IV SA/Wa 229/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi R. K., B. C. i H. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1980 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,95 ha położonego we wsiach: N., P., gmina P., stanowiącego wówczas własność P. i I. N. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego nastąpiło na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161) oraz §1 i §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), zgodnie z którymi gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, przy czym stosownie do §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę. Stwierdzono, że przejęte gospodarstwo nosiło cechy opuszczonego w rozumieniu §1 powołanego rozporządzenia gdyż sporne gospodarstwo nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, którzy udali się poza granice kraju z zamiarem stałego pobytu. Jednocześnie z protokołu z oględzin przedmiotowego gospodarstwa, jak również z zeznań K. K. wynika, iż brak było jakichkolwiek zasiewów, co oznacza, że gospodarstwo nie było w całości lub w większej części uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. wnieśli R. K., B. C. i H. N. zarzucając naruszenie: - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 l Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez przyjęcie, iż mogły być podstawą decyzji Naczelnika Gminy w P. z dn. [...] stycznia 1980 r. w sytuacji gdy, w chwili wydania tej decyzji nie została spełniona przesłanka pozwalająca zakwalifikować przejęte gospodarstwo jako opuszczone, * art. 8 i art. 11 kpa poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutu nie wskazania w uznaniowej decyzji Naczelnika Gminy w P. z dn. [...] stycznia 1980 r. przyczyn, z powodu których organ administracji skorzystał ze środka, jakim jest orzeczenie o przejęciu gospodarstwa skarżącego na własność Państwa, * art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Naczelnika Gminy w P. i uznanie, że decyzja ta nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ administracji błędnie przyjął, że art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych mogły być podstawą decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1980 r. Okoliczności w jakich rodzice skarżących opuścili nieruchomość nie pozwalają przyjąć, aby decyzja o przejęciu gospodarstwa na własność państwa mogła opierać się na wskazanych przepisach, w szczególności w czasie, kiedy decyzja ta została podjęta. W owym czasie nie zostały spełnione przesłanki zakwalifikowania przedmiotowego gospodarstwa jako opuszczonego. Wprawdzie nikt przedmiotowego gospodarstwa nie zamieszkiwał, ale jednocześnie nie było podstaw do stwierdzenia, że gospodarstwo to nie było uprawiane, ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym. Wskazano, iż decyzja uznaniowa powinna być uzasadniona w szczególny sposób, ponieważ z jej treści musi wynikać, że decyzja ta nie nosi cech dowolności, natomiast Naczelnik Gminy w P. wydając decyzję nacjonalizacyjną z dnia [...] 2 Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 stycznia 1980 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że grunty pozostały nie uprawiane, w budynkach nikt nie zamieszkiwał, zaś konieczność uregulowania prawa własności opuszczonej nieruchomości, jej właściwe zagospodarowanie i zabezpieczenie bazy budynkowej przed zniszczeniem, wymagało podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Podkreślono, iż z protokołu oględzin przedmiotowego gospodarstwa, wskazującego na brak zasiewów nie wynika, że zaniechano zabiegów agrotechnicznych na tym gospodarstwie, albowiem nie wyklucza to kontynuowania produkcji rolnej, w tym dokonania zasiewów wiosną 1980 r. Ustawodawca w definicji gospodarstwa opuszczonego posłużył się pojęciem właściwych zabiegów agrotechnicznych, a za takie nie można wykluczyć przygotowania gospodarstwa przed nadchodzącą zimą, w tym zebranie plonów. Również zeznania świadka K. K. nie wskazują, aby zaniechano prowadzenia upraw, albowiem zeznał on, że do chwili wyjazdu gospodarstwo było uprawiane. Rodzice skarżących gospodarowali nieruchomością do chwili wyjazdu do Niemiec, tj. do dnia 23 sierpnia 1979 r. W gospodarstwie prowadzono chów bydła, trzody chlewnej, uprawiano zboże, ziemniaki. Przed wyjazdem dokonane były zasiewy zboża, posadzono ziemniaki. W związku z wyjazdem ustalono, iż dalszym użytkownikiem gruntów rolnych będzie K. K., który miał zebrać plony. Rodzice skarżącej opłacali składki z tytułu Państwowego Ubezpieczenia Rolników do końca 1979 r. Po jesiennych pracach polowych, zbiorze plonów w 1979 r., organ administracyjny w styczniu 1980 r. nie był w stanie stwierdzić, czy gospodarstwo będzie uprawiane w dalszym ciągu przez użytkownika, bądź dzierżawcę. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2009 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2009 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] stycznia 1980 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,95 ha położonego we wsiach: N. 3 Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 , P., gmina P., stanowiącego wówczas własność P. i I. N. Obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane zostały w warunkach określonych w art. 156 §1 pkt 2 kpa, według którego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy P. z dnia [...] stycznia 1980 r. jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem w stosunku do postępowania zakończonego wskazaną decyzją, w którym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest władny do ponownego rozstrzygania sprawy będącej przedmiotem decyzji z dnia [...] stycznia 1980 r., lecz jedynie