IV SA/Wa 2236/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi T. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] 2016 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej SKO) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] (zwanego dalej Burmistrzem), odmawiające wznowienia - na wniosek T.I - postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w miejscowości [...], obręb [...], gmina [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z nieruchomością sąsiednią uregulowaną w księdze wieczystej [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka ewidencyjna nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło stanowisko Burmistrza Miasta i Gminy [...], że jego decyzja kończąca postępowanie rozgraniczeniowe z dnia [...] 2016 r., nr [...] nie jest ostateczna, ponieważ T.I zgłosił wniosek, w wyniku którego Organ pismem z dnia [...] 2016 r. przekazał sprawę wraz z aktami do Sądu Rejonowego w [...]. W zażaleniu Skarżący podkreślił, że Sąd cywilny nie posiada uprawnień do kontroli administracyjnego toku postępowania rozgraniczeniowego. W dniu [...] 2016 r. poinformował Burmistrza, że rezygnuje z postępowania przed Sądem cywilnym i Sąd ten jego wniosek zwróci. Podkreślił, że złożona przez niego skarga na geodetę jest zasadna, o czym świadczy pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wskazano w nim na szereg nieprawidłowości w protokole granicznym, sporządzonym przez geodetę S.M, który dokonywał tego rozgraniczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że na skutek złożonego wniosku, Sąd cywilny na nowo rozpatruje tę sprawę i samodzielnie, na nowo przeprowadza całe postępowanie rozgraniczeniowe. W wyniku tego decyzja Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] przestała wywoływać jakiekolwiek skutki prawne. Stwierdziło, że brak jest obecnie w organie aktu (także akt sprawy, które są w sądzie), w stosunku do którego może zostać złożony wniosek o wznowienie postępowania. Warunkiem wznowienia postępowania jest bowiem funkcjonowanie ostatecznej decyzji w obrocie prawnym. Brak decyzji w obrocie prawnym musi skutkować odmową wznowienia postępowania. SKO wyjaśniło także, iż Sąd Rejonowy w [...], na dzień wydania postanowienia, nie zwrócił prawomocnie wniosku T.I. Natomiast przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania Organ nie ma prawa prowadzić postępowania wyjaśniającego i dowodowego, skupia się wyłącznie na podstawie wznowienia i wydaje postanowienie wznawiające lub odmawia jego wydania. We wniesionej skardze T.I zarzucił, że zaskarżone postanowienie SKO narusza prawo. Stwierdził, że SKO nie zapoznało się z pismem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] 2016 r., skierowanym do Burmistrza, z którego wynikają stwierdzone nieprawidłowości w zakresie czynności ustalenia granic i sporządzenia dokumentacji rozgraniczeniowej, która z tego względu winna zostać zwrócona upoważnionemu geodecie do poprawy i uzupełnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, zgodnie z art. 134 P.p.s.a., Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie nadmienić należy, że niniejsza sprawa skierowana została przez Sąd do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 P.p.s.a. ustawodawca nie uzależnił możliwości rozpoznania przez Sąd sprawy w trybie uproszczonym od zgody pozostałych stron postępowania, czy też od zgody organu (por. a contrario art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, że stan niniejszej sprawy jest dostatecznie wyjaśniony i jednoznaczny, Sąd nie stwierdził potrzeby skierowania jej do rozpoznania na rozprawie. Przeciwnie ustalił, że zachodzi możliwość rozpoznania jej w trybie uproszczonym, zwłaszcza że art. 119 pkt 3 P.p.s.a. nie zawiera żadnych warunków wstępnych pozwalających na skierowanie tego typu sprawy do postępowania uproszczonego. Z tego względu, w myśl art. 120 P.p.s.a., sprawa rozpoznana została w tym trybie na posiedzeniu niejawnym, w składzie [...] sędziów. Przystępując do rozpatrzenia niniejszej sprawy we wskazanym trybie stwierdzić należy, że Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że nie narusza ono obowiązującego prawa w stopniu skutkującym koniecznością jego uchylenia. Na wstępie podkreślenia wymaga, że w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne (zwanym dalej P.g.k.), w Rozdziale 6 uregulowane zostało rozgraniczanie nieruchomości. Zgodnie z art. 30 ust. 1 