdaniem przemawiała na rzecz wniosku, usprawiedliwiając uchybienie tego terminu. Należy podnieść, że art. 7 K.p.a., obliguje organy administracji publicznej do podejmowania, także z urzędu, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Otóż organ, kierując się dyrektywami wynikającymi z tego przepisu, przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia, powinien co najmniej wezwać skarżącą do uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, zastrzegając, iż stosownie do art. 58 § 1 kpa od kwestii tej zależy wynik tego rozstrzygnięcia. Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem skarżącej w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie przywołanego przepisu na niej spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasady określonej w art. 7 kpa. Organ uczyniłby wówczas zarazem zadość zasadom pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz informowania stron, przewidzianym w art. 8 oraz 9 kpa. Bezsprzecznie zasadom tym nie sprzyja odmowa przywrócenia terminu na podstawie arbitralnego przekonania o winie strony i bez próby uświadomienia jej powinności wypływających z art. 58 § 1 kpa oraz negatywnych następstw ich niedopełnienia. Powyższe uchybienia przepisom procedury administracyjnej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, stąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). orzeczono jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. Rozpatrując ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę okoliczności wskazane przez skarżącą w piśmie złożonym do Sądu z dnia 10 lutego 2019 r. i doręczonym przez Sąd organowi w dniu 1 marca 2019 r. Organ dokona oceny czy przestawione przez skarżącą okoliczności są wystarczające do oceny wniosku o przywrócenia terminu – jeżeli nie – wezwie stronę do uzupełnienia wniosku. Rozpatrując wniosek, organ dokona analizy i odniesie się do okoliczności usprawiedliwiających zdaniem skarżącej, niezachowanie terminu (choroba ojca skarżącej (charakter tej choroby), objawy, przebieg oraz nieobecność skarżącej w miejscu zamieszkania z przyczyny przez nią wskazanej - wykonywania pracy w terenie).