IV SA/Wa 231/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2008 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Z. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - oddala skargę - Postanowieniem z dnia (...) marca 2007 roku, Nr (...) Wojewoda (...) uzgodnił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji do podawania zużytych opon do procesu wypalania klinkieru w piecu obrotowym nr 5 w Cementowni "W." S.A. na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym (...) położonej w obrębie T., z uwzględnieniem: I. warunków wykorzystania i zagospodarowania terenu zgodne z mapą ewidencyjną w skali 1 :2000 będącą załącznikiem do wniosku, II. warunków realizacji przedsięwzięcia zgodnie z zasadami postępowania z odpadami wytworzonymi podczas budowy określonymi w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku o odpadach (Dz. U. Nr 39, poz. 251), III. warunków eksploatacji przedsięwzięcia zgodnie z zasadami określonymi w wydanym przez Wojewodę (...) pozwoleniu zintegrowanym nr (...) z dnia (...) maja 2005 znak: (...) W uzasadnieniu postanowienia Wojewoda (...) stwierdził, że zgodnie § 2 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257 poz. 2573 z późniejszymi zmianami) planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których wykonanie raportu jest obligatoryjne. Stosownie do art. 48 ust. 2 pkt 1 oraz art. 378 ust. 2 pkt 1 lit. a z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627 z późniejszymi zmianami), organem właściwym do uzgodnienia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wojewoda. W oparciu o przedstawione materiały Wojewoda (...) określił warunki do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uznając, że dotrzymanie tych warunków gwarantuje spełnienie wymogów w zakresie ochrony środowiska. W ocenie Wojewody realizacja planowanego przedsięwzięcia nie będzie miała wpływu na najbliższe obszary chronione Natura 2000, dlatego przy uzgodnieniu środowiskowych uwarunkowań dla projektowanego przedsięwzięcia nie stwierdzono potrzeby określania dodatkowych sygn. akt IV SA/Wa 231/08 obowiązków w tym zakresie. W ocenie Wojewody w zakresie planowanego przedsięwzięcia nie zachodzą też przesłanki art. 214 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyło Stowarzyszenie Z.. Zdaniem Stowarzyszenia postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a instalacja wybudowana została nielegalnie i cały czas spalane są w niej opony. W ocenie Stowarzyszenia władze czynią bezprawne starania legalizacji samowoli budowlanej. Faktycznie spalanie opon w tej instalacji odbywa się od dwóch lat w zimnym końcu pieca. Zapalenie opony następuje w przedziale temperatur od 800 do 850 ° C zaś spalenie następuje w temperaturze 1000 ° C, a podczas spalania opon przy niskim ciśnieniu atmosferycznym smrody rozprzestrzeniają się na kilka kilometrów. Stowarzyszenie podniosło, że bezpodstawnie nie zostało uznane za stronę postępowania w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego. Nieprawdą, zdaniem Stowarzyszenia jest, że oddziaływanie Cementowni mieści się w granicach jej własnej działki, a dotychczas przeprowadzane kontrole były kpiną, gdyż przed każdą kontrolą do Cementowni dociera przeciek i czeka ona na kontrole odpowiednio przygotowana. Opinia wydana w sprawie, zdaniem Stowarzyszenia, wykonana została za pieniądze i wbrew oczywistym faktom. Kwitnie też zdaniem Stowarzyszenia nielegalny proceder przerzutu do Cementowni W. opon z Niemiec o czym powiadomiona została Prokuratura. Cementownia aby utrzymać temperaturę powyżej 800 ° C w zimnym końcu pieca dodaje miał węglowy. Gazy powstałe po spalaniu węgla i opon porywane są bezpośrednio do komina. Postanowieniem z dnia (...) listopada 2007 roku, Nr (...) Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) marca 2007 roku. W uzasadnieniu postanowienia Minister Środowiska stwierdził, że postanowienie Wojewody wydane zostało na podstawie art. 106 Kpa, w związku z wystąpieniem Burmistrza Miasta i Gminy D., prowadzącego postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Jednym z elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest uzgodnienie z organem ochrony środowiska, sygn. akt IV SA/Wa 231/08 wymagane art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2006 roku Nr 129, poz. 902, z późn. zm.). Wojewoda (...), jako organ współdziałający z Burmistrzem Miasta i Gminy D., rozpatrzył sprawę na podstawie przepisów prawa obowiązujących w zakresie ochrony środowiska, zbadał, czy przepisy te nie są naruszone. Uzgadniając warunki realizacji przedsięwzięcia Wojewoda działa wyłącznie w granicach kompetencji przysługujących mu jako organowi ochrony