P.g.k., wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Z kolei art. 33 ust. 1 P.g.k. stanowi: wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 3 P.g.k., strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi. W ten sposób ustawodawca ustanowił odstępstwo od ogólnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, ponieważ ustanowił, że w sytuacji, gdy strona postępowania rozgraniczeniowego nie jest zadowolona z decyzji organu administracji publicznej, przysługuje jej prawo żądania rozpoznania sprawy przez sąd powszechny. Podkreślenia wymaga zatem, że przepis art. 33 ust. 3 P.g.k. jest przepisem szczególnym. Z regulacji tej wynika, że od decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 P.g.k. nie przysługuje odwołanie w administracyjnym toku instancji. Nadto z art. 33 ust. 3 P.g.k. wynika, że stronie niezadowolonej z ustalenia przebiegu granic na podstawie tej decyzji nie przysługuje odwołanie od niej do sądu powszechnego, ale prawo żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu. Skorzystanie z tego żądania przez Stronę wywołuje ten skutek, że Sąd powszechny rozpoznaje sprawę rozgraniczenia jako Sąd l. instancji, a nie jako Sąd odwoławczy. Tak w orzecznictwie jak i w doktrynie poza sporem jest, że z chwilą przekazania sprawy do sądu, uprzednio prowadzone rozgraniczeniowe postępowanie administracyjne nie wywołuje skutków prawnych, a merytoryczna decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości traci swą moc i przestaje obowiązywać (tak m. in. M.D. Rozgraniczanie i podział nieruchomości, LexisNexis, Warszawa 2009 wyd. 1, s 189). Skuteczne wniesienie żądania przekazania sprawy do Sądu w niniejszej sprawie - na podstawie art. 33 ust. 3 P.g.k. – spowodowało zatem, że wydana przez Burmistrza decyzja o rozgraniczeniu utraciła swój byt prawny. Stąd też decyzja Burmistrza o rozgraniczeniu, która została doręczona Stronie, a następnie Strona skutecznie zażądała przekazania sprawy o rozgraniczenie do Sądu powszechnego, nie może być przedmiotem nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie o wznowienie postępowania. Skutek ten zachodzi jednak nie z tego powodu, że decyzja administracyjna w przedmiocie rozgraniczenia nie jest ostateczna. Wbrew stanowisku Organów obu instancji, od razu ma ona bowiem status decyzji ostatecznej. Wskazane uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Na to że przedmiotowa decyzja Burmistrza nie mogła być przedmiotem postępowania wznowieniowego wpływa istota tego postępowania, w którym Organ po wznowieniu postępowania i stwierdzeniu, że zachodzi jedna z podstaw wznowienia, wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a., przechodzi do ponownego rozpoznania sprawy, tak jak ma to miejsce w postępowaniu zwykłym i w zależności od poczynionych ustaleń – w myśl art. 151 K.p.a. – odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej albo uchyla ją i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Wobec tego skoro przedmiotem zastrzeżeń Skarżącego jest prawidłowość rozgraniczenia przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym, w wyniku czego domaga się wznowienia postępowania administracyjnego, trafnie Organy odmówiły jego wznowienia. Sprawę tę mogłyby bowiem badać w postępowaniu wznowieniowym tylko wówczas, gdyby nie zażądano przekazania sprawy Sądowi powszechnemu. Jeżeli natomiast Strona złożyła żądanie przekazania sprawy temu Sądowi, to w takim zakresie postępowanie wznowieniowe stało się niedopuszczalne. Tylko zatem do decyzji, co do której strona nie żądała przekazania Sądowi powszechnemu, ma w pełni zastosowanie art. 16 § 1 K.p.a., a w konsekwencji zachodzi dopuszczalność wszczęcia czy to na żądanie strony, czy też z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania w razie wystąpienia wad wyliczonych w art. 145 § 1 K.p.a. (por. B.A w glosie do wyroku SN z 9.06.1999 r., sygn.. akt III RN 15/99, opublikowanej w OSP 2000/11 str. 575).Wobec tego strona niezadowolona z ustalenia granicy, o czym orzekł organ administracji na podstawie art. 33 ust. 1 P.g.k., pozostaje w istocie niezadowolona z zakresu prawa własności ustalonego na gruncie.W niniejszym postepowaniu od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...], kończącej administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe w dniu [...]2016 r. Skarżący złożył wniosek o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w [...]