IV SA/Wa 2277/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania - oddala skargę - IV SA/Wa 2277/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], którą odmówiono uchylenia czynności materialno -technicznej zameldowania Z i P. B. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Wydając powyższą decyzją Wojewoda [...] ustalił następujący stan faktyczny i prawny. W dnu [...] lutego 1980 r. została wydana decyzja w sprawie zezwolenia na zamianę mieszkań między M. C. a J. P.. Decyzja ta uprawniała do zamieszkiwania w lokalu rodzinę B. W dniu [...] kwietnia 1980 r. została ona uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w dniu [...] maja 1980 r. została wydana decyzja o zamianie lokali między M. C. a J. P. uprawniająca do zajmowania przez rodzinę B. lokalu. Decyzję tę w dniu [...] lipca 1980 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy, wobec czego stała się prawomocna. Nadto w dniu [...] września 1992 r. Sąd Rejonowy w G. orzekł, iż P. B.i wstąpił w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. w miejsce dotychczasowego najemcy – M. C. Właściciel nieruchomości przy ul. [...] w M. – W. D.- we wniosku z dnia 31 maja 2006 r. zwrócił się o uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania Z. i P. B. twierdząc, iż rodzina B. nie miała w dacie zameldowania tj. 31 marca 1980 r. uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, gdyż decyzja o zamianie lokali z dnia [...] lutego 1980 r. została uchylona przez organ odwoławczy. Wskazał także, iż posługują się oni sfałszowaną decyzją z dnia [...] maja 1980 r. P. B. wyjaśnił, iż z uwagi na upływ czasu nie pamięta czy zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu wraz ze swoją rodziną w dniu 31 marca 1980 r., jednakże zamieszkiwał w nim od 1980 r. Fakt ten jednak potwierdziła informacja z Komisariatu Policji w M. sporządzona w oparciu o wywiad środowiskowy. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. odmówił uchylenia czynności materialno - IV SA/Wa 2277/06 technicznej zameldowania Z. i P. B. twierdząc, iż została spełniona przesłanka stanowiąca podstawę zameldowania. Rozpatrując sprawę ponownie w wyniku wniesionego odwołania W. D., organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez Burmistrza. Wojewoda wskazał, iż zgodnie z obowiązującym stanem prawnym do zameldowania osoby na pobyt stały konieczne jest spełnienie wyłącznie jednej przesłanki, określonej w art. 10 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zim.), tj. warunku faktycznego zamieszkiwania w lokalu, w którym osoba chce dokonać zameldowania. W związku z tym organ bada wyłącznie stan faktyczny istniejący w dniu dokonania powyższej czynności rejestracyjnej. Nadto z mocy art. 10 ust 1 ustawy o ewidencji ludności dowodach osobistych osoba, która przebywa pod oznaczonym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Organ podniósł także, powołując się na art. 1 ust 2 oraz 4 powołanej ustawy, iż właściwy organ administracyjny powinien w każdym czasie podejmować czynności służące rejestracji prawdziwych danych o ludności i jej ruchu naturalnym. Wśród nich mieści się również rozstrzyganie wątpliwości dotyczących danych rejestrowych w ramach ewidencji ludności. Istotą postępowania w sprawie zameldowania w procesie administracyjnym, wyraźnie dostrzegalną w porównaniu z postępowaniem rejestracyjnym, jest rozstrzyganie według reguł ogólnego postępowania administracyjnego o tym czy zachodzą materialnoprawne przesłanki zameldowania (art. 47 cytowanej ustawy). W procesie tym, nie chodzi o to czy zgłoszenie odpowiadało wymaganiom formalnym, ale czy zachodzą materialnoprawne warunki obowiązku meldunkowego. Ze zgromadzonego materiały dowodowego w sprawie oraz w związku z istniejącym konfliktem miedzy stronami nie można, zdaniem organu, jednoznacznie ustalić czy Z. i P. B. w dniu zameldowania zamieszkiwali w spornym lokalu. Nadto druki meldunkowe z 1980 r. uległy zmakulowaniu co czyni niemożliwym ustalenie w jaki sposób Z. i P. B. zostali zameldowani. Jednakże zgodnie z orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jeżeli nawet w dacie zgłoszenia meldunkowego nie zachodziły przesłanki do zameldowania na pobyt stały, ale materialnoprawne warunki obowiązku