IV SA/Wa 2288/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-04
Skład orzekający: Alina Balicka, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję odmawiającą ustalenia warunków zabudowy, opierając się na okolicznościach, które nie były przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji, a które pojawiły się dopiero na etapie postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może utrzymać w mocy decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, opierając się na nowej przesłance (wydanie pozwolenia na budowę), która nie była przedmiotem analizy organu pierwszej instancji. Takie działanie narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania i czynnego udziału strony. Ponadto, samo wydanie pozwolenia na budowę nie wyklucza możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, jeśli uwzględnia ona istniejące zagospodarowanie terenu wynikające z pozwolenia.Stan faktyczny
Skarżący T. D. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budowy siedliska rolnego. Organ pierwszej instancji odmówił, wskazując na niemożność posiadania dwóch siedlisk rolnych na jednym gospodarstwie. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, powołując się na fakt uzyskania przez skarżącego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na tym samym terenie. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony, a także błędną wykładnię przepisów materialnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Dzielnicy W. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r ; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego T. D. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga T. D. ( dalej jako: "strona", "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. ( dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") z dn. [...] czerwca 2019r. Nr [...], na podstawie której ww. organ, po rozpatrzeniu odwołania T. D. od decyzji Zarządu Dzielnicy W. Nr [...] z dn. [...] kwietnia 2019r. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolnego, w skład którego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący oraz budynek gospodarczy do przechowywania maszyn i płodów rolniczych wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej i elementami zagospodarowania terenu na części działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. T. w dzielnicy W. – orzekł o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji.
Powyższa decyzja została wydana w postępowaniu w którym ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
W dniu 27.11.2017 r., z późniejszymi uzupełnieniami T. D. złożył wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolnego, w skład którego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący oraz budynek gospodarczy do przechowywania maszyn i płodów rolnych wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej i elementami zagospodarowania terenu, przewidzianej na części działki nr ew. [...] z obrębu [...] (aktualnie części dz. nr ew. [...]) przy ul. T. w Dzielnicy W.
Po przeprowadzeniu stosownego postępowania Zarząd Dzielnicy W. decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolnego, w skład którego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący oraz budynek gospodarczy do przechowywania maszyn i płodów rolniczych wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej i elementami zagospodarowania terenu na części działki nr [...] z obrębu [...], przy ul. T. w Dzielnicy W. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą wydania decyzji odmownej jest okoliczność, że na terenie gospodarstwa rolnego nie mogą znajdować się dwa siedliska rolnicze.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. D. podnosząc, że znajdujący się na działce nr [...] budynek przeznaczony jest do rozbiórki. Planowana zabudowa będzie związana z gospodarstwem rolnym prowadzonym na działce nr [...].
Organ odwoławczy, tj. SKO w W., po rozpatrzeniu odwołania, orzekając o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdziło że decyzja organu I instancji jest prawidłowa niemniej z innych powodów niż w niej wskazanych.
Organ odwoławczy podniósł, że decyzja o warunkach zabudowy może być wydana dla danego obszaru, jeżeli nie został on objęty pozwoleniem na budowę.
SKO w [...] podniosło, że decyzją Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. T. D. uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z elementami zagospodarowania terenu i urządzeniami budowlanymi, tj. dojściem, dojazdem, miejscami postojowymi dla samochodów osobowych, miejscem do gromadzenia odpadów stałych, na terenie części działki nr [...] z obrębu [...], przy ul. T. w W. Jak wynika z pisma Zarządu Dzielnicy W. z dnia 18 czerwca 2019 r. w dniu [...] czerwca 2019 r. wnioskodawcy została wydana decyzja ostateczna wraz z dziennikiem budowy.
W tej sytuacji po wydaniu pozwolenia na budowę przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie dopuszczają pozostawania w obrocie innych decyzji o warunkach zabudowy, a tym bardziej do wydania nowych decyzji w tym przedmiocie dla tego samego obszaru. Na poparcie powyższego stanowiska SKO w W. przytoczyło właściwe orzecznictwo sądowe.
