IV SA/Wa 2284/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. O. i M. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargi; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej A. O. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] czerwca 2012 r. - zaskarżoną skargami przez M. N. i A. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2012 r. orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w części dotyczącej pozostawania M.N. w związku małżeńskim z A. O. Stan sprawy przedstawia się następująco: W dniu 16 marca 2012 r. M.N. wystąpił do organu z wnioskiem o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powołując się na fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelską polską A. O. oraz zamiar prowadzenia w Polsce działalności gospodarczej. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2012 r. - działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. - umorzył postępowanie z ww. wniosku w części dotyczącej pozostawania M.N. w związku małżeńskim z A. O., uznając je za bezprzedmiotowe. Organ I instancji wyjaśnił, że wniosek z 16 marca 2012 r. jest tożsamy w części dotyczącej pozostawania w związku małżeńskim z A. O., z wnioskiem złożonym w dniu 27 lipca 2010 r. W wyniku rozpoznania ówcześnie złożonego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2011 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że związek małżeński M.N. z A. O. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1539/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na decyzję z 18 maja 2011 r. Wyrok ten jest prawomocny. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.N. Organ odwoławczy decyzją z [...] czerwca 2012 r. podtrzymał stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji i utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z materiału dowodowego wynika, że wskazanymi wyżej orzeczeniami przesądzona została kwestia dotycząca związku małżeńskiego M.N. z A. O. Związek małżeński tych osób został zwarty dla pozoru, w celu obejścia przepisów o udzieleniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W tej sytuacji - w poprzednim postępowaniu - zastosowanie znalazł art. 57 ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Stąd prawidłowe jest aktualnie umorzenie postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego, z uwagi na tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym ponownego wniosku w tej części. W skardze do Sądu (zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/WA 2285/12) M. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu wskazania imienia i nazwiska osoby upoważnionej do wydania decyzji - w tym zakresie odcisk pieczęci jak i złożony podpis pozostają nieczytelne na przesłanym skarżącemu egzemplarzu decyzji; 2) art. 105 § 2 K.p.a. w związku z art. 56 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na niezasadnym uznaniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a to w sytuacji, gdy zawarty związek małżeński nie został rozwiązany, nie stwierdzono jego nieważności, a obecny wniosek skarżącego o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy nowego, kolejnego okresu pobytu, który nie był objęty wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 lipca 2010 r.; 3) naruszenie art. 28 K.p.a. polegające na pominięciu uprawnień żony cudzoziemca - A. O., jako strony postępowania, pomimo, że podlegająca rozstrzygnięciu kwestia zezwolenia na zamieszkanie, z uwagi na zawarte małżeństwo dotyczy bezpośrednio także jej interesu prawnego w postaci prawa do poszanowania życia rodzinnego i prawnie chronionej wolności decydowania o życiu osobistym, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 ust 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270). W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z art. 56 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się każdorazowo na okres niezbędny do realizacji celu pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie dłuższy jednak niż dwa lata. Powołany przepis ustawy nie ogranicza prawa cudzoziemca w wystąpieniu z kolejnym wnioskiem o wydanie stosowanego zezwolenia, przeciwnie ustawodawca posługując się sformułowaniem "każdorazowo" wskazuje wyraźnie na uprawnienie cudzoziemca do składania kolejnych wniosków, czy to wobec upływu czasu określonego w udzielonym zezwoleniu, czy to wobec poprzedniego negatywnego rozpatrzenia wcześniejszego wniosku. W sprawie nie zachodzi, zatem tożsamość ze sprawą zakończoną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2011 r. Bezprzedmiotowość postępowania zachodziłaby jedynie w przypadku, gdyby nastąpiło rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, orzeczenia jego nieważności bądź ewentualnie śmierci strony - a w sprawie żadna taka okoliczność nie zachodzi. Dalej skarżący podniósł, że organy udzielające cudzoziemcom zezwolenia na zamieszkanie z uwagi na zawarte małżeństwo, każdorazowo, po wielokroć przeprowadzają postępowanie w celu ustalenia czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przepisów prawa. Skoro w przypadku wcześniejszych pozytywnych rozstrzygnięć organy uwzględniają ewentualną ewolucję oceny charakteru pożycia małżonków, to winno odbywać się to w obydwu kierunkach, także dla stwierdzenia, że