IV SA/Wa 2294/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w formie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy postanawia: - ustanowić w niniejszej sprawie dla skarżącego radcę prawnego z urzędu S. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn.. akt IV SA/Wa 412/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie wszczęte niniejszą skargą na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej powoływanej również jako ppsa - z uwagi na wydalenie skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i niemożność nadania sprawie dalszego biegu, spowodowaną brakiem aktualnego adresu strony. Pismem z dnia 19 września 2013 r. organ administracji wystąpił do Sądu o ustanowienie kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu S. S. Postanowieniami z dnia 2 października i z dnia 3 października 2013 r., sygn.. akt IV Sa/Wa 2294/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie : 1) podjął zawieszone postępowanie sądowe, 2) na podstawie art. 79 § 1 ppsa ustanowił dla skarżącego, którego miejsce pobytu nie jest znane, kuratora w osobie M. L. – pracownika [...]; b) podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014r., sygn.. akt IV SA/Wa 2294/13 oddalił skargę S. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...]. Kurator działająca w imieniu skarżącego złożyła w dniu 30 stycznia 2014 r. do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnia wyroku, następnie – w dniu 9 kwietnia 2014r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (radcy prawnego). M. L. złożyła do akt sprawy wypełniony formularz PPF. Kurator podała, że skarżący przed wydaleniem z Polski przebywał w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w K., gdzie nie miał możliwości podjęcia pracy. Najprawdopodobniej nie osiągał więc dochodów. Wskazała, że osoby przebywające w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców nie otrzymują żadnej dodatkowej pomocy społecznej od państwa. Zaznaczyła, że z akt sporawy wynika, że cudzoziemiec pracował na targowisku [...], natomiast w Polsce "nie zajmował się niczym" (s. 7 wniosku o nadanie statusu uchodźcy). Kurator oświadczyła, że nie dysponuje danymi na temat majątku skarżącego. M. L. podkreśliła jednocześnie, że informacja o posiadanych przez cudzoziemca środków pieniężnych powinna zostać odzwierciedlona w dokumentacji strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, w którym przebywał. W związku z tym wystąpiła o zobowiązanie naczelnika tego ośrodka do udostępnienia wszelkich dokumentów mogących wskazywać stan posiadania cudzoziemca w momencie złożenia przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodała, że z praktyki [...] wynika, iż osoby przebywające w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców zazwyczaj nie posiadają funduszy pozwalających im pokryć koszty opłat sądowych oraz pomocy prawnej: nie otrzymują pomocy socjalnej od państwa, nie mogą podjąć legalnej pracy, uciekając z krajów pochodzenia w obawie o własne życie lub zdrowie, rzadko posiadają jakiekolwiek znaczące środki finansowe z kraju pochodzenia. Stwierdzono, co następuje Zgodnie z art. 78 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczona skarga lub inne pismo w postępowaniu sądowym albo orzeczenie wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający. Kuratora, o którym mowa w powołanym przepisie ustanowiono dla skarżącego postanowieniem z dnia 3 października 2013r. Jak słusznie zauważyła M. L., kurator taki nie jest wyłącznie kuratorem dla doręczeń pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jago obowiązkiem jest podejmowanie w imieniu i na rzecz nieobecnej strony wszelkich czynności procesowych, niezbędnych dla ochrony jej praw i interesów w całym toku postępowania (zob. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz. red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011 r., str. 393, z powołaniem na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 1997 r. sygn. akt II CKU 82/97. Prok. i Pr. 1998, Nr 2, str. 36). Nie można pominąć, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy służy ochronie sfery prawa strony do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Dlatego należy przyjąć, że uzupełnienie przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu wniosku o prawo pomocy zawierającego braki uniemożliwiające nadanie mu prawidłowego biegu, mieści się w granicach jego kompetencji. Kurator - w okolicznościach niniejszej sprawy - nie ma jednak możliwości uzyskać informacji pozwalających na zobrazowanie aktualnych możliwości płatniczych strony. Aktualnymi danymi w tym zakresie nie może dysponować również kierownik strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, w którym S. S. przebywał przed wydaleniem. Chociaż zgodnie z dosłownym brzemieniem art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy wymaga wykazania przez wnoszącego o przyznania prawa pomocy, że zachodzą przesłanki przyznania tego prawa w zakresie całkowitym lub częściowym, to w realiach przedmiotowej sprawy, po pierwsze należy wskazać, że wyłącznie literalna interpretacja tego przepisu jest niewystarczająca. Trzeba bowiem mieć na uwadze cel instancji przyznania prawa pomocy, którym jest ochrona konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Po drugie natomiast należy wskazać, że dla pozytywnego orzeczenia w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie musi udowodnić, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 ppsa. Wystarczające jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej żądania. Biorąc powyższe pod uwagę, należy przypomnieć, że przed wydaleniem z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej skarżący przebywał w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców w K. Znajdował się zatem na wyłącznym utrzymaniu państwa polskiego. Uwzględniając przy tym aktualną sytuację procesową, w której miejsce pobytu skarżącego nie jest znane oraz realizując prawo strony do rozpoznania jej sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, należało uwzględnić niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.