W zaistniałym stanie, w kontekście powyższych okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, że podziela pogląd Zarządu Dzielnicy W. o braku możliwości ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej inwestycji.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 19 sierpnia 2019r. złożył T. D. reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1/ rażące naruszenie art. 15 w zw. z art. 138§1 pkt.1 kpa poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji ze względu na powzięcie przez organ na etapie postępowania odwoławczego informacji, że skarżący decyzją Prezydenta W. z dn. [...] maja 2019r. uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z elementami zagospodarowania terenu i urządzeniami budowlanymi na terenie części działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. T. w W., w sytuacji gdy rozpoznano sprawę w zakresie, który nie stanowił przedmiotu oceny organu I instancji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o której mowa w art. 156§1 pkt.2 kpa, gdyż doszło do rażącego naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji
2/ rażące naruszenie art. 139 kpa polegające na wydaniu decyzji na niekorzyść skarżącego w sytuacji, gdy rozpoznano sprawę w zakresie, który nie stanowił przedmiotu oceny organu I instancji, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności o której mowa w art. 156§1 pkt.2 kpa
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.
W przypadku nie uwzględnienia powyższych zarzutów, z ostrożności procesowej skarżący podniósł zarzuty:
1/ naruszenia art. 4 ust.2 pkt.2 w zw. z art. 59 ust.1 w zw. z art. 61 ust.1 pkt.5 w zw. z art. 60 ust.1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 39 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 11 ust.3 ustawy o ustroju miasta W. poprzez błędną odmowę skarżącemu wydania decyzji ustalającej wnioskowane warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolnego, podczas gdy skarżący spełnił wszystkie wymagania do uzyskania decyzji o warunkach zabudowy zgodnie ze złożonym wnioskiem, przez błędne przyjęcie że inwestycja objęta wnioskiem nie spełnia warunku określonego w art. 61 ust.1 pkt.1 u.p.z.p. bez wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, podczas gdy inwestycja objęta wnioskiem spełnia ww. warunek i dotyczy siedliska skarżącego, który wbrew twierdzeniom organu nie posiada innych siedlisk oraz nie prowadzi wspólnego gospodarstwa rolnego z uczestnikiem postępowania E. D., a tym samym wydanie skarżącemu decyzji zgodnie ze złożonym przez niego wnioskiem nie byłoby sprzeczne z odrębnymi przepisami, co miało wpływ na wynik sprawy
2/ naruszenie art. 61 ust.1 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że posiadanie przez skarżącego decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z elementami zagospodarowania terenu na terenie części działki nr ew. [...] przy ul. T. w W., czyni niemożliwym wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy zgodnie z wnioskiem złożonym przez skarżącego w sytuacji, gdy skarżący spełnia wszystkie warunki określone w art. 61 ust.1 u.p.z.p., zaś decyzja o warunkach zabudowy jest decyzją związaną, a więc organ administracji publicznej nie może odmówić jej wydania jeżeli stwierdzi zgodność wniosku inwestora z ustawowymi przesłankami do wydania decyzji, co miało wpływ na wynik sprawy
3/ naruszenie art. 23 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącemu prowadzenia gospodarstwa rolnego będącego podstawą ustroju rolnego RP, co miało wpływ na wynik sprawy
4/ naruszenie §3 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez przeprowadzenie wspólnej analizy funkcji i cech zabudowy o których mowa w art. 61 ust.1-5 u.p.z.p. dla wniosku skarżącego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i dla wniosku E. D. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, podczas gdy każda sprawa w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy stanowi indywidulany przypadek i wymaga odrębnej analizy w zakresie ochrony istniejącego ładu przestrzennego, co miało wpływ na wynik sprawy
5/ naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art.107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, a nadto poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną ocenę materiału dowodowego skutkującą błedną odmową Skarżącemu ustalenia warunków zabudowy i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na na budowie siedliska rolnego w skład którego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny oraz budynek gospodarczy do przechowywania maszyn, płodów rolnych wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej i elementami zagospodarowania terenu, przewidzianej na części działki nr ew. [...] (dawnej części działki nr [...]) z obrębu [...], przy ul. T. w Dzielnicy W., a nadto nie ustosunkowanie się przez organ odwoławczy do wszystkich zarzutów Skarżącego wskazanych w odwołaniu z dnia 28 kwietnia 2019 r., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
