IV SA/Wa 227/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. [...]; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata T. L. z Kancelarii Adwokackiej przy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania S. K. działającego w imieniu własnym oraz małoletniej A. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2008 r. odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie wymeldowania, utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Burmistrz B. orzekł o wymeldowaniu S. K. oraz małoletniej A. K. z pobytu stałego w lokalu położonym przy ul [...] w miejscowości B. W wyniku odwołania S. K. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Burmistrza i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz B. decyzją z dnia [...] września 2006 r. orzekł o wymeldowaniu S. K. i A. K. z przedmiotowego lokalu. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. Na przedmiotowe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 26 września 2007 r, sygn. akt III SA/Kr 402/07 skargę tę oddalił. Skarga kasacyjna od przedmiotowego wyroku, złożona przez S. K. została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2007 r. Pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r. S. K. działający w imieniu własnym oraz małoletniej A. K., zwrócił się o wznowienie postępowania w przedmiocie wymeldowania jego oraz A. K. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. Burmistrz B. wznowił postępowanie w sprawie wymeldowania, a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. organ gminy odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] września 2006 r. Po rozpatrzeniu odwołania S. K. od powyższej decyzji Burmistrza B. z dnia [...] lipca 2008 r., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie ze względu na Sygn. akt IV SA/Wa 227/09 rozpatrzenie sprawy przez Burmistrza B. niezgodnie z właściwością i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Jednocześnie Wojewoda [...] przystąpił do rozpatrywania wniosku S. K. z dnia 4 kwietnia 2008 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania i decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] września 2006 r. o wymeldowaniu S. K. oraz małoletniej A. K. z pobytu stałego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przypadku rozstrzygnięcia sprawy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego niedopuszczalne jest badanie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożył S. K. działając w imieniu własnym, jak również jako przedstawiciel ustawowy A. K. zarzucając, że kwestionowane rozstrzygniecie nie zostało doręczone jego córce A. K., czym naruszono jej uprawnienia jako strony niniejszego postępowania. Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że w jego ocenie Wojewoda [...] po zbadaniu legitymacji odwołującego się do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz zbadaniu czy wniosek został złożony w przewidzianym przepisami prawa terminie, słusznie odmówił wznowienia postępowania. Minister podniósł, że niedopuszczalnym jest badanie przesłanek wznowienia postępowania w przypadku rozstrzygnięcia sprawy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W ocenie organu, dowody, na które powołuje się strona we wniosku z dnia 4 kwietnia 2008 r. o wznowienie postępowania, były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 402/07 oddalił skargę stwierdzając, że S. K. wraz małoletnią córką A. K.nie przebywają i nie zamieszkują w spornym lokalu. Zdaniem Ministra w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i powaga rzeczy osądzonej wyklucza możliwość wznowienia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w sprawie, która zgodnie z prawem została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Sygn. akt IV SA/Wa 227/09 Ponadto Minister odnosząc się do zarzutu pominięcia A. K. jako strony w niniejszym postępowaniu uznał, iż jest on niezasadny. Małoletnia A. K. była w niniejszym postępowaniu reprezentowana przez ojca S. K. - przedstawiciela ustawowego, który brał udział w każdym jego stadium. Na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargę wniosła małoletnia A. K. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego - ojca S. K. Głównym zarzutem podniesionym w skardze jest pominięcie przez organ A. K. jako strony postępowania. Według skarżącej również Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powielił sytuację "wyzucia z uczestnictwa" A. K. w postępowaniu, bowiem w rozdzielniku zaskarżonego rozstrzygnięcia "nie wyszczególnia w odrębnej pozycji" skarżącej "a łączy ją z innymi osobami (ojcem)". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz wskazaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, choć z innych względów niż powołane w skardze. Odnosząc się bowiem do zarzutu podniesionego w skardze, tj. pominięcia przez organ małoletniej A. K. jako strony postępowania, należy wskazać, iż jest on całkowicie niezasadny. Z akt sprawy, w tym z treści wydanych rozstrzygnięć bezspornie wynika, iż w niniejszym postępowaniu administracyjnym S. K. występuje zarówno w imieniu własnym, jak i w imieniu małoletniej córki A. K. -jako jej przedstawiciel ustawowy. A. K. jest więc stroną niniejszego Sygn. akt IV SA/Wa 227/09 postępowania. Zgodnie z art. 40 § 1 Kpa, gdy strona działa przez przedstawiciela, pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Zatem doręczanie pism, w tym również kwestionowanych rozstrzygnięć jedynie S. K. prawa nie narusza i nie świadczy o pominięciu A. K. jako strony postępowania. Badanie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej wykazało natomiast, że są one dotknięte uchybieniami - innymi niż wskazane w skardze -uzasadniającymi ich wzruszenie. W sprawie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r. Burmistrza B. o wymeldowaniu S. K. oraz jego córki A. K. z pobytu stałego. W wyniku skargi zainteresowanego decyzja ta była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 26 września 2007 r., sygn. akt III SA/Kr 402/07skargę tę oddalił. Wynikająca z art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powaga rzeczy osądzonej, zdaniem organu, wyklucza możliwość wznowienia postępowania w sprawie, która zgodnie z prawem została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, przyjęcie powyższego stanowiska w niniejszej sprawie nie było uzasadnione. Sąd podziela wyrażony w doktrynie jak i w orzecznictwie pogląd, że przesłanki wymienione w przepisie 145 § 1 w pkt. 3,4,6 zawsze istnieją w chwili wydania decyzji i powinny być wyjaśnione i ustalone w toku rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Zatem brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, gdy skarga na tę decyzję została oddalona przez sąd administracyjny, a jako przesłanki wznowienia podano okoliczności, które temu sądowi były znane. Natomiast nie ma przeszkód aby prawomocna decyzja została - bez obalenia mocy wiążącej wyroku sądu administracyjnego - w trybie postępowania wznowieniowego uchylona i wydana nowa rozstrzygająca o istocie sprawy, jeżeli po wydaniu wyroku sądu administracyjnego zostaną ujawnione lub nastąpią okoliczności określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5, 7, 8 oraz w art. 145 a § 1 Kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 1986 r., sygn. akt SA/Wr 137/06, ON SA 1986/1/29; T. Woś, w: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o Sygn. akt IV SA/Wa 227/09 postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s.607 i nast.). Charakter tych przesłanek wskazuje, że mogą one zostać ujawnione lub nastąpić dopiero po rozpoznaniu skargi i wydaniu orzeczenia przez sąd administracyjny. Przyjęcie zatem przez organ, iż niedopuszczalne jest badanie przesłanek wznowienia po rozstrzygnięciu sprawy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, jest wadliwe i uzasadnia uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Powyższe jednak nie stanowi jedynego uchybienia uzasadniającego wyeliminowanie zaskarżonych rozstrzygnięć z obrotu prawnego. Za uchyleniem kontrolowanych decyzji przemawia bowiem również fakt, że organ - mimo istnienia takiego obowiązku - nie zbadał terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Z art. 148 Kpa wynika, że strona może złożyć podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a w razie gdy powołuje się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 - od dnia , w którym dowiedziała się o decyzji. Przy czym - jeżeli zachowanie terminu nie wynika wprost z okoliczności sprawy - strona powinna wykazać, udowodnić, że termin ten został dotrzymany. Organ administracji zobowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie tego terminu, bowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 Kpa (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1995 r., sygn. akt SA/Wr 1164/95). W rozpatrywanej sprawie Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] września 2008 r. poprzestał jedynie na powołaniu się na art. 148 Kpa podnosząc, że organ bada czy wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z zachowaniem terminu. Natomiast ani z treści tej decyzji, ani ze znajdujących się dokumentów nie wynika, aby kwestia ta w niniejszej sprawie została rzeczywiście zbadana. Brak jest bowiem jakichkolwiek ustaleń w kwestii kiedy strona dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie i czy wniesienie podania datowanego na 4 kwietnia 2008 r. mieści się w jednomiesięcznym terminie, o którym mowa w art. 148 Kpa. Należy także zauważyć, iż w istocie nie wiadomo , w jakiej konkretnie dacie Sygn. akt IV SAM/a 227/09 S. K. złożył omawiane podanie. Jest ono datowane na dzień 4 kwietnia 2008 r, jak wynika natomiast z prezentaty, wpłynęło ono do organu w dniu 10 kwietnia 2008 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, czy podanie to zostało złożone osobiście w kancelarii urzędu, czy też zostało wniesione za pośrednictwem poczty. Przy badaniu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania konieczne jest również precyzyjne ustalenie przesłanek wznowieniowych, skoro dla ustalenia czy jednomiesięczny termin został zachowany istotna jest data, w której strona dowiedziała się o okolicznościach uzasadniających wznowienie. W rozpatrywanej sprawie w piśmie z dnia 4 kwietnia 2008 r. wnioskodawca powołuje się co prawda na art. 145 § 1 pkt 3, 5, 6 i 7 Kpa, w treści wniosku nie precyzując jednak, czy wymienione przesłanki rzeczywiści zostały spełnione w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy organ nie wezwał S. K. do sprecyzowania wniosku w tym zakresie. Nie sposób również stwierdzić, na czym oparł się Minister Spraw Wewnętrznych w zaskarżonej decyzji stwierdzając, iż Wojewoda [...] zbadał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony w przewidzianym przepisami terminie. Jak już wyżej podniesiono, nic nie wskazuje na to (ani treść decyzji organu pierwszej instancji, ani dokumenty znajdujące się w aktach sprawy), aby kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania była w ogóle przedmiotem oceny Wojewody. Samo powołanie się w treści decyzji na art. 148 Kpa, nie oznacza automatycznie, że został on w niniejszej sprawie zastosowany. Podsumowując, należy stwierdzić, że organy obu instancji wydały decyzje z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Orzekając ponownie organ pierwszej instancji powinien wykonać wytyczne zawarte w niniejszym wyroku, tj. przede wszystkim wezwać do sprecyzowania przesłanek, okoliczności, które zdaniem strony uzasadniają wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania a następnie zbadać, czy strona zachowała termin o którym mowa w art. 148 Kpa, mając na uwadze, że ustalenia w tym zakresie powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści orzeczenia (art. 107 § 3 Kpa). Dopiero po ewentualnym stwierdzeniu, że termin został zachowany, dopuszczalna jest merytoryczna ocena wniosku, w przeciwnym bowiem razie (przy stwierdzeniu uchybienia terminu) odmawia się wznowienia postępowania. Sygn. akt IV SA/Wa 227/09 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w pkt. 1 sentencji. Orzeczenie w pkt. 2 sentencji wyroku oparto na przepisie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).