. Zażądał zatem uruchomienia postępowania przed Sądem cywilnym w tej sprawie. Z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2016 r., nr [...] wystąpił zaś później, bo w dniu [...] 2016 r. Wniosek o przekazanie sprawy do Sądu powszechnego został zatem złożony wcześniej, a skutek jaki Skarżący mógł osiągnąć inicjując każdy z tych trybów należy uznać za porównywalny. Żaden nie byłby dalej idący. Po zawnioskowaniu przez Skarżącego o przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w [...], Organ przesłał do tego Sądu akta sprawy. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości, mimo że toczyło się w pierwszej fazie przed organem administracji, obecnie prowadzone jest jako postępowanie cywilne przed sądem powszechnym, zgodnie z wolą Skarżącego. Mimo zgłaszanych deklaracji, do czasu wyrokowania w tej sprawie przez WSA, Skarżący nie wycofał sprawy o to rozgraniczenie z Sądu Rejonowego. Potwierdza to m. in. notatka służbowa znajdująca się w aktach sądowych sprawy (k. 12) z rozmowy przeprowadzonej przez Skarżącego z Przewodniczącą Wydziału IV WSA w W-wie w dniu [...] 2016 r., podczas której stwierdził, że przed Sądem powszechnym toczy się postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia tych samych nieruchomości (działki ew. nr [...] z nieruchomością sąsiednią działką ew. nr [...], położonymi w miejscowości [...], obręb [...]).Ponadto, na zapytanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pismem, które wpłynęło do tut. Sądu w dniu [...] 2016 r. - Sąd Rejonowy w [...] poinformował, że w I Wydziale Cywilnym pod sygn. akt I Ns 381/16, z wniosku Wiesława Potyrało, z udziałem T.I, toczy się sprawa o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości i dopuszczony został dowód z opinii biegłego geodety T.P, celem sporządzenia mapy przebiegu granic między przedmiotowymi działkami (k. [...] i [...] akt sądowych). Skoro zatem kwestia ta rozstrzygnięta zostanie w zainicjowanym postępowaniu sądowym przed Sądem powszechnym, nie było podstaw do wznowienia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego, które co najwyżej mogło się zakończyć w ten sam sposób. Mogło w efekcie doprowadzić do ustalenia właściwego przebiegu granic między przedmiotowymi działkami. Na marginesie jedynie należy nadmienić, że nieco odmiennie rzecz się przedstawia w sytuacji, gdy strona żąda stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w sprawie rozgraniczenia. W razie bowiem uwzględnienia takiego wniosku, zachodzi skutek ex tunk, a więc w efekcie decyzja administracyjna tycząca rozgraniczenia traktowana jest tak jakby nigdy nie weszła do obrotu prawnego. Wywołuje zatem skutek dalej idący, niż może to mieć miejsce w wyniku przekazania sprawy o rozgraniczenie do rozpoznania przez właściwy Sąd rejonowy wydział cywilny. Kwestia ta jednak pozostaje w orzecznictwie sporna. Niewątpliwie postępowanie wznowieniowe nie wywołuje tak daleko idącego skutku i może co najwyżej doprowadzić do ustaleń tożsamych ze stwierdzonymi w postępowaniu cywilnym, prowadzonym w takiej sprawie przed Sądem powszechnym. Reasumując, stwierdzić należy, że sprawa rozgraniczeniowa ze swej istoty jest sprawą cywilną, dotyczy bowiem ściśle sfery prawa własności. Ustawodawca sprawę rozgraniczenia nieruchomości w pierwszym etapie oddał do rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Rozstrzygnięcie administracyjne stanowi prejudykat, otwierający drogę postępowania przed sądem cywilnym. Z tego względu postępowanie administracyjne, w którym dochodzi do wydania decyzji o rozgraniczeniu jest postępowaniem jednoinstancyjnym, zaś strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, przekazania sprawy sądowi. Jeśli z tego skorzysta nie jest możliwe wznowienie postępowania administracyjnego tyczącego rozgraniczenia. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że jak trafnie poinformował Skarżącego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w piśmie do niego skierowanym z dnia [...] 2016 r., nr [...], mając na uwadze, że czynności techniczne związane z ustaleniem przebiegu granic w tym administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym uprawniony geodeta S.M wykonał nie dochowując należytej staranności – Skarżący, stosownie do art. 16 ust. 1 P.g.k., może dochodzić od uprawnionego geodety odszkodowania za poniesione straty, w odrębnym postępowaniu przed sądem powszechnym. Z przytoczonych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.