IV SA/Wa 2226/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia 1. zwolnić skarżącego A. K. od kosztów sądowych; 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla A. K. adwokata z urzędu, o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. Wnioskiem z 5 października 2012 r. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania skarżącemu z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego odpisu jego aktu urodzenia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) wnioskodawca podał, że jest osobą niezamożną, nie posiadającą żadnych stałych źródeł dochodów, w związku z czym nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani kosztów działania pełnomocnika z wyboru. Wyjaśnił, że pracuje dorywczo, a w codziennym utrzymaniu "korzysta z pomocy osób zaprzyjaźnionych, udzielających mieszkania." Skarżący oświadczył także, że nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Rubryka wniosku o prawo pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego (wspólne gospodarstwo domowe) wypełniona została adnotacją "brak". Do wniosku PPF skarżący dołączył m.in. zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Wobec wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej wnioskodawcy, został on wezwany, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). - dalej w skrócie: "P.p.s.a.", do uzupełnienia złożonego wniosku przez: 1) wyjaśnienie, z jakich konkretnie środków finansowych czerpie skarżący środki na bieżące utrzymanie się, m.in. przez wskazanie wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z prac dorywczych, wysokości pomocy od "osób zaprzyjaźnionych", 2) przedstawienie udokumentowanego (w formie faktur, rachunków, dowodów wpłaty) spisu stałych wydatków odnoszących się do poszczególnych opłat eksploatacyjnych (opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, czynsz itp.) oraz podanie, jaka jest miesięczna wysokość innych ponoszonych stale kosztów (typu zakup żywności, ubrań, leków itp.), 3) złożenie oświadczenia, czy skarżący korzysta obecnie z pomocy społecznej, 4) przedłożenie wyciągów z rachunku bankowego, którego jest posiadaczem, zawierających aktualne saldo rachunku oraz historię dokonanych na nim operacji z ostatnich trzech miesięcy (w przypadku nieposiadaniu rachunku, należało złożyć oświadczenie o nieposiadaniu rachunku bankowego). W piśmie z 16 października 2012 r. skarżący oświadczył, że nie ma stałych wydatków i opłat, a więc nie może przedstawić żadnych faktur, rachunków, dowodów wpłaty. Podał ponownie, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Do pisma dołączył m.in. oświadczenie A. B., z którego wynika, że skarżący udzielał korepetycji z języka [...] i z tego tytułu w okresie od 10 września 2012 r. do 9 października 2012 r. otrzymał wynagrodzenie w wysokości 600 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z 22 października 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z 9 listopada 2012 r. skarżący złożył sprzeciw do Sądu od postanowienia z 22 października 2012 r. Podniósł w nim, że nie prowadzi gospodarstwa domowego, ani nie osiąga żadnych dochodów, wobec czego przyznanie mu prawa pomocy jest konieczne. Skarżący do pisma dołączył kolejne zaświadczenie o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. W piśmie uzupełniającym z 12 listopada 2012 r. skarżący wskazał, że oświadczenie o opłacie za korepetycje jest przykładem dorywczego, przypadkowego wynagrodzenia, a sytuacja materialna skarżącego jest bardzo trudna. Do pisma skarżący dołączył zestawienie transakcji za okres od dnia 22 sierpnia 2012 r. do 12 listopada 2012 r. wystawione przez Bank Milenium S.A. w W., z którego wynika, że aktualne saldo końcowe na rachunku bankowym skarżącego wynosi 0,00 złotych. Sąd zważył, co następuje: W myśl art. 260 P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu (...), postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (...). Rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie fachowego pełnomocnika. Oznacza to, że A. K. powinien wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wymogi te zostały ustalone przez ustawodawcę w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Powołany przepis zobowiązuje stronę do wykazania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wykazanie tego stanu rzeczy stanowi jedyny sposób uzyskania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wynika z tego, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, nie zawsze jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Stąd też przepis art. 255 P.p.s.a. dopuszcza możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Dopiero analiza wniosku złożonego na formularzu PPF wraz z załączonymi dokumentami i oświadczeniami pozwoliła na uznanie, że skarżący A. K. spełnia przesłanki niezbędne dla uzyskania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Otóż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. A. K. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada własnego mieszkania (pomieszkuje grzecznościowo u osób zaprzyjaźnionych), wobec czego nie posiada żadnych stałych dochodów, takich jak opłaty za energię elektryczną, gaz, czynsz. Stan jego konta wskazuje, że rzeczywiście nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, z których mógłby skorzystać w celu poniesienia kosztów sądowych czy skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący nie posiada też żadnych przedmiotów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego stanowią dochody z tzw. prac dorywczych, które jednak nie generują stałych i regularnych dochodów do budżetu skarżącego. Stanowią one jedynie niepewne źródło uzyskiwania jakichkolwiek dochodów zapewniających podstawowe potrzeby życiowe, stąd Sąd uznał, że wskazanie przez stronę konkretnie, stałych wydatków (o określonej wysokości) czynionych regularnie na bieżące utrzymanie (zakup żywności, ubrania, leki, itp.) nie jest możliwe. Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne Sąd uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Trudna sytuacja materialna skarżącego daje podstawę przypuszczać, iż poniesienie przez niego jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, narazi skarżącego na uszczerbek utrzymania koniecznego, zatem istnieją przesłanki do przyznania A. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.