6/ naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez organ administracji publicznej wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym i słusznym interesem obywateli, a nadto poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i dowolną ocenę materiału dowodowego dokonaną z pominięciem faktu, że zgodnie z pismem z dnia 7 lutego 2018 r. Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Wydział Polityki Przestrzennej Urzędu W. planowana przez skarżącego inwestycja nie jest sprzeczna z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego W. przyjętego uchwała z dn. [...] października 2006r., co powinno skutkować przyjęciem w sporządzanym projekcie planu zagospodarowania przestrzennego postanowień zgodnie z ustaleniami ww. studium, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy
7/ naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez sporządzenia uzasadnienia faktycznego decyzji bez wyjaśnienia Skarżącemu zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wbrew obowiązującym przepisom prawa, a w szczególności z pominięciem odniesienia się do zarzutów Skarżącego wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji i pominięciem przepisów prawa materialnego, bowiem m.in. stwierdzenie, że "po wydaniu pozwolenia na budowę przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie dopuszczają pozostawania w obrocie innych decyzji o warunkach zabudowy, a tym bardziej do wydania nowych decyzji w tym przedmiocie dla tego obszaru'' bez wskazywania konkretnej podstawy prawnej takiego stwierdzenia jest uchybianiem ww. przepisom i stoi w sprzeczności z wyrokami zacytowanymi przez organ administracji publicznej w uzasadnieniu skarżonej Decyzji, a nadto stoi wbrew zasadzie przekonywania stron co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
8/ naruszenie art. 10§1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przede wszystkim poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w sytuacji, gdy na etapie postępowania odwoławczego Organ administracji publicznej powziął informację, że Skarżący decyzją Prezydenta W. z dnia [...] maja 2019 r. uzyskał pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z elementami zagospodarowania terenu i urządzeniami budowlanymi, tj. dojściem, dojazdem, miejscami postojowymi dla samochodów osobowych, miejscem do gromadzenie odpadów stałych, na terenie części działki nr [...] przy ul. T. w W. oraz że Skarżącemu w dniu [...] czerwca 2019 r. została wydana decyzja ostateczna wraz z dziennikiem budowy, wobec czego Skarżący winien mieć zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do ww. kwestii, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
9/ naruszenie art. 8 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie przez organ administracji publicznej postępowania ¡ wydanie decyzji w sposób podważający zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
10/ naruszenie art. 35 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 12 § 2 w zw. z art. 8 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niezałatwienie przez organ administracji publicznej sprawy bez zbędnej zwłoki, co podważyło zasadę pogłębiana zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do naruszeni art. 138§1 pkt.1 kpa poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy mimo wadliwości rozstrzygnięcia organu I instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a w przypadku nie podzielenia tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ja decyzji I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.
Ponadto skarżący na podstawie art. 106 §3 p.p.s.a. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów na okoliczności spełniania przez skarżącego warunków związanych z uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy siedliskowej.
Uzasadniając w dalszej treści skargi podniesione zarzuty, jej autor w zakresie wyjaśnienia zarzutów nieważnościowych, wskazał że organ I instancji wydając decyzję z dn. [...] kwietnia 2019r. nie rozważał materiału dowodowego decyzji z dn. [...] maja 2019r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego wraz z garażem oraz elementami zagospodarowania terenu i urządzeniami na terenie działki nr [...], podczas gdy ww. decyzja była przedmiotem rozważań i powodów wydania decyzji z dn. [...].06.2019r. przez organ odwoławczy. Tym samym doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż nie doszło do dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy. Powyższe według twierdzeń skarżącego godzi w podstawowe prawa i gwarancje strony oraz należy je ocenić jako rażące naruszenie przepisów art. 10&1, art. 15 kpa, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności na podstawie art.156&1 pkt.2 kpa.