IV SA/Wa 2277/06 meldunkowego zgłaszającego nastąpiły w dacie wydania decyzji w trybie art. 47 ust 2 powołanej ustawy, to uchylenie czynności materialno - technicznej zameldowania nie jest możliwe. Taka sytuacja, w opinii organu, wystąpiła w niniejszej sprawie. W myśl art. 9 ust 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Organ orzekający związany jest stanem faktycznym i prawnym istniejącym w dniu orzekania. Wobec powyższego, podnoszone przez wnioskodawcę argumenty (m.in. podstawą zamieszkiwania jest sfałszowana decyzja czy też utrudnianie zamieszkiwania, groźby i pobicia) nie mogą, zdaniem organu, mieć wpływu na omawianą decyzję. Biorąc to pod uwagę Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. D.. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne przyjęcie podstawy prawnej, a mianowicie zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów prawa, a nie przepisów obowiązujących w dacie podjęcia czynności materialno - technicznej zameldowania. Nadto zarzucił wykorzystanie jako podstawy zaskarżonej decyzji dowodów sprzecznych z prawem tj. treści wywiadu środowiskowego sporządzonego na żądanie Urzędu Miejskiego przez funkcjonariusza lokalnej Policji, podczas gdy tego rodzaju wywiad środowiskowy zgodnie z przepisami o Policji, można przeprowadzić w stosunku do oskarżonych, zaś P. B.i nie jest w tej sprawie oskarżonym oraz wykorzystanie jako dowodu w sprawie decyzji administracyjnej zamiany lokali z dnia [...] maja 1980 r., która jest sfałszowana, ponieważ zawiera naniesienia na pierwotną treść dokumentu w postaci "dopisków" poza obrębem tekstu i poprawek w obrębie tekstu. W związku z powyższym naruszono zasadę praworządności wynikającą z przepisu art. 6 kpa. Nadto skarżący wskazał na zaniechanie przeprowadzenia żądanej przez niego rozprawy administracyjnej co, zdaniem skarżącego, uniemożliwiło nie tylko należyte, ale jakiekolwiek wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Skarżący podniósł również naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 kpa wobec tego, iż zaskarżona decyzja podjęta została z pominięciem ustosunkowania się do wniesionych przez skarżącego zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. IV SA/Wa 2277/06 W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej po upływie ustawowego terminu. Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. skarżący żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji wniósł nadto o: * stwierdzenie nieważności decyzji zamiany lokali z dnia 16 maja 1980 r. ponieważ zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 kpa oraz treść tej decyzji spełnia znamiona przepisu 270 § 1 kk; * dokonanie oceny zachowania organu I i II instancji w świetle art. 270 § 1 kk tj. wykorzystania funkcji i treści decyzji zamiany lokali z dnia [...] maja 1980 r. jako dokumentu przerobionego - przedstawiając go jako autentyczny i posługując się nim w dowodzeniu uprawnień Z. i P. Brodowskich do lokalu w budynku stanowiącym własność skarżącego; * dokonanie oceny zachowania się organu odwoławczego w świetle art. 54 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.); * dokonanie oceny zachowania się organu pierwszej instancji polegającego na trzykrotnym zaniechaniu podjęcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1980 r. - w świetle obowiązku wynikającego z art. 156 § 1 kpa. Uczestnicy postępowania Z. i P. B. na rozprawie dnia 17 kwietnia 2007r. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej P.p.s.a) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. IV SA/Wa 2277/06 W pierwszym rzędzie należy się odnieść do wniosku organu zawartego w odpowiedzi na skargę o odrzucenie skargi jako wniesionej po upływie terminu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pocztowej decyzja skierowana do W. D. została odebrana dnia 30 września 2006r. przez E. D. - jego żonę. Zgodnie z treścią art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy jeżeli osoby te podjęły się doręczenia pisma adresatowi. W tej sytuacji doręczenie przesyłki do rąk E. D. było skuteczne w stosunku do W. D.i nastąpiło 30 września 2006r. 30-dniowy termin do wniesienia skargi upłynął dnia 30 października 2006r. Skarżący złożył skargę dnia 31 października 2006r. (data stempla pocztowego) a zatem z uchybieniem w/w terminu. Nie może jednak ujść uwadze, że w skardze skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia niniejszej skargi. W piśmie z dnia 12 marca 2007r.