IV SA/Wa 2294/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2007r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu Skarżąca P. J. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z formularza PPF wynika, ze wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jest właścicielką mieszkania o wielkości 50 m2 . Nie posiada innych nieruchomości, a utrzymuje się ze stypendium naukowego w wysokości 360 zł miesięcznie oraz kwoty 600 zł którą otrzymuje co miesiąc od rodziców. Wnioskodawczyni jednocześnie podnosi, że w/w kwotę przeznacza na opłacenie czynszu w wysokości 390 zł miesięcznie oraz na rachunki za gaz, energię w kwocie 190 zł miesięcznie. Ponieważ oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, Sąd pismem z dnia 5 marca 2008 roku wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: 1) udzielenie szczegółowych informacji (przedłożenie dokumentów) na temat wysokości dochodów rodziców wnioskodawczyni oraz wysokości wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie (żywność, mieszkanie), 2) nadesłania wyciągów z kont bankowych będących w posiadaniu wnioskodawczyni oraz jej rodziców, uwzględniających operacje na tych rachunkach za miesiące grudzień 2007 r., styczeń i luty 2008 r., 3) wyjaśnienie, czy wnioskodawczyni posiada jakiekolwiek nieruchomości i czy otrzymuje z tego tytułu jakąkolwiek pomoc finansową. Na wezwanie, doręczone skarżącej w dniu 11 marca 2008r., P. J. nie udzieliła odpowiedzi. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy ustanowienie fachowego pełnomocnika. Oznacza to, że P. J. powinna wykazać, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wymogi te zostały ustalone przez ustawodawcę w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołany przepis zobowiązuje stronę do wykazania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Wykazanie tego stanu rzeczy stanowi jedyny sposób uzyskania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych, strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Wynika z tego, że ciężar udowodnienia braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zatem musi on przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronę aktywach, nie jest bowiem zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. P. J. zawarła na formularzu PPF jedynie ogólne informacje o przybliżonej wysokości dochodów. Mimo jasnej i precyzyjnej treści wezwania, nie podała żadnych informacji, od udzielenia których została zobowiązana przez Sąd. W konsekwencji niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ponoszonych przez skarżącą kosztów utrzymania. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jej sytuacji materialno - bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowanej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona mimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Skoro wnioskodawczyni nie wykazała w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do skorzystania z pomocy państwa, z mocy art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.