małżeństwo pierwotnie oceniane, jako zawarte w celu obejścia przepisów jawi się po pewnym czasie, jako mogące stanowić podstawę legalizacji pobytu. Odnosząc się do zarzutu przedstawionego w pkt 3 skargi, strona powołała się na art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie z 4 listopada 1950 r., a także przywołała wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2 sierpnia 2001 r. w sprawie nr 54273/00. W skardze do Sądu (zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/WA 2284/12) A. O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2012 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: 1) naruszenie art. 105 § 2 K.p.a. w związku z art. 56 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, polegające na niezasadnym uznaniu, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a to w sytuacji, gdy zawarty związek małżeński nie został rozwiązany, nie stwierdzono jego nieważności, a obecny wniosek M.N. o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony dotyczy nowego, kolejnego okresu pobytu, który nie był objęty wcześniejszym wnioskiem z dnia 27 lipca 2010 r.; 2) naruszenie interesu prawnego w postaci prawa do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego oraz prawa do decydowania o życiu osobistym, to jest o wspólnym pożyciu z mężem, poprzez pominięcie skarżącej, jako strony postępowania. W uzasadnieniu skargi A. O. powtórzyła w istocie argumentację przedstawioną w skardze przez jej męża M. N., kładąc nacisk na okoliczność posiadania przez nią interesu prawnego w niniejszej sprawie. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - w odpowiedziach na skargi - wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. Sąd postanowił - na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzić połączenie spraw o sygnaturze akt IV SA/Wa 2284/12 (sprawy ze skargi A.O.) i o sygnaturze akt IV SA/Wa 2285/12 (sprawy ze skargi M.N.) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia dalej pod sygnaturą akt IV SA/Wa 2284/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skarg, nie uwzględnił skarg. W konsekwencji uznał, iż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2012 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony zostały enumeratywnie wymienione w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Stosownie do art. 53 ust. 1 pkt 6 ww ustawy zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który jest małżonkiem obywatela polskiego. Pomimo zawarcia związku małżeńskiego, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia, jeśli zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 57 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy). Jak wynika z akt sprawy skarżący M. N. w dniu 27 lipca 2010 r. złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na zawarte małżeństwo z obywatelką polską A. O. W wyniku rozpoznania tego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2011 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia wskazując na treść powołanego wyżej art. 57 ust 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Organ ustalił, bowiem, że związek małżeński M.N. z A. O. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Prawomocnym wyrokiem z 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1539/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na decyzję z 18 maja 2011 r. Następnie w dniu 16 marca 2012 r. M. N. ponownie wystąpił do organu o udzielenie mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się ponownie na przesłankę art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, tj. małżeństwo z obywatelką polską A. O. Tym razem podstawą rozstrzygnięcia organów jest art. 105 § 1 K.p.a., z uwagi na tożsamość wskazanych wniosków w tej części, pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce wówczas, gdy brak jest z jakiejkolwiek przyczyny podstaw prawnych do rozpoznawania sprawy w drodze postępowania administracyjnego, to jest, gdy zachodzi brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkiem, czego nie jest możliwe załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie, co do istoty - pozytywne czy też negatywne. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Obowiązywanie decyzji w obrocie prawnym wiąże się z realizacją wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dopóki więc decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do istoty, funkcjonuje w obrocie prawnym, postępowanie administracyjne wszczęte w tej samej sprawie jako bezprzedmiotowe - z przyczyn przedmiotowych - podlega umorzeniu. Z kolei tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy faktycznej i prawnej. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienie w niniejszej sprawie. Właściwe organy administracji publicznej a następnie Sąd administracyjny w prawomocnym wyroku, rozstrzygnęły już kwestię fikcyjności zawartego związku małżeńskiego M. N. z A.O. Skarżący żądając po raz drugi udzielenia mu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej, ponownie powołał się na zawarcie związku małżeńskiego z A.O. Ponowne badanie jednak tej kwestii nie może mieć miejsca, z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 K.p.a.). Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ każdorazowo winien badać czy małżeństwo pierwotnie oceniane, jako zawarte w celu obejścia przepisów jawi się po pewnym czasie, jako mogące stanowić podstawę legalizacji pobytu. Otóż przepisy ustawy o cudzoziemcach wyraźnie wskazują, że odmawia się udzielenia zezwolenia, jeśli zawarcie związku małżeńskiego nastąpiło w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Istotna jest, zatem intencja i cel w chwili zawierania związku małżeńskiego, a nie okoliczności, które nastąpiły później, w trakcie jego trwania. Słuszne jest, zatem stanowisko organów, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca tę kwestię w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i podlega umorzeniu. Dodatkowo wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Ochrona życia rodzinnego wynikająca z art. 47 Konstytucji RP obejmuje obywateli polskich oraz cudzoziemców. Z zasady suwerenności państwa wynika jednak prawo do regulowania przez państwo zasad wjazdu i pobytu cudzoziemców. Konstytucja nie gwarantuje cudzoziemcom nieograniczonego prawa do zamieszkania w Polsce z powodu zawarcia związku małżeńskiego. Konstytucja przyznaje wprawdzie każdemu prawo do ochrony prawnej życia rodzinnego, ale przyjmuje możliwość ograniczenia tego prawa stanowiąc, że "ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw" (art. 31 ust. 3). W stosunku do cudzoziemców dodatkowo korzystanie z wolności i praw zagwarantowanych w Konstytucji RP może zostać wyłączone na podstawie art. 37 ust. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że wyjątki od zasady gwarantującej korzystanie z praw i wolności zapewnionych w Konstytucji, odnoszące się do cudzoziemców, określa ustawa. Ustawa o cudzoziemcach, regulując zasady wjazdu i pobytu cudzoziemców i odmawiając prawa do pobytu tym cudzoziemcom, którzy związek małżeński zawarli wyłącznie w celu otrzymania zezwolenia na pobyt, nie narusza standardów ochrony wynikających z art. 47 Konstytucji RP. Warto podkreślić, że także na gruncie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 285), ochrona życia rodzinnego nie jest absolutna, a Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu konsekwentnie przyjmuje, że nawet zawarcie związku małżeńskiego nie nakłada automatycznie na państwo prawnego obowiązku uszanowania wyboru przez cudzoziemca kraju zamieszkania. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego pominięcia A.O. jako strony postępowania, zauważyć należy, że ustawa o cudzoziemcach nie zawiera odmiennego unormowania odnoszącego się do pojęcia strony w sprawie o udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Dla uznania podmiotu za stronę stosuje się, zatem odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W świetle art. 28 K.p.a., stroną zaś jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie powinno znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i nast.). W tym kontekście wskazać, że decyzja odmawiająca udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony skutkująca obowiązkiem opuszczenia kraju przez małżonka stanowi ingerencję w życie rodzinne i rzutuje na prawo obywatela polskiego, które podlega ochronie na podstawie art. 47 Konstytucji RP. Istnieje, zatem norma prawa materialnego i to rangi konstytucyjnej, która przyznaje obywatelowi polskiemu prawo do ochrony przed nieusprawiedliwioną ingerencją. Obywatel polski może, zatem - co do zasady - mieć interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. w toczącym się postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi, którego jest małżonkiem. W rozpoznawanej jednak sprawie należy odmówić istnieniu takiego interesu prawnego po stronie skarżącej A. O. Otóż małżeństwo M.N. z A. O. zostało zawarte fikcyjnie, tj. w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. Nie może ono, zatem korzystać z ochrony, jaką przewiduje art. 47 Konstytucji RP. W tej sytuacji stanowisko organu o braku interesu prawnego po stronie A.O. w postępowaniu o udzielenie zezwolenia M.N. na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, należy uznać za prawidłowe i zgodne z prawem. Za nietrafny należy także uznać zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 107 § 1 K.p.a. polegające na zaniechaniu wskazania imienia i nazwiska osoby upoważnionej do wydania zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że decyzja z [...] czerwca 2012 r. wydana została przez Naczelnika Wydziału Postępowań Odwoławczych, Departamentu Legalizacji i Pobytu, Urzędu do Spraw Cudzoziemców, W. F. działającego z upoważnienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Na decyzji znajdują się stosowne pieczęcie oraz podpis osoby działającej w imieniu Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Nieczytelność omawianych danych na przesłanym stronie odpisie decyzji, nie może przesądzać o wadliwości decyzji. Decydujące znaczenie w tej kwestii ma treść oryginału decyzji z [...] czerwca 2012 r., a ta odpowiada wymogom z art. 107 § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargi - jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw – oddalił (punkt 1 wyroku). Wynagrodzenie dla pełnomocnika będącego adwokatem za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu przyznano – w punkcie 2 – na zasadzie art. 250 P.p.s.a.