środowiska. Minister wskazał, że instalacja będąca przedmiotem postępowania jest powiązana technologicznie z piecem obrotowym nr 5, w którym zachodzi proces wypału klinkieru cementowego metodą suchą. Służy ona do podawania i dozowania zużytych opon do pieca. Z tego względu jest zaliczona do przedsięwzięć wymagających sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko na podstawie § 2 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573, z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, że potrzeba unieszkodliwiania lub odzysku odpadów wynika z zasad postępowania z odpadami, określonych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 roku Nr 39, poz. 251, z późn. zm.). Proces termicznego przekształcania odpadów prowadzony zgodnie z tymi zasadami zapewnia ochronę zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska. Termiczne przekształcanie odpadów przez ich współspalanie wraz z paliwami w obrotowych piecach do wypału klinkieru cementowego jest właściwą metodą postępowania z odpadami, dopuszczoną na podstawie art. 44 ust. 1 tej ustawy, która spełnia określone przepisami prawa warunki, a emisja substancji do powietrza podlega ograniczeniom - standardom emisyjnym. Minister wskazał, że współspalanie odpadów wraz z paliwami powinno być prowadzone zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 marca 2002 roku w sprawie wymagań dotyczących prowadzenia procesu termicznego przekształcania odpadów (Dz. U. Nr 37, poz. 339, z późn. zm.), dotyczącymi m.in. odpowiednio wysokiej temperatury spalin w procesie termicznego przekształcania odpadów 850°C lub 1100°C, w zależności od zawartości w odpadach związków chlorowcoorganicznych w przeliczeniu na chlor. Dyrektywa 2000/76/WE z dnia 4 grudnia 2000 roku w sprawie spalania odpadów tę sygn. akt IV SA/Wa 231/08 wyższą temperaturę (1100°C) odnosi do spalania bądź współspalania odpadów niebezpiecznych zawierających ponad 1 % substancji chlorowcoorganicznych. Organ naczelny zaznaczył, że do instalacji współspalania odpadów stosuje się przepisy rozdziału 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie standardów emisyjnych z instalacji (Dz. U. Nr 260, poz. 2181). W załączniku nr 6 w pkt 11.1 określone są standardy emisyjne z pieców do produkcji klinkieru cementowego, w których współspalane są odpady. Minister podał, że zagadnienie współspalania odpadów w piecu obrotowym nr 5 zostało przeanalizowane w raporcie o oddziaływaniu na środowisko, a także było rozpatrywane w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Wojewody (...) nr (...) z dnia (...) maja 2005 r. znak (...). W ocenie Ministra Środowiska nie ma podstaw do uznania, że ww. przepisy dotyczące współspalania odpadów będą naruszane przy wypalaniu klinkieru z wykorzystaniem odpadów - zużytych opon, podawanych do prekalcynatora. Zużyte opony zaliczone są do odpadów innych niż niebezpieczne, co wynika z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206). Pomiary emisji z pieca nr 5 wskazują zdaniem organu odwoławczego, że standardy emisyjne przy współspalaniu z węglem odpadów (zużytych opon) nie będą przekraczane. Wymagana temperatura spalin będzie zachowana. Organ naczelny zaznaczył, że jak wynika z zatwierdzonego przez Komisję Europejską w grudniu 2001 r. dokumentu referencyjnego na temat najlepszych dostępnych technik w przemyśle cementowo - wapienniczym, odpady mogą być stosowanie i są stosowane w europejskim przemyśle cementowym do opalania pieców obrotowych, przy czym paliwo lub zastępujące go odpady mogą być podawane przez główny palnik, ale mogą być także podawane w innych punktach np. do prekalcynatora. Suchą metodę wypalania klinkieru w piecu obrotowym wyposażonym w wielostopniowy wymiennik cyklonowy i prekalcynator uważa się za najlepszą dostępną technikę. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Stowarzyszenie Z.. Zdaniem Stowarzyszenia podane przez Cementownię temperatury w celu uzyskania zgodę na spalanie są niewiarygodne, w rzeczywistości są dużo niższe, niż wykazuje Cementownia. W Polsce niektóre cementownie spalają opony podając je w sygn. akt IV SA/Wa 231/08 zimny koniec pieca, ale wszystkie stosują podobne metody wykazując, że panuje tam dużo wyższa temperatura. Skarżące Stowarzyszenie zaznaczyło, że w państwach zachodnich, a szczególnie w Niemczech, gdzie posiadają dużo nowocześniejsze piece niż w Polsce i nie spalają opon metodą podawania ich do zimnego końca pieca. W trosce Niemców o ochronę środowiska i ich uczciwość nie ma tam możliwości podawania nieprawdziwych temperatur w zimnym końcu pieca i uzyskania zezwolenia na spalanie opon. Jednak znaleziono rozwiązanie -niemieckie opony zaczęto masowo