Natomiast w odniesieniu do zarzutów i wniosków stanowiących podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji, skarżący przytoczył argumentację iż stanowisko organów o braku podstaw do wydania warunków zabudowy w sytuacji, gdy dla danego terenu zostało już wydane pozwolenie na budowę, jest błędne w okolicznościach stanu faktycznego sprawy. Mianowice skarżący podniósł, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy zgodnie z wnioskiem nie byłoby kolejną zabudową siedliskową skarżącego, a stanowiłoby pierwszą zabudowę siedliskową dla skarżącego. Zamiarem skarżącego nie było posadowienie kolejnego siedliska, gdyż na nieruchomości skarżącego wchodzących w skład gospodarstwa rolnego skarżącego nie znajduje się żadne siedlisko. Powyższe zostało całkowicie pominięte przez organy. W stanie faktycznym sprawy możliwe jest ubieganie się przez skarżącego o kolejną decyzję o warunkach zabudowy dla siedliska rolnego, ale powinna ona uwzględniać zagospodarowanie terenu wynikające z wydanego pozwolenia na budowę z dn. [...] maja 2019r. We wniosku skarżącego o wydanie warunków zabudowy dla siedliska oraz we wniosku o wydanie warunków zabudowy dla domu jednorodzinnego w odniesieniu do której została następnie wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, została wskazana taka sama charakterystyka domu mieszkalnego, a zatem nie zachodziły przeszkody do wydania decyzji o warunkach zabudowy siedliskowej, gdyż w całości uwzględnia ona zabudowę domu jednorodzinnego, tj. uwzględnia zagospodarowanie wynikające z wydanej decyzji pozwoleniowej. Na poparcie swojego stanowiska autor skargi powołał wskazane w treści skargi orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] przedkładając akta sprawy, wniosło o oddalenie skargi, podtrzymało argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Kompetencje sądów administracyjnych określają przepisy art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2017, poz. 2188), oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanego aktu. Zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu.
Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. Przy tym, w świetle zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Przeprowadzona kontrola legalności według wyżej wskazanych kryteriów wydanej w tej sprawie zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dlatego skarga podlega uwzględnieniu.
Przede wszystkim Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdza, że nie zasługują na uwzględnienia zarzuty, które według skargi powinny skutkować nieważnością zaskarżonych decyzji w rozumieniu art. 156&1 pkt.2 kpa.
Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa z naruszeniem "rażącym", wyłącznie w tym ostatnim przypadku ustawodawca zezwala na ingerencję w treść ostatecznej decyzji administracyjnej w drodze stwierdzenia jej nieważności. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie jest zatem tożsame z szerokim wyrażeniem "naruszenie prawa". Ukształtowany jest pogląd, że kryterium odróżnienia stanowi stopień wadliwości w kontekście zasady stabilności decyzji administracyjnej, przemawiającej za pozostawieniem jej w obrocie prawnym.
W rozpoznawanej sprawie podniesione zarzuty naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 10 kpa (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu), art. 15 kpa ( zasada dwuinstancyjności), w kontekście przebiegu kontrolowanego postępowania, pozwalają na przyjęcie stanowiska o ewentualnym nie zrealizowaniu w pełnym zakresie ww. zasad przez organ odwoławczy, ale nie uzasadniają oceny o rażącym naruszeniu prawa.
Natomiast zasługują na uwzględnienie zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, które w efekcie doprowadziły do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Podstawą materialnoprawną kontrolowanych w sprawie decyzji jest ustawa z dn. 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz U z 2018r. poz. 1945, dalej jako:"u.p.z.p."), a konkretnie jej przepis art. 61, który reguluje przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Przedmiotem kontroli sądowej są decyzje na podstawie których organy odmówiły skarżącemu ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie siedliska rolnego w skład którego wchodzi budynek mieszkalny jednorodzinny wolnostojący oraz budynek gospodarczy do przechowywania maszyn i płodów rolnych wraz z urządzeniami infrastruktury technicznej i elementami zagospodarowania terenu na części działki nr [...] z obrębu [...] przy ul. T. w Dzielnicy [...]
Odmowę ustalenia ww. warunków zabudowy organ I instancji uzasadnił okolicznością, że na terenie gospodarstwa rolnego nie mogą znajdować się dwa siedliska rolnicze na terenie tego samego gospodarstwa rolnego, natomiast organ odwoławczy SKO w [...], jako podstawę odmowy wskazał wydanie dla terenu objętego wnioskiem o warunki zabudowy decyzji o pozwoleniu na budowę.
