IV SA/Wa 2243/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Anna Szymańska, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania aktu własności ziemi 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej I. M. kwotę 230 /dwieście trzydzieści/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144, art. 113 § 1 i art. 66 § 3 kpa oraz art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 11, poz. 81 /, po rozpatrzeniu zażalenia I. M. na postanowienie z dnia [...] września 2005r. znak [...] wydane z upoważnienia Starosty O. przez Naczelnika Wydziału Geodezji, Kartografii i Gospodarki Nieruchomościami Starostwa Powiatowego w O. o odmowie sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi i o zwrocie podania skarżącej postanowiło: uchylić zaskarżone postanowienie w części, w jakiej odmawia sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973r. i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie, w pozostałej części utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podniósł, że I. M. wystąpiła do Starosty O. o sprostowanie aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] stycznia 1973r. w ten sposób, że zamiast powierzchni jej działki nr [...] określonej w tym akcie na 0,98 ha, winno być 1 ha. Organ pierwszej instancji zakwalifikował podanie jako wniosek o sprostowanie błędu pisarskiego i odmówił jego sprostowania. Jednocześnie na podstawie art. 66 § 3 kpa orzekł o zwrocie podania z uwagi na to, że jeżeli wnioskująca kwestionuje powierzchnie wpisaną w akcie własności ziemi, to właściwym w sprawie jest sąd powszechny. Zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji złożyła I. M. podnosząc, że jej żądanie nie dotyczyło sprostowania błędu pisarskiego, tylko błędu dotyczącego istoty sprawy, który może być naprawiony przez właściwy urząd administracji publicznej, poprzez wydanie odpowiedniego aktu prawnego. Organ odwoławczy uznał, iż rozstrzygnięcie dotyczące odmowy sprostowania błędu pisarskiego w akcie własności ziemi jest wadliwe, gdyż nie jest to błąd pisarski, a istota sprawy sprowadza się do kwestionowania wielkości powierzchni działki wpisanej w akcie własności ziemi. Ponadto w chwili obecnej żaden organ administracji publicznej nie jest właściwy do dokonania zmian w akcie własności ziemi wydanym na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. W związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z dniem 6 kwietnia 1982r. przestała obowiązywać ustawa z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, a wszelkie sprawy dotyczące stwierdzenia nabycia własności nieruchomości rolnych przez posiadaczy samoistnych zostały przekazane sądom powszechnym. Na postanowienie to skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. M.. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy jednak zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną – art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /. Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż z niej wynika. Z treści wniosku I. M. z dnia 16 września 2005r. wynika, że chodzi w nim o zmianę wielkości powierzchni działki rolnej nr [...] objętej aktem własności ziemi z dnia [...] stycznia 1973r. znak [...] z wpisanej w nim powierzchni 0,98 ha na 1 ha. Akt własności ziemi znak [...] z dnia [...] stycznia 1973r. został wydany przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. na podstawie art. 1, 5 i 12 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych /Dz. U. Nr 27, poz. 250 /. Ustawa o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych została uchylona na podstawie art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych / Dz. U. Nr 11 poz. 81 ze zm. /, z tym że pozostaje w mocy nabyta na jej podstawie własność nieruchomości oraz związane z tym nabyciem skutki prawne określone w art. 5, 6 i 8 – 11 tej ustawy. Rozpoznawanie spraw o stwierdzenie nabycia na podstawie tej ustawy własności nieruchomości przez posiadacza samoistnego przekazuje się sądom. Natomiast zgodnie z art. 8 § 4, jeżeli po wejściu w życie tej ustawy, w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji terenowego organu administracji państwowej, ma nastąpić ponowne rozpatrzenie sprawy – podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi. Z przytoczonych unormowań, zawartych w art. 4 i 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., wynika, że do właściwości sądów przeszły sprawy dotyczące uwłaszczeń, w których nie było wszczęte do dnia 6 kwietnia 1982 r. postępowanie administracyjne, sprawy w których postępowanie takie nie zostało zakończone ostateczną decyzją administracyjną i sprawy, w których ostateczne decyzje zostały wzruszone w drodze wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co doprowadziło do potrzeby ponownego rozpoznania sprawy. Wynika z tego oczywisty wniosek, że dla spraw, które toczyły się przed organami administracji państwowej, zakończonych przed dniem 6 kwietnia 1982 r. ostateczną decyzją tego organu, droga sądowa nie została otwarta. Była więc ona niedopuszczalna. Dopuszczenie rozpoznawania takich spraw przez sądy oznaczałoby dopuszczenie do swoistej kontroli sądowej decyzji administracyjnych i możliwości orzekania przez sądy odmiennie niż orzekły organy administracyjne (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 4 listopada 1985 r. III CRN 347/85, OSNCP 1986, z. 10, poz. 160). W/w art. 8 § 4 został skreślony przez art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw z dniem 1 stycznia 1992r. / Dz. U. Nr 104, poz. 464 /. Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowanie administracyjne toczące się w tych sprawach podlega umorzeniu – art. 63 ust. 2 i 3. W skreśleniu § 4 w art. 8 ustawy z dnia 26 marca 1982 r., przewidującego przekazanie sądom spraw, w których uchylono lub stwierdzono nieważność decyzji administracyjnych, należy dopatrzyć się ograniczenia właściwości sądów w tych sprawach. Powyższe przepisy oznaczają, że brak jest możliwości prawnych po 1 stycznia 1992r., od kiedy obowiązują przepisy art. 63 ust. 2 i 3 cyt. wyżej ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, skutecznego wzruszenia w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych bez względu na to, jak istotne uchybienia zostały popełnione w postępowaniu uwłaszczeniowym oraz jak poważne zarzuty podnosi strona przeciwko decyzji wydanej w trybie cyt. wyżej ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Po wejściu w życie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa sąd jest związany decyzją administracyjną – aktem własności ziemi, jeżeli została ona uznana przez właściwy organ administracyjny za ostateczną. To związanie oznacza związanie co do osoby właściciela, obszaru nieruchomości, przebiegu granic, ale także zakresu prawa własności / wyrok SN z 5 marca 2003r. IIICKN 962/00 Lex nr 78268 /. W obecnym stanie prawnym nie ma zatem podstaw prawnych do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej jakim jest akt własności ziemi. Dlatego błędnie postąpiły organy I i II instancji, rozpatrując wniosek I. M. z dnia [...] września 2005r. o zmianę ostatecznego aktu własności ziemi w zakresie wyszczególnionej w nim powierzchni działki rolnej uznając, iż w tym zakresie istnieje właściwość sądu powszechnego. W tej sytuacji zamiast zastosować art. 66 § 3 kpa, organ winien umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.