przywozić do Polski i spalać w polskich cementowniach. Niemcy pozbywają się opon, płacą za ich utylizację, a firmy, które trudnią się odbiorem i przewozem opon do Polski mają świetny interes. Oficjalnie wszystkie te firmy mają zezwolenie na skup opon, ale w Polsce, a nie na zachodzie Europy. W ocenie skarżącego ten przestępczy proceder jest przez polskie służby ochrony środowiska tolerowany i nie robi się nic, aby ten stan rzeczy zlikwidować. Stowarzyszenie podniosło, że na jego interwencję w prokuraturze oraz na Policji władze udzieliły wykrętnej odpowiedzi, że firmy te posiadają zezwolenie na skup opon w Polsce i nie ma w tej sprawie żadnego przestępstwa. Prokuratura umorzyła sprawę sprzedaży opon pomimo, że nie sprawdziła podanych przez Stowarzyszenie faktów. Zdaniem Stowarzyszenia wszystkie zezwolenia na prowadzenia spalania odpadów w Cementowni W. S.A. są wydane w oparciu o nieprawdziwe założenia, ze Cementownia z oddziaływaniem na środowisko mieści się w granicach własnej działki. Takiego argumentu użyto również wtedy, gdy wydano Cementowni W. S.A. pozwolenie zintegrowane, a Ministerstwo Środowiska zatwierdziło je nie dopuszczając jako strony w postępowaniu partii E. Skarżący wskazał, że jeszcze przed rozwiązaniem partii grupa tych samych działaczy utworzyła Stowarzyszenie o nazwie Z.. Minister Środowiska nie uznał Stowarzyszenia za stronę w postępowaniu i podtrzymał decyzję Wojewody na pozwolenie zintegrowane dla Cementowni. W ocenie skarżącego wszystkie dotychczasowe pozwolenia i decyzje wydano na spalanie odpadów w Cementowni nie robiąc żadnych badań gleby, pomimo, że umieralność ludzi w młodym wieku zamieszkałych w okolicach Cementowni W. S.A. jest zatrważająca. Na okoliczność, że władze wojewódzkie i Minister Ochrony Środowiska zostali oszukani i podano im niewłaściwe informacje, że Cementownia mieści się z oddziaływaniem na środowiska w granicach własnej działki można sygn. akt IV SA/Wa 231/08 zdaniem Stowarzyszenia podać dziesiątki świadków spośród okolicznej ludności. W ocenie Stowarzyszenia tylko niewidomy jest w stanie nie zauważyć rażącego oddziaływania na środowisko dymów, pyłów i gazów emitowanych niejednokrotnie z kominów pieca Cementowni. W związku z dużym już skażeniem środowiska naturalnego przez Cementownię na granicy z obwodem "Natura 2000" w którym znajduje się (...) Park Krajobrazowy, Stowarzyszenie jest przeciwne zwiększaniu emisji do powietrza i gleby wszelkiego rodzaju związków chemicznych i wnioskuje o uchylenie pozwolenia udzielonego przez Wojewodę (...) i utrzymanego postanowieniem przez Ministra Środowiska. W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Za bezpodstawny uznać należy zdaniem Sądu zarzut Stowarzyszenia, iż temperatury w których spalane będą opony są niewiarygodne i w rzeczywistości są one dużo niższe. Twierdzenia te są gołosłowne i niepoparte żadnymi dowodami. Nadto wskazać należy, iż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające określa warunki jakie powinny być spełnione przy eksploatacji instalacji. Inwestor będzie zobowiązany do ich przestrzegania. Kontrola przestrzegania przez inwestora dokonywana jest w odrębnym postępowaniu. Nie można natomiast uzależniać wydania rozstrzygnięcia motywując to argumentem, że być może inwestor nie będzie przestrzegał określonym w tym rozstrzygnięciu wymogów. Twierdzenia Stowarzyszenia, iż do Polski sprowadzane są opony, które następnie są spalane nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Kwestia legalności sprowadzania do Polski zużytych opon nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie może też być ona przesłanką oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia przez Sąd w niniejszym postępowaniu. Sąd administracyjny nie jest również upoważniony do oceny prawidłowości umorzenia postępowania przez Prokuraturę. Środki zaskarżenia rozstrzygnięć sygn. akt IV SA/Wa 231/08 Prokuratury oraz organy państwa właściwe do ich rozpoznania określa kodeks postępowania karnego. Nie jest też rolą Sądu ocena przyczyn, które legły u podstaw niedopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu dotyczącym wydania pozwolenia zintegrowanego, gdyż Sąd nie dokonywał kontroli rozstrzygnięć zapadłych w tym postępowaniu. Twierdzenie Stowarzyszenia, iż wszystkie dotychczasowe pozwolenia i decyzje wydano na spalanie odpadów w Cementowni nie robiąc żadnych badań gleby, pomimo, że umieralność ludzi w młodym wieku zamieszkałych w okolicach Cementowni W. S.A. jest zatrważająca jest niczym nieuzasadnionym domniemaniem. Jest to argument o charakterze emocjonalnym i nie może być poddany racjonalnej ocenie. Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.