IV SA/Wa 23/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron, Asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) września 2007 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r. o zawieszeniu postępowania odwoławczego od decyzji Prezydenta [...] W. z dnia [...] lipca 2007 r. w sprawie wymeldowania Z. C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiono dotychczasowy stan faktyczny sprawy dotyczący wydania pierwszoinstancyjnej decyzji o wymeldowaniu Z. C. i złożonego przez niego odwołania do Wojewody Mazowieckiego stwierdzając, że przesłanką do zawieszenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa jest toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym [...] z zażalenia na postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o umorzeniu postępowania w sprawie mającego miejsce w okresie od 1993 r. do 2007 r. uniemożliwiania Z. C. przez byłą żonę zamieszkiwania we wspólnym lokalu mieszkalnym, z którego Z. C. został wymeldowany, tj. o czyn z art. 191 §1 kk. Minister wskazał, że ustalenia poczynione przez sąd w przedmiocie zażalenia na postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] o umorzeniu postępowania, z pewnością pozwolą Wojewodzie Mazowieckiemu dokonać oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki, wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uprawniające organ do wymeldowania Z. C. z pobytu stałego z lokalu Nr [...] przy ul. [...] w W. Stosownie bowiem do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ jest obowiązany ponad wszelką wątpliwość okoliczność tę wyjaśnić w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. W kwestii tej wypowiadał się natomiast wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując w swych rozstrzygnięciach, że o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Ponadto Sąd wskazał, że jeśli przed sądami lub organami prokuratury toczy się postępowanie, podczas którego może nastąpić ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu, organ rozpoznający sprawę o wymeldowanie powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa - do czasu zakończenia postępowania sądowego lub przygotowawczego (wyrok NSA z dnia 22.08.2000r sygn. V SA 108/00 opubl. LEX nr 49954 i wyrok NSA z dnia 17.12.2005r. sygn. II OSK 302/02 opubl. LEX nr 190969). Sygn. akt IV SA/Wa 23/08 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2007 r., B. C. - była żona skarżącego - wniosła o jego uchylenie, opisując dotychczasowy przebieg i charakter konfliktów z byłym mężem oraz podnosząc, że skoro były jej mąż nie przedłożył organowi orzekającemu kopii wniosku złożonego do sądu cywilnego o ochronę posiadania spornego lokalu, w wyznaczonym przez organ terminie, to brak jest podstaw do zawieszenia postępowania o wymeldowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zaskarżonego postanowienia oraz dodatkowo wskazując, iż w dniu 18 grudnia 2007 r. Z. C. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania, zapłatę i eksmisję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2007 r., wydane zostały z naruszeniem art. 97 §1 pkt 4 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zawieszenia. Zgodnie z art. 97 §1 pkt 4 kpa, organ administracji zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Cytowany przepis stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 35 §1 i §3 kpa, załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, w ustawowo określonych terminach. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa może być zatem tylko taka okoliczność, od której zależy rozstrzygnięcie sprawy, lecz ocena tej okoliczności nie należy do właściwości organu mającego wydać rozstrzygnięcie, lecz do innego organu lub sądu. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 §1 pkt 4 kpa następuje zatem tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie danej okoliczności jest wyłączone z właściwości organu mającego wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Przyczyną zawieszenia postępowania administracyjnego nie może być zatem taka okoliczność, którą organ, prowadzący postępowanie administracyjne, może ocenić we własnym zakresie, nawet, gdy okoliczność ta może być przedmiotem oceny dokonywanej także przez inne organy lub sądy w odrębnych postępowaniach. Ocena spełnienia ustawowo określonych przesłanek do rozstrzygnięcia danej sprawy jest bowiem podstawowym obowiązkiem organów administracji (art. 7, art. 77 §1 i art. 80 kpa), dlatego też organy te nie mogą się od niej uchylać, jeżeli nie zostało to wyłączone z ich właściwości, oczekując na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd. Sygn. akt IV SA/Wa 23/08 Funkcją art. 97 §1 pkt 4 kpa jest zapewnienie rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z zachowaniem zasady wynikającej z art. 7 i art. 80 kpa, gdy nie wszystkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie, mogą być ocenione przez organ prowadzący postępowanie, lecz należą do właściwości innych organów lub sądu - chociaż i w takim przypadku ustawodawca przewidział wyjątek określony w art. 100 §2 kpa. W rozpatrywanej sprawie, zawieszenie postępowania nastąpiło w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, prowadzonej w okolicznościach określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993, ze zm.), według którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, iż wymeldowanie może nastąpić, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, nie jest bowiem opuszczeniem lokalu w rozumieniu cytowanego przepisu sytuacja, gdy dana osoba została do tego przymuszona, zwłaszcza działaniem osób trzecich. Sąd podziela ten pogląd. Z niczego jednak nie wynika, aby ocena charakteru opuszczenia lokalu była wyłączona z właściwości organu administracji rozpatrującego sprawę wymeldowania. Czym innym jest natomiast dokonywanie oceny tej okoliczności także przez organy ścigania i sąd karny, jak w niniejszej sprawie, bądź przez sąd cywilny w postępowaniu o ochronę posiadania. Wszczęcie powołanych postępowań nie pozbawia jednak organu administracji ustawowego obowiązku (art. 7 i art. 80 kpa) dokonywania samodzielnej oceny w tym względzie. Fakt toczącego się postępowania zażaleniowego przez sądem karnym, jak również wystąpienie do sądu cywilnego z powództwem o ochronę posiadania, stanowi jedynie jedną z okoliczności w ramach ustalonego stanu faktycznego, którego ocena należy do organów orzekających - w granicach art. 80 kpa. Organ administracji nie może w obowiązku dokonywania oceny całokształtu materiału dowodowego wyręczać się ocenami dokonywanymi przez inne organy lub sądy, gdy sam nie został pozbawiony właściwości w dokonywaniu takiej oceny. Ocena innych organów i sądu danej okoliczności może oczywiście być uwzględniona przy kształtowaniu oceny tej okoliczności przez organ administracji, jednakże tylko w ramach spójnego postrzegania tej samej okoliczności przez różne organy i sąd. Nie wyłącza to jednak konieczności samodzielnego dokonywania oceny tej okoliczności przez organ administracji, gdy ocena ta nie została wyłączona z jego właściwości przepisem prawa. Wyłączenie właściwości organu administracji z dokonywania oceny danej okoliczności wynika przy tym najczęściej z przypisania właściwości w jej dokonywaniu określonemu innemu organowi lub sądowi. Sygn. akt IV SA/Wa 23/08 W świetle powyższego, zawieszenie postępowania odwoławczego z przyczyn podanych w postanowieniach organów orzekających w obu instancjach, nie znajduje uzasadnienia w art. 97 §1 pkt 4 kpa, z uwagi na to, iż przyczyny te nie stanowią okoliczności prejudyjnalnej. Do samodzielnej oceny organu odwoławczego należy bowiem ustalenie charakteru opuszczenia lokalu przez Z. C., z którego został wymeldowany. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie orzeczono wobec braku jego wniosku w tym zakresie. W wyniku niniejszego orzeczenia, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zawieszenia postępowania, organ orzekający uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną dopuszczalności zawieszenia postępowania z podanych przyczyn.