do oceny legalności tej decyzji przez pryzmat podstaw prawnych jej wydania. Rażące naruszenie prawa określone w art. 156 §1 pkt 2 kpa polega na tym, że istnieje podstawa prawna do wydania ocenianej decyzji, lecz rozstrzygnięcie zawarte w niej pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa, na podstawie których decyzja ta została wydana, lub które uprawniały organ do wydania tej decyzji. Rażące naruszenie prawa musi przy tym tkwić w samej decyzji od chwili jej wydania, a więc treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności ze stanem prawnym istniejącym w dniu jej wydania. Zdarzenia i okoliczności zaistniałe po wydaniu ocenianej w trybie nadzorczym decyzji nie mogą być traktowane jako rażące naruszenie prawa tkwiące w samej decyzji. Podstawę materialnoprawną decyzji, co do której skarżący domagali się stwierdzenia jej nieważności stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym - w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. zmieniającej ustawę z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 32, poz. 161). Zgodnie z powołanym przepisem gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r., Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z 4 Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Przesłanki uznania gospodarstwa rolnego za opuszczone uregulowane zostały w §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.), który stanowi, że za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Oznacza to, iż przejęcie gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w rozumieniu powołanych przepisów uzależnione było od ustalenia, iż gospodarstwo zostało opuszczone przez właściciela. W ocenie Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, prawidłowo stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki uznania gospodarstwa za opuszczone. Okolicznością nie budzącą żadnych wątpliwości jest fakt, że w dacie wydanie decyzji Naczelnika Gminy P., P. i I. N. nie zamieszkiwali w przedmiotowym gospodarstwie. Jak wynika bowiem z uzasadnienia kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, P. i I. N. opuścili przedmiotową nieruchomość, wyjeżdżając w sierpniu 1979 r. na stałe do Niemiec, nie pozostawiając na niej nikogo z członków rodziny, ani osoby obcej reprezentującej prawa i obowiązki właściciela. Grunty pozostały nieuprawiane, a w budynkach nikt nie zamieszkiwał. Okoliczność tę potwierdza jednoznacznie protokół z oględzin przedmiotowego gospodarstwa rolnego, sporządzony i podpisany w dniu [...] stycznia 1980 r. Nadmienić należy, iż okoliczności dotyczących opuszczenia gospodarstwa nie negują również sami skarżący. W ocenie Sądu podniesione wyżej okoliczności stanowiły dostateczną podstawę do stwierdzenia, iż małżonkowie N. opuścili gospodarstwo rolne i w świetle obowiązujących w dniu [...] stycznia 1980 r. przepisów prawa materialnego zachodziły przesłanki prawne do wydania decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa bez odszkodowania. 5 Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 W związku z powyższym zgodzić się należy ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż decyzja Naczelnika Gminy P. z dnia [...] stycznia 1980 r. nie jest dotknięta wadą określoną w art. 156 §1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do zarzutu wadliwości uzasadnienia decyzji i jej wpływu na ocenę decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa należy wskazać, iż przesłanka z art. 156 §1 pkt 2 kpa zachodzi wówczas, gdy decyzja nie zawiera stosownego uzasadnienia lub też gdy jej sentencja nie koresponduje z treścią tego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 1999 r. sygn. akt I SA 935/98). Zatem nie każde wadliwe uzasadnienie będzie determinowało ocenę, że decyzja, której część składową to uzasadnienie stanowi, została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu wadliwe uzasadnienie decyzji kwalifikuje określone rozstrzygnięcie organu administracji do rażąco naruszających prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa wówczas, gdy orzeczenie administracyjne nie zawiera w ogóle uzasadnienia, albo uzasadnienie jest tak lakoniczne i o takim stopniu uogólnienia, że można je wykorzystać do każdego rozstrzygnięcia, uzasadnienie nie odpowiada treści rozstrzygnięcia lub jest w sposób oczywisty z nim sprzeczne, albo nie wskazuje na ustalony w danej sprawie stan faktyczny. Natomiast nie można uznać za rażąco naruszającą prawo decyzję posiadającą co prawda lakoniczne uzasadnienie, ale dające ogólny obraz ustalonego stanu faktycznego i zawierające odniesienia do podstawy prawnej. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, uzasadnienie decyzji z dnia [...] stycznia 1980 r. nie dyskwalifikuje jej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnienie decyzji pozwala bowiem na stwierdzenie okoliczności istotnych dla podjęcia decyzji o przejęciu, do których należą: opuszczenie gospodarstwa rolnego (w znaczeniu wynikającym z §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych) oraz fakt braku zainteresowania gospodarstwem ze strony dotychczasowych właścicieli oraz ich następców prawnych. Jednocześnie należy podkreślić, że w postępowaniu administracyjnym skarżący nie przedstawili jakichkolwiek dowodów, które w sposób oczywisty wskazałyby, iż nie doszło do spełnienia warunków, pozwalających na przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Skarżący w żaden również sposób nie 6 Sygn. akt IV SA/Wa 229/10 podważyli ustaleń dokonanych przez organ wydający decyzję z dnia [...] stycznia 1980 r. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekł, jak w sentencji. 7