IV SA/Wa 228/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska, Sędziowie asesor WSA Jakub Linkowski,, asesor WSA Wanda Zielińska - Baran (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. S., J.S., W. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2001 r., umarzającą postępowanie o zwrot reszty nierozparcelowanego majątku wraz z zabudowaniami gospodarczymi i zespołem dworsko-parkowym dóbr "[...]", położonego w byłym powiecie [...], przejętego na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r., o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz.U. Nr 3, poz. 13). W uzasadnieniu decyzji podano, że majątek ziemski "[...]", położony w byłym powiecie [...], o powierzchni łącznej 752,95 ha, będący byłą własnością A. S. przeszedł na własność Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu o reformie rolnej. Wnioskiem z dnia 27 marca 2000 r. A., J. i W. S. spadkobiercy A.S. wystąpili o zwrot reszty nierozparcelowanego majątku wraz z zabudowaniami gospodarczymi i zespołem dworsko-parkowym o powierzchni ogólnej około 310 ha, będącego w zasobach Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe w świetle przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r., o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z art. 2 ust 1 lit. e dekretu na własność Państwa przechodziły nieruchomości ziemskie stanowiące własność i współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łącznie przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości spełniające w/w kryteria przechodziły na własność Państwa z mocy ustawy, a więc nie były wydawane decyzje administracyjne. Na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego dokonywano jedynie wpisu w księdze wieczystej. Z treści § 5 i § 6 przywołanego powyżej rozporządzenia wynika, że organ administracji mógł jedynie wydać rozstrzygnięcie ( decyzję ) co do uznania czy cała nieruchomość ziemska podpadała pod działanie reformy rolnej na podstawie art. 2 ust 1 lit. e dekretu. Przepisy w/w dekretu, jak też rozporządzenia wykonawczego nie zawierają normy dającej podstawę organowi administracyjnemu do orzekania co do części składowej przejętego majątku ziemskiego. Z tych też względów postępowanie podlegało umorzeniu. W skardze na powyższą decyzję A., J. i W. S. wnieśli o jej uchylenie, podnosząc, iż domagają się zwrotu reszty nierozparcelowanego majątku wraz z zabudowaniami gospodarczymi i zespołem dworsko-parkowym o pow. około 300 ha, ponieważ dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. został nieprawidłowo wykonany, gdyż wywłaszczonemu właścicielowi majątku ziemskiego nie przyznano gospodarstwa rolnego i nie wypłacono zaopatrzenia miesięcznego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego. Organy orzekające obu instancji prawidłowo przyjęły, że unormowania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz. U. Nr 3 poz. 13 ze zm.) ograniczały kognicję organów administracji publicznej wyłącznie do orzekania o zaistnieniu bądź nie zaistnieniu przesłanek z art. 2 ust 1 lit. e) tego dekretu, a więc w kwestii czy z uwagi na obszar, majątek ziemski podlegał, czy też nie podlegał działaniu dekretu. Do właściwości organów administracji publicznej nie należy zatem badanie innych żądań byłych właścicieli o charakterze cywilnym, a w tym np: czy przysługuje im zwrot części majątku, czy niektóre nieruchomości wchodzące w skład majątku nie były związane z majątkiem ziemskim. Skoro tak, to w świetle poczynionych ustaleń postępowanie wszczęte wnioskiem skarżących podlegało umorzeniu w trybie art. 105 Kpa. Stosownie do treści art. 105 § 1 Kpa organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. W pierwszym przypadku chodzi o sytuację braku przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego ( B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 1996. , s. 462). Mówiąc inaczej, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Zatem umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji gdy nie istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, pozostaje w zgodzie z art. 105 § 1 kpa. W rozpatrywanej sprawie, jak już powiedziano powyżej, brak było przepisu prawa materialnego dającego organom administracyjnym obu instancji podstawę do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie części nierozparcelowanego majątku ziemskiego "[...]" zgodnie z żądaniem skarżących zawartym w e wniosku z dnia 27 marca 2000r. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 230 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.