IV SA/Wa 2311/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) września 2007 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej J. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IVSA/Wa 2311/07 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. (sprostowanym w dniu [...] listopada 2007 r.) Wojewoda Mazowiecki stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez J. G. odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r., orzekającej o wymeldowaniu wymienionej z pobytu stałego z lokalu nr [...], przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, iż wobec niemożności ustalenia miejsca pobytu J. G. organ prowadzący postępowanie wystąpił do sądu na podstawie art. 34 § 1 kpa, o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. B. F. – przedstawiciel nieobecnej J. G. ustanowiony przez Sąd Rejonowy [...], po zapoznaniu się z aktami sprawy nie wniosła zastrzeżeń do zebranego materiału dowodowego. B. F. 10 kwietnia 2007 r. odebrała decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2007 r. o wymeldowaniu J. G. z przedmiotowego lokalu i w ustawowym terminie 14 dni nie złożyła odwołania, a zatem decyzja stała się prawomocna. W dniu 7 sierpnia 2007 r. J. G. odebrała kopię decyzji organu I instancji, a w dniu 10 sierpnia 2007 r. – jak wskazał organ – odwołała się od niej, nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W dniu 28 sierpnia 2007 r. wyżej wymieniona złożyła pismo, w którym zwróciła się do organu o szybkie wydanie decyzji w sprawie jej wymeldowania. Organ odwoławczy podniósł, że warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. Natomiast późniejsze doręczenie rozstrzygnięcia stronie, dla której ustanowiony był kurator i któremu doręczono już decyzję, nie powoduje dla strony ponownego otwarcia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto organ stwierdził, że rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Przy czym, o przywróceniu terminu orzeka się na wniosek strony, nie przywraca się terminu z urzędu. Skargę na omawiane wyżej postanowienie Wojewody Mazowieckiego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do rozpoznania organowi II instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i 134 § 1 kpa. Przede wszystkim skarżąca podniosła, iż w odwołaniu z dnia 7 sierpnia 2007 r. zawarła, choć nie wprost, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Skarżąca zarzuciła organowi, że przed wydaniem decyzji uniemożliwiono jej zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz sprecyzowanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zaniechanie wezwania skarżącej do sprecyzowania wniosku, niewezwanie do wskazania przyczyny niemożności dotrzymania terminu stanowiło zdaniem skarżącej naruszenie przepisu art. 64 § 2 kpa. Ponadto w ocenie skarżącej decyzja I instancji została wydana przez podmiot, który nie jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych, a zatem doszło do rażącego naruszenia prawa. Skarżąca podała bowiem, że autorem decyzji jest – jak wynika z pieczęci znajdującej się w nagłówku decyzji – Urząd W. Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich [...], a organem właściwym do wydawania tego typu decyzji jest Prezydent W. J. G. zakwestionowała także wyznaczenie dla niej – jako osoby nieobecnej - przedstawiciela. Z przedstawionych przez nią dokumentów kierowanych do dysponenta spornego lokalu, tj. Komendy [...] Policji wynikało, że adres pobytu skarżącej był znany. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Odpowiadając na zarzut uniemożliwienia sprecyzowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ wskazał, iż oświadczenie woli zainteresowanego w tym zakresie musi być wyraźne, a prośba skarżącej o "przywrócenie meldunku" w ocenie organu nie stanowi takiego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo procesowe w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W odwołaniu z dnia 10 sierpnia 2007 r., a przede wszystkim w piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 28 sierpnia 2007 r., a zatem jeszcze przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, skarżąca zarzuciła, iż nie podjęto czynności prowadzących do nawiązania z nią kontaktu. Stwierdziła, iż z przyczyn od niej niezależnych nie została powiadomiona o postępowaniu w sprawie jej wymeldowania ani o ustanowieniu kuratora. Argumentowała, że jej adres był znany zarówno jej byłemu mężowi, jak i dysponentowi mieszkania - Wydziałowi Nieruchomości Komendy [...] Policji, adres do korespondencji był ponadto podany Wydziałowi Lokalowemu [...]. Należy także wskazać, że wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji J. G. złożyła szereg pism, które kierowane były do niej m. in. przez Wydział Nieruchomości Komendy [...] Policji (pismo z dnia 21 grudnia 2006 r.) na podany przez skarżącą adres do korespondencji. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżącej i jednoczesnym ustaleniu przez organ orzekający złożenia pisma z dnia 10 sierpnia 2007 r. ze znacznym przekroczenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 i 9 kpa było wyjaśnienie, przed potraktowaniem powołanego pisma jako odwołania, jaki jest jego rzeczywisty charakter. W szczególności – mając na względzie obowiązek organu wynikający z art. 9 kpa – informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w prowadzonym postępowaniu, w ocenie Sądu zasadne byłoby poinformowanie skarżącej o skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji ustanowionemu w sprawie kuratorowi i upływie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto w piśmie z dnia 28 sierpnia 2007 r., które przez organ zostało potraktowane – jak to wynika z treści zaskarżonego postanowienia – jedynie jako prośba o przyspieszenie rozpoznania sprawy, skarżