IV SA/Wa 2256/17

Dnia 20 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2018 roku sygn. akt IV SA/Wa 2256/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2017 roku, numer [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 14 marca 218 roku sygn. akt IV SA/Wa 2256/17 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy i pismach wyjaśniających skarżący oświadczył, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.571,32 zł miesięcznie, nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe od 2005 roku, nie posiada rachunków bankowych od 2005 roku, nie wykupuje wszystkich leków i ogranicza wizyty u lekarza z powodu braku środków finansowych, ponosi wysokie koszty w związku z leczeniem stomatologicznym, zajmowany przez wnioskodawcę budynek mieszkalny jest przeznaczony do rozbiórki. Referendarz sądowy wskazał, że skarżący został wezwany do przedłożenia informacji o sytuacji majątkowej swojej żony, albowiem skarżący nie zaprzeczył, że nadal pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący uchyla się od podania informacji na temat majątku swojej małżonki B. M. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że jego małżonka nie jest w stanie mu pomóc ponieść kosztów sądowych. Referendarz sądowy ustalił, że B. M. zamieszkuje wspólnie z mężem i prowadzi działalność gospodarczą z zakresu naprawy i konserwacji mebli i wyposażenia domowego, a działalność ta objęta jest małżeńską wspólnością majątkową. Referendarz sądowy stanął na stanowisku, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka mogą wystarczyć na pokrycie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy nawet zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej. Okoliczność braku środków musi zostać wykazana przez wnioskodawcę (postanowienie k. 108 – 110). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 116) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia 14 marca 2018 roku został doręczony skarżącemu w dniu 30 marca 2018 roku. W ustawowym terminie, w dniu 30 marca 2018 roku, skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 maca 2018 roku, w którym wskazał, że w 2005 roku małżonkowie w "dobrowolnej umowie" ustalili, że ustanawiają między sobą rozdzielność majątkową. Skarżący oświadczył, że nie zna dochodów żony (sprzeciw k. 114). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącego referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że to na skarżącym jako stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywał ciężar wykazania spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżący będąc prawidłowo wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy skarżący nie wykazał przekonująco, aby pozostawał z żoną w ustroju majątkowym małżeńskim rozdzielności majątkowej. Skarżący pomimo składanych deklaracji w zakresie prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowe nie przedłożył dokumentów źródłowych np. w postaci wyroku rozwodowego lub umowy majątkowej małżeńskiej, które pozwalałyby stwierdzić, że małżonkowie pomimo zamieszkiwania pod wspólnym adresem prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. W tym miejscu należy wskazać, że skoro skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką to nie można badając sytuację materialną przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a więc sytuację majątkową małżonki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.09.2013r., I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Referendarz sądowy słusznie zaznaczył, że podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w ustalaniu realnych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt II OZ 794/13, dostępne - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 115/10, dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu z przedłożonego wniosku i oświadczenia majątkowego oraz załączonych dokumentów nie wynika, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.