- na wezwanie Sądu wyjaśnił, że o doręczeniu decyzji dowiedział się przeszukując rzeczy żony na prośbę Policji. Wskazał i udowodnił, że jego żona zaginęła dnia [...] października 2006r. i pomimo poszukiwań przez Policję nie odnaleziono jej do dnia wniesienia skargi. Przed tym faktem nie przekazała mu przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Zgodnie z treścią art. 86 §1 w/w ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności wskazujące na brak jego winy w uchybieniu terminu. W tej sytuacji termin ten należało przywrócić. Omyłkowo natomiast Sąd w tym zakresie nie wydał odrębnego postanowienia na podstawie art. 86 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się natomiast do merytorycznych zarzutów skargi wskazać należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchyleniem. I tak na wstępie podnieść należy, że rola sądu administracyjnego ogranicza się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji i ewentualnie - na podstawie art. 135 ustawy P.p.s.a innych aktów podjętych w postępowaniu prowadzonym w granicach danej IV SA/Wa 2277/06 sprawy. A zatem Sąd nie mógł uwzględnić wniosków skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji zamiany lokali z dnia [...] maja 1980 r., przedmiotem oceny legalności była jedynie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2006r. Mocą tej decyzji organ odmówił uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania Z. i P. B. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M.. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ ustalił, że państwo B. w dniu zameldowania mieszkali w spornym lokalu co wskazuje na prawidłowość dokonania czynności zameldowania. Jak słusznie wskazał skarżący, w niniejszej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w ich brzmieniu obowiązującym w dacie dokonywania tej czynności czyli 31 marca 1980r. Zgodnie z treścią art. 10 tej ustawy w brzmieniu z daty jak wyżej osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Jednocześnie obowiązujące w tej dacie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności ( Dz.U. nr. 33 poz 196) w §1 i 5 wskazuje, że obowiązek meldunkowy wykonuje się przez zgłoszenie danych wymaganych tym rozporządzeniem a właściciel lub najemca lokalu stwierdza podpisem na formularzu meldunkowym fakt pobytu w lokalu. Ani przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ani w/w rozporządzenia nie wskazywały jednoznacznie, że warunkiem zameldowania w danym lokalu była konieczność posiadania tytułu prawnego do jego zajmowania. Zmiana w tym zakresie została wprowadzona dopiero ustawą z dnia 26 kwietnia 1984r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. (Dz.U.84.26.132), kiedy to ustawodawca w art. 9 zmienił ust. 2 wskazując, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Konkludując- wykładnia przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w omaw. brzmieniu prowadzi do wniosku, że w dniu 31 marca 1974r. zameldowanie było czynnością jedynie ewidencyjną (tak jak obecnie) i pozostawało w oderwaniu od tytułu prawnego do zajmowania lokalu. Takie też stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 26 lutego 1981 r. SA 289/81 (ONSA 1981/1/13) NSA stwierdził, że 6 IV SA/Wa 2277/06 w myśl art. 4 ust. 2 i art. 10 ust. 1 wymienionej ustawy, każda osoba przebywająca w określonej miejscowości dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy, przy czym realizacja tego obowiązku - stanowiącego dowód miejsca faktycznego pobytu - nie jest uzależniona od decyzji o przydziale mieszkania oraz nie rodzi prawa do takiego mieszkania. Z tych przepisów wynika w sposób niewątpliwy powinność zameldowania się, natomiast § 5 powołanego rozporządzenia z dnia 20 września 1974 r. rozstrzyga sytuację, gdy najemca nie dopełni powinności zgłoszenia faktu pobytu innej osoby w jego mieszkaniu, w takim przypadku bowiem urząd dokonuje ustaleń potwierdzających pobyt osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że słuszny jest zarzut skarżącego, że w dacie dokonywania zameldowania uczestnicy postępowania nie posiadali tytułu prawnego do zajmowania lokalu. Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu decyzja z dnia [...] lutego 1980 r. o zezwoleniu na zamianę lokalu pomiędzy M. C. a J. P. została uchylona w dniu [...] kwietnia 1980r. a kolejna decyzja w tym zakresie została wydana [...] maja 1980 r. i utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] lipca 1980r. ( zatem dopiero w tej dacie Z.P. B; uzyskali tytuł prawny do zajmowania lokalu). Okoliczność ta pozostaje jednak bez znaczenia dla oceny prawidłowości czynności zameldowania. Obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było jedynie ustalenie czy pp.B; w dacie zameldowania mieszkali w spornym lokalu. Okoliczność ta została wyjaśniona w dostateczny sposób. W aktach sprawy znajduje się wszak pismo Policji, z którego wynika, że w drodze wywiadu środowiskowego ustalono, że Z. i P. B. zamieszkują w lokalu od [...] marca 1980r. Okoliczność ta wydaje się być bezsporna skoro skarżący w toku postępowania administracyjnego jej nie kwestionował a na rozprawie dnia 17 kwietnia 2007r. wprost podał, że nie neguje faktu zamieszkiwania B. w spornym lokalu w dacie zameldowania ( protokół rozprawy z dnia 17 kwietnia 2007r. k. 27). Niezasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia przez organ administracji przepisów kpa poprzez wykorzystanie jako dowodu w/w pisma Policji. Art. 75§1 kpa stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne prawem. Przeprowadzenie "wywiadu środowiskowego" przez policję nie jest czynnością IV SA/Wa 2277/06 sprzeczną z prawem a zatem w/w notatka mogła stanowić podstawę czynionych przez organ ustaleń faktycznych. Jako bezzasadny również należało uznać zarzut skarżącego odnoszący się do tego, że organ administracji oparł swoje ustalenia o treść sfałszowanej decyzji z [...] maja 1980r. Należy wszak podkreślić, iż - co zostało wskazane wyżej - Sąd w niniejszej sprawie nie jest władny oceniać prawidłowość decyzji z dnia [...] maja 1980r. Decyzja ta jest ostateczna i dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności lub uchylenia w innym postępowaniu nadzwyczajnym, dopóty wiąże Sąd i organy administracji. Sąd nie mógł zatem również w żaden sposób odnieść się do słuszności zarzutów skarżącego odnoszących się do sfałszowania tej decyzji a w konsekwencji do oceny zaskarżonej w tym postępowaniu decyzji z punktu widzenia naruszenia prawa karnego - przepisu art. 270 kk i dokonanie oceny zachowania organu I i II instancji w świetle art. 270 § 1 kk tj. wykorzystania funkcji i treści decyzji zamiany lokali z dnia [...] maja 1980 r. jako dokumentu przerobionego - przedstawiając go jako autentyczny i posługując się nim w dowodzeniu uprawnień Z. i P. B. do lokalu w budynku stanowiącym własność skarżącego. Ustalenie czy wydając decyzję z dnia [...].05.1980 r. doszło do popełnienia przestępstwa określonego w art. 270 kk nie leży w kompetencji sądu administracyjnego, ani nawet organu administracji ale organów ścigania ( prokuratura, sąd karny). Wymaga przy tym raz jeszcze podkreślenia, że w świetle w/w ustaleń prawidłowość decyzji z dnia [...].05.1980r. pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie zameldowania Z.P.B. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. 31 marca 1980r. W tej sytuacji zarzut skarżącego dotyczący konieczności oceny zachowania się organu pierwszej instancji polegającego na trzykrotnym zaniechaniu podjęcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1980 r. - w świetle obowiązku wynikającego z art. 156 § 1 kpa. pozostaje również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podnoszone natomiast przez skarżącego okoliczności związane z wypowiedzeniem P. B. umowy najmu jak też jego nagannego zachowania się w stosunku do skarżącego i jego najbliższej rodziny mogą mieć znaczenie w postępowaniu przed sądem powszechnym o eksmisję nie zaś w niniejszej sprawie. Reasumując - Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, Sąd nie dostrzegł również takich naruszeń przepisów prawa 8 IV SA/Wa 2277/06 procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością oddalenia skargi. Z tych wszystkich względów - na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.