IV SA/Wa 224/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) kwietnia 2005 roku; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat K. M. z Kancelarii Adwokackiej przy ulicy (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...) kwietnia 2005 r. nr (...), po rozpatrzeniu wniosku A. S. w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia (...) września 1994 r. nr (...) wydanej przez działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w M. p.o. Kierownika Oddziału Geodezji, którą ustalono, że nieruchomość o powierzchni (...) ha położona w M., stanowiąca drogi wiejskie wyszczególnione w załączniku Nr 1 do decyzji, stanowi mienie gminy M., odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją zwrócił się A. S. We wniosku wskazał, że nieprawdziwe jest twierdzenie Kolegium, iż nie jest stroną postępowania administracyjnego. Zdaniem A. S. niewpisanie jego matki, której jest następcą prawnym, do ewidencji gruntów M. w chwili jej zakładania, stanowi rażące zaniedbanie instytucji zakładających tą ewidencję i prowadzących ją do dnia dzisiejszego. W przedmiotowej ewidencji matka powinna figurować jako właścicielka działki nr (...). Twierdzenie Kolegium, że matka nie kwestionowała od 1965 r. takiego stanu prawnego jest nieuzasadnione i stanowi nadinterpretację. W majestacie prawa była właścicielką obszaru (...) m2, w tym obszaru (...) m2 pod drogą, który bezprawnie został włączony do działki nr (...), stanowiącej ulicę (...). Pominięcie tego faktu przez organ administracji prowadzący ewidencję gruntów, nie może być wykorzystany przeciwko niej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 kpa po rozpoznaniu wniosku A. S. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. nr (...) z dnia (...) kwietnia 2005 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż po ponownej analizie zebranych w sprawie wszystkich dokumentów stwierdza, że argumenty A. S. nie zasługują na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 157 § 2 kpa wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej następuje na żądanie strony lub z urzędu. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego mówi art. 28 kpa, który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ponadto Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że na mocy aktu notarialnego nr (...), sporządzonego w dniu (...) października 1956 r., matka wnioskodawcy nabyła jako swój majątek odrębny działkę o obszarze (...) m2, w tym (...) m2 pod drogą oznaczoną na planie numerem (...). Z kolei z materiału dowodowego zebranego przez Kolegium wynika, iż działka nr (...) w chwili założenia ewidencji gruntów tj. od 1965 r. wykazywana była we władaniu Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych, a do roku 1992 zmianie uległa jedynie numeracja tej działki. Zatem już w chwili założenia ewidencji gruntów J. S., matka wnioskodawcy, nie figurowała jako podmiot władający tą nieruchomością i w tym czasie nie kwestionowała takiego stanu prawnego. Skoro więc przedmiotowa nieruchomość od 1965 r. wykazywana była we władaniu Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych, to zdaniem Kolegium wnioskować z tego należy, iż w chwili śmierci J. S. nie dysponowała żadnym prawem do przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym uznać należy, że spadkobierca J. S. – A. S. - nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do działki nr (..), a zatem decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się wnioskodawca nie dotyczy jego interesu prawnego ani też obowiązku. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) czerwca 2005 r. nr (...) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. Skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem. Zdaniem A. S. całkowicie nieuzasadnione są zawarte w niej twierdzenia, iż : - jego matka J. S. nie dysponowała w chwili śmierci w 1981 r. żadnym prawem do nieruchomości, o którą toczy się spór, - skarżący nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, * decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący nie dotyczy jego interesu prawnego, * skarżący nie może być uznany za stronę postępowania, * Kolegium nie podważa aktu notarialnego zawartego przez matkę skarżącego w 1956 r. * A. S. wskazał ponadto, iż na podstawie notarialnej umowy sprzedaży z 1956 r. jego matka nabyła prawo własności nieruchomości o powierzchni (...) ha, w skład której wchodzi działka o powierzchni (...) ha i część działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni (...) ha. Skarżący podniósł również, iż nie ma podstaw prawnych, aby uznać, iż nieprecyzyjny, pomijający kwestię własności nieruchomości zapis w ewidencji gruntów, ograniczający się tylko do stwierdzenia, że władającym działką nr (...) jest Powiatowy Zarząd Dróg Lokalnych, podważał prawo własności matki wnioskodawcy. Skarżący podniósł także, iż w obecnej chwili grunt o powierzchni (...) ha ma dwóch właścicieli : skarżącego - na podstawie aktu notarialnego z 1956 r. i postanowienia sądu o prawie do spadku z 2004 r. i nabycia prawa własności przez skarżącego oraz Gminę M. - na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia (...) września 1994 r. wydanej zdaniem A. S. bez podstawy prawnej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia (...) kwietnia 2005r. Stwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. naruszyło art. 6, 7,8 i 10 kpa, nie działało na postawie przepisów prawa, nie stało na straży praworządności oraz nie pogłębiało jego zaufania do organu państwowego strzegącego obywatela i jego interesu. W piśmie z dnia 21 lipca 2005 r., uzupełniającym powyższą skargę, A. S. podniósł ponadto, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpatrywało jego sprawę bez posiadania oryginalnych dokumentów. Skarżący stwierdził również, że protokół podpisany przez T. K., będący podstawą uzasadnienia sentencji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w M. z dnia (...) września 1994 r. nie dotyczy działki nr (...) oraz, że w wypisie z ewidencji gruntów, stanowiącym załącznik Nr 1 do decyzji nie została wymieniona działka nr (...) w M. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wniosek skarżącego z dnia 24 sierpnia 2004r., uzupełniony pismem z dnia 12 października 2004r, dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) września 1994r. wydanej przez działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w M. p.o. Kierownika Oddziału Geodezji. Decyzją tą, wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych / Dz. U. Nr 28, poz. 169 /, art. 5 pkt 10 ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej o zmianie niektórych ustaw / Dz. U. Nr 34, poz. 198 /, art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych / Dz. U. Nr 32, poz. 191 / ustalono, że nieruchomość o powierzchni (...) ha, położona w M., stanowiąca ogólnodostępne drogi wiejskie wyszczególnione w załączniku Nr 1 do decyzji, stanowi mienie gminy M. W załączniku Nr 1 do tej decyzji została wymieniona również działka nr (...) o powierzchni (...) ha. Organ na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) września 1994r. wydanej przez działającego z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w M. p.o. Kierownika Oddziału Geodezji. Podstawą odmowy wszczęcia tego postępowania było ustalenie przez organ, że skarżący nie legitymuje się żadnym tytułem prawnym do działki nr (...), a zatem decyzja, której stwierdzenia nieważności się domaga nie dotyczy jego interesu prawnego ani też obowiązku. Na tej podstawie organ uznał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wniesione przez osobę niemającą przymiotu strony w tym postępowaniu. Faktem jest, że jedną z okoliczności o charakterze podmiotowym uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wniesienie takiego żądania przez osobę niebędącą stroną. Jednakże w przedmiotowej sprawie należy się zastanowić, czy ustalenia organu w tym zakresie są wystarczające do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że J. S., matka skarżącego, której jest on następcą prawnym, nie dysponowała żadnym prawem do działki nr (...), tylko na tej podstawie, że nieruchomość ta od założenia ewidencji gruntów w 1965 roku wykazywana była we władaniu Powiatowego Zarządu Dróg Lokalnych. Sam fakt ujawnienia w ewidencji gruntów władającego nieruchomością nie pozbawia właściciela tej nieruchomości jego praw. Od założenia ewidencji gruntów w 1965 roku do wydania decyzji z dnia (...) września 1994r. w ewidencji nie był ujawniony właściciel tej nieruchomości. Nie przesądza to jednak faktu w okolicznościach sprawy, że takiego właściciela nie było. I ta okoliczność wymaga precyzyjnego ustalenia przez organ. Z materiału dowodowego wynika, że J. S. w dniu (...) października 1956r. zawarła w Państwowym Biurze Notarialnym w M. umowę sprzedaży za repertorium Nr (...), którą nabyła niezabudowaną działkę gruntu, położoną w osiedlu M., o obszarze (...) m2, oznaczoną na planie Nr (...). Działka ta graniczyła z nieruchomościami: W.., W. B., A. K. i F. R. Część tej nieruchomości o powierzchni (...) m2 znajdowało się pod drogą. Nieruchomość ta o powierzchni (...) m2, oznaczona na planie Nr (...) stanowiła część nieruchomości objętej zaginioną księgą wieczystą pod nazwą "(...)". Działka ta miała urządzony zbiór dokumentów oznaczony Rep. Zd. Nr (...), co wynikało z okazanego odpisu postanowienia Sądu Powiatowego w M. Sekcja Ksiąg Wieczystych z dnia (...) marcami956r. Dz. Zd. Nr (...). Z twierdzeń skarżącego wynika, że ta część nabytej przez J. S. nieruchomości o powierzchni (...) m2, która znajdowała się pod drogą, odpowiada części nieruchomości oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów nr (...), która przylega do jego działki oznaczonej obecnie w ewidencji nr (...) o powierzchni (...) ha. Granice i powierzchnia nabytej przez J. S. nieruchomości nie ulegały zmianie. Organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji, nie ustalił położenia nabytej przez J. S. działki oznaczonej na planie Nr (...). Podjęte próby wyjaśnienia tego nie powiodły się, ale też nie wszystkie możliwości zostały wykorzystane przez organ. Organ winien przeprowadzić badania geodezyjne, np. przez biegłego geodetę, mające na celu ustalenie miejsca położenia nieruchomości oznaczonej według aktu notarialnego z dnia (...) października 1956r. na planie Nr (...). Jeżeli okazałoby się, że nabyta przez J. S. nieruchomość była geodezyjnie wyodrębniona, której część o powierzchni (...) m2 znajduje się obecnie w granicach działki oznaczonej nr (...) stanowiącej ul. (...), to wynikałoby z tego, że decyzja z dnia (...) września 1994r. była adresowana między innymi do skarżącego jako następcy prawnego J. S. i miałby on legitymację do występowania w charakterze strony w sprawie o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Fakt, że prawa J. S. nie były ujawnione w ewidencji gruntów do części nieruchomości nr (...) / poprzednio nr (...)/ od założenia ewidencji gruntów w 1965 roku do wydania decyzji z dnia (...) września 1994r. nie wpływałby na jej prawa właścicielskie. Z tych względów, uznając, iż sprawa nie została w sposób wystarczający wyjaśniona i w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1,80 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /.orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy.