IV SA/Wa 2240/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lipca 2010 roku, Nr [...] Prezydent Miasta W. orzekł o wymeldowaniu Z. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji Prezydent Miasta W. stwierdził, że postępowanie wszczęto na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że wobec lokatorów omawianego lokalu wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego [...] została orzeczona eksmisja. Eksmisją objęci zostali: A. Z., E. Z., M. Z. z prawem do lokalu socjalnego, S. Z. i D. Z. bez prawa do lokalu socjalnego. Sąd oddalił powództwo wobec Z. Z., która używa tego nazwiska, podczas gdy faktycznie nosi nazwisko W. Na podstawie wyroku Komornik Sądowy dokonał czynności egzekucyjnych w dniu [...] grudnia 2009 roku. Mimo dokonania tych czynności lokatorzy objęci wyrokiem nadal przebywają w spornym lokalu. Przed sądem powszechnym rozpoznawane są skargi na czynności komornicze. W toku prowadzonych czynności wyjaśniających Z. W. stwierdziła, że w lokalu przy ul. [...] zamieszkuje wraz z matką od urodzenia i jedynie przez okres 4 lat uczęszczała do szkoły z internatem w W., a w dni wolne była u mamy lub w internacie. Stwierdziła też, że od roku przebywa w Anglii, gdzie pracuje. Radca prawny T. D. – pełnomocnik Z. W. oświadczył, że Z. W. od pewnego czasu przebywa w Anglii, a w czasie dokonywania czynności eksmisyjnych była w lokalu na ul. [...]. Ponadto w trakcie rozprawy administracyjnej oświadczył, że Z. W. przez pewien czas nie zamieszkiwała, gdyż opiekowała się członkiem rodziny w innej miejscowości prawdopodobnie pod K. Nie potrafi powiedzieć, kiedy wróciła do mieszkania, a od stycznia przebywa w Anglii. A. Z. oświadczyła, że córka nie wyprowadziła się z [...]. Stwierdziła, że od początku ubiegłego roku czasowo przebywa w Anglii, ale była na wakacje i na święta. Oświadczenie z 2005 roku o ilości zamieszkujących osób złożyła bez wskazania Z. i S., gdyż byli wtedy na wakacjach, a oświadczenie zostało jej podsunięte w sposób podstępny. Stwierdziła, że w tym czasie ubiegała się także o dodatek mieszkaniowy. Dopiero [...] czerwca 2009 roku zgłosiła zamieszkiwanie Z. W. A. oświadczył, że jako brat A. Z. opiekuje się rodziną. Stwierdził, że Z. od urodzenia zamieszkuje w omawianym lokalu jedynie z przerwą na czas trwania nauki w szkole z internatem – cztery lub pięć lat. Od około pół roku, może trochę dłużej, przebywa w Anglii, a w lokalu była w okresie wakacji prawdopodobnie na święta Bożego Narodzenia. L. K. stwierdził, że jego lokal sąsiaduje z lokalem nr [...]. Stwierdził też, że kojarzy, iż w lokalu tym zamieszkiwała jakaś dziewczynka, którą by rozpoznał gdyby zobaczył, ale od 3 lub więcej lat jej nie widział. Nie widział jej również w bieżącym roku. M. Z. stwierdziła, że zamieszkuje w budynku od momentu zasiedlenia i najlepiej zna najstarszą córkę A. Z. Obecnie w lokalu zamieszkuje jedynie jej najmłodsza córka E., natomiast Z. W. nie zna. Potwierdziła, że w lokalu nie widziała innych kobiet od około 10 lat. K. S. stwierdziła, że w lokalu nr [...] zamieszkuje A. Z. z córką E. i dwoma synami, natomiast Z. W. nie zna i nie mieszkała tam taka osoba od 10 lat, tj. od momentu, gdy ona zamieszkała w tym budynku. M. S. stwierdziła, że w lokalu [...] widuje jedynie młodą kobietę, do której przychodzi chłopak zaś Z. W. nie zna. W. S. stwierdziła, że nie zna Z. W., ani o niej nie słyszała. Stwierdziła, że zna najstarszą córkę M. Z. I., najmłodszą córkę E. i synów. A. S. stwierdził, że jest długoletnim gospodarzem budynku. Zna on Z. W. i potwierdza, że nie zamieszkuje ona w miejscu zameldowania od 10 lat. Od tamtej pory widział ją jedynie raz około 3 lata po wyprowadzeniu. W lokalu zamieszkują natomiast chłopcy i córka E. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powołanej wymeldowanie decyzją administracyjną następuje w sytuacji, gdy osoba, co do której prowadzone jest postępowanie opuściła przedmiotowy lokal bez wykonania obowiązku wymeldowania się. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania jest spełniona, jeżeli osoba fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe. Zameldowanie zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego miejscem pobytu stałego jest lokal mieszkalny, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się przebywa, wypoczywa i prowadzi gospodarstwo domowe. Zdaniem Prezydenta Miasta W. w świetle zgromadzonego w sprawie materiału uznać należy, że Z. W. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania od wielu lat. Zgodnie poświadczają ten fakt przesłuchani w charakterze świadków sąsiedzi. Oświadczenie Z. W. i jej pełnomocnika, że lokal ten jest jej miejscem pobytu stałego jest, zdaniem Prezydenta, niewiarygodne. Z. W. oświadczyła, że nie przebywała w lokalu jedynie w trakcie uczęszczania do szkoły z internatem, ale nie wspomniała, że była zameldowana w 2000 roku przez okres 6 miesięcy w P., a w [...] pod adresem [...] była zameldowana jedynie w okresie od [...] października 2003 roku do [...] czerwca 2004 roku. Ponadto oświadczyła, że od ponad roku przebywa czasowo w Anglii, a nie zgłosiła tego faktu w organie prowadzącym ewidencję ludności. Pełnomocnik Z. W. wskazywał, że była ona nieobecna w lokalu, gdyż sprawowała opiekę nad członkiem rodziny w innej miejscowości, czego Z. W. nie potwierdziła. Pełnomocnik twierdzi, że Z. W. była obecna w lokalu w czasie dokonywanych czynności eksmisyjnych, lecz brak jej podpisu na protokole. Nie wspomina również o tym fakcie świadek W. A., który brał udział w czynnościach eksmisyjnych, twierdząc jedynie, że siostrzenica prawdopodobnie była w lokalu na Święta Bożego Narodzenia. Również oświadczenia składane przez A. Z. w Spółdzielni, nie pokrywają się z jej oświadczeniem złożonym w toku postępowania, a zatem budzą wątpliwości. Organ chcąc dodatkowo wyjaśnić te rozbieżności wezwał w charakterze świadka ojca Z. W., lecz nie zgłosił się on na wezwanie. Wobec powyższego, zdaniem Prezydenta Miasta W., obecne zameldowanie Z. W. w lokalu [...] przy ul. [...] w W. jest fikcją meldunkową, którą należy zlikwidować poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Z. W. podnosząc zarzut dokonania przez organ I instancji błędnych ustaleń faktycznych. Zdaniem odwołującej się organ administracji bezzasadnie dał wiarę zeznaniom świadków, którzy twierdzili, że nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W[...], podczas gdy jedynymi osobami mogącymi dać prawdziwe świadectwo w tej materii są W. A. opiekujący się rodziną Z., jej matka A. W. i jej rodzeństwo, którzy zgodnie zeznają, że przebywa ona w tym lokalu i nie zamierza zmieniać swego miejsca stałego pobytu. Decyzją z dnia [...] października 2010 roku, Nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] lipca 2010 roku podzielając zawarte w niej stanowisko. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. W. podnosząc zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej dla prawidłowej oceny stanu faktycznego organ administracji winien ustalić czy wyprowadziła się ona z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. z zamiarem jego stałego opuszczenia. Tymczasem faktu tego, zdaniem skarżącej, organ administracji nie ustalił a nawet nie podjął próby jego ustalenia. Zdaniem skarżącej niewątpliwie wizja lokalna mogłaby doprowadzić do konkretnych ustaleń w tym zakresie. Przeprowadzenie tej czynności pozwoliłoby na ustalenie, czy w lokalu, z którego została wymeldowana, znajdują się jakiekolwiek jej rzeczy typu odzież, sprzęt radiowo-telewizyjny, meble itp. Brak tych rzeczy świadczyłby co najmniej pośrednio, iż skarżąca wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu z zamiarem skutecznego jego opuszczenia. Tymczasem z nieznanych powodów organ pierwszej instancji tej czynności zaniechał. Skarżąca podkreśliła, że wyraźnie zeznała, iż nigdy nie opuszczała miejsca swego zamieszkania z zamiarem wyprowadzenia się na stałe, zarówno kiedy przebywała w okresie nauki w internacie, opiekowała się okresowo dziećmi swojej siostry w O., czy też obecnie w Anglii, gdzie pracuje. Podkreśliła, że zawsze wracała i wraca do swego stałego miejsca zamieszkania tj. do lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Stwierdziła też, że także wtedy, gdy składała przed organem oświadczenie o miejscu zamieszkania mieszkała jak zwykle u siebie w domu tj. pod wymienionym wyżej adresem. Powyższe, zdaniem skarżącej, dobitnie świadczy, że organ rozpoznając sprawę naruszył art. 7 k.p.a., który to przepis stwierdza, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Naruszona została również, zdaniem skarżącej, norma art. 77 § 1 k.p.a., który to przepis nakłada na organ administracji publicznej rozpoznający sprawę obowiązek, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowy. Zdaniem skarżącej tego typu sprawy w dobie wolnego przemieszczania się osób w ramach Unii Europejskiej w celach turystycznych, zarobkowych czy też leczniczych winny być poddane wnikliwej procedurze dowodowej, która wskazywałaby w sposób bezsporny o opuszczeniu przez mieszkańca dotychczasowego miejsca zamieszkania z zamiarem stałego miejsca pobytu. W przeciwnym wypadku działania organu administracji mogą prowadzić do przechwytywania lokali mieszkalnych przez osoby trzecie, co w konsekwencji może mieć charakter kryminalny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 993 ze zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy). Organ administracji przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Fakt opuszczenia lokalu stanowi jedyną przesłankę uprawniającą organ meldunkowy do wydania decyzji o wymeldowaniu. Należy mieć na uwadze, że celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia wiedzy posiadanej przez właściwe organy o miejscu, w którym aktualnie obywatele rzeczywiście przebywają. W aktualnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, zachodzi przesłanka pozwalająca na wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Materiał ten był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż organy administracji naruszyły art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, nie było konieczne dla wyjaśnienia sprawy przeprowadzanie wizji lokalnej w celu ustalenia, czy w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. znajdują się rzeczy należące do skarżącej. Okoliczność, iż w lokalu tym mogą znajdować się rzeczy skarżącej nie przesądza o tym, że skarżąca przebywa w nim z zamiarem stałego pobytu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2005 roku, sygn. akt OSK 1260/04 (LEX nr 189252) "Okres 10 lat pracy i zamieszkiwania wraz z rodziną w Niemczech jest wystarczająco długi, żeby można było zasadnie twierdzić, że strona opuściła przedmiotowy lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pomimo iż ma do niego klucze, przebywa tam czasami i ma w tym lokalu swoje rzeczy osobiste." Powyższy pogląd, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Ma on odpowiednie zastosowanie również w niniejszej sprawie. Podniesione w skardze argumenty są w istocie rzeczy zarzutem dokonania przez organy administracji dowolnej oceny materiału dowodowego skutkującej poczynieniem niewłaściwych ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu, zarzut ten jest niezasadny. Zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przytoczony przepis statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów przez organ administracji. Nie zawiera on kryteriów, jakimi organ administracji powinien się kierować przy dokonywaniu oceny materiału dowodowego. Zasadnym jest, zdaniem Sądu, sięgnięcie do kryteriów oceny wypracowanych w tym przedmiocie przez orzecznictwo. W wyroku z dnia 20 sierpnia 1997 roku, sygn. akt III SA 150/96 (LEX nr 30848) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że: "Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności". Przytoczyć też należy poglądy orzecznictwa wyrażone w odniesieniu do art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów w postępowaniu cywilnym podobnie jak art. 80 k.p.a. statuuje tę zasadę w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 233 § 1 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W wyroku z dnia 20 marca 1980 roku, sygn. akt II URN 175/79 (OSNC 1980/10/200) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że: "Zastrzeżona dla sądu swobodna ocena dowodów nie opiera się na ilościowym porównaniu przedstawionych przez świadków i biegłych spostrzeżeń oraz wniosków, lecz na odpowiadającemu zasadom logiki powiązaniu ujawnionych w postępowaniu dowodowym okoliczności w całość zgodną z doświadczeniem życiowym". Przytoczone wyżej poglądy odnośnie rozumienia zasady swobodnej oceny dowodów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy w pełni podzielić. Organ administracji, dokonując oceny materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów, powinien kierować się zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej przez Sąd decyzji stwierdzić należy, iż dokonana przez Wojewodę ocena materiału dowodowego nie wykracza poza granicę swobodnej oceny. Dokonując oceny materiału dowodowego Wojewoda nie naruszył zasad logiki, jak również ocena ta nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym. Zasadnie organy administracji nie dały wiary skarżącej oraz świadkom zeznającym na jej korzyść, iż przebywa ona z zamiarem stałego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Stanowisko to zostało należycie uargumentowane i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Możliwość przedstawienia odmiennej oceny materiału dowodowego jest uprawnieniem skarżącej, jednakże nie oznacza to, iż sam ten fakt oznacza, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy administracji jest nieprawidłowa. Niezrozumiałe jest twierdzenie skarżącej, iż działania organów administracji mogą prowadzić do "przechwytywania lokali mieszkalnych przez osoby trzecie". Można jedynie wskazać, iż zameldowanie w lokalu nie skutkuje dla osoby zameldowanej powstaniem tytułu prawnego do przebywania w tym lokalu zaś wymeldowanie z lokalu nie skutkuje dla osoby wymeldowanej utratą tytułu prawnego do przebywania w tym lokalu. Z kolei bezprawne zajęcie lokalu może nastąpić niezależnie od tego, czy osoba, której przysługuje do lokalu tytuł prawny, będzie w nim zameldowana, czy też nie. Brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, które Wojewódzki Sąd Administracyjny byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.