Na wstępie rozważań odnośnie uwarunkowań faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należy wskazać, że zabudowa zagrodowa to siedlisko, czyli funkcjonalnie zorganizowane w ramach jednego podwórka zabudowania o charakterze gospodarczym ( produkcyjnym) oraz mieszkaniowym służące prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Z kolei związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową o której mowa w art. 61 ust.4 u.p.z.p. należy rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa jako pewnej całości produkcyjnej.
Odnosząc powyższe do istniejącego w rozpoznawanej sprawie stanu faktycznego i prawnego, należy stwierdzić, że obydwa powody odmowy ustalenia warunków zabudowy dla wniosku skarżącego, są niezasadne.
Wynikający bowiem z akt administracyjnych stan prawny nieruchomości objętej wnioskiem skarżącego wskazuje, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy siedliskowej zgodnie z wnioskiem skarżącego nie byłoby kolejną zabudowa siedliskową dla ww. terenu, jednocześnie istnienie w obrocie prawnym decyzji pozwoleniowej budowy domu jednorodzinnego wolnostojącego wraz z infrastrukturą, również nie daje podstaw do odmowy uzgodnienia warunków zabudowy siedliskowej dla ww. obszaru.
Trafnie zostało podniesione w skardze, że możliwe jest ubieganie się przez inwestora o kolejną decyzję o warunkach zabudowy, ale winna ona uwzględniać zagospodarowanie terenu wynikające z wydanego pozwolenia na budowę ( vide wyrok NSA z dn. 15.03.2017r. sygn. II OSK 2676/15, wyrok WSA w Łodzi z dn.19.12.2017r. sygn. II SA/Łd 837/17).
W rozpoznawanej sprawie organy administracji jednostronnie, bez wystarczającej analizy i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego uznały, że wniosek skarżącego nie spełnia warunków art. 61 ust.1 i ust. 4 u.p.z.p. i nie ma możliwości ustalenia warunków zabudowy wg. zamiaru skarżącego.
Powyższe stanowisko, w kontekście istniejącego i wynikającego z akt administracyjnych stanu prawnego nieruchomości skarżącego, jest błędne.
Organy administracji powinny ponownie dokonać oceny wniosku skarżącego z uwzględnieniem tezy, że nie jest wykluczone uzyskanie warunków zabudowy również po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy powinny ustalić, czy możliwe jest uwzględnienie przy ustalaniu warunków zabudowy siedliskowej zagospodarowanie terenu wynikające z wydanej ww. decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z elementami zagospodarowania terenu z dn. [...] maja 2019r. oraz, czy w zaistniałych okolicznościach będzie możliwe zachowanie spójności zagospodarowania ww. terenu.
Powyższe, w związku z odstąpieniem przez organy administracji obu instancji dokonania ww. rozważań, uzasadnia stanowisko o naruszeniu przez organy przepisów prawa materialnego art. 61 ust.1 pkt.1 i ust.4 u.p.z.p.
Niezależnie od ww. uchybień w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, na uwzględnienie zasługują również zarzuty naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Prowadzące postępowanie organy uczyniły przedmiotem ustaleń i rozważań okoliczności co do których skarżący nie odniósł się w przebiegu postępowania. W postępowaniu przed organem I instancji oraz w postępowaniu międzyinstancyjnym doszło do uzupełnienia materiału dowodowego ( w zakresie wydania decyzji pozwoleniowej na budowę) co do którego skarżący nie miał możliwości wypowiedzenia się. Powyższe narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażoną w art. 10§1 kpa oraz w konsekwencji art. 8 kpa ( zasadę zaufania), ponadto zasadę dwuinstancyjności postępowania art. 15 kpa. Powyższe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe uchybienia Sąd działając na podstawie art. 145§1 pkt.1 lit. "a" i "c" p.p.s.a orzekł jak w pkt. 1 wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205§2 p.p.s.a.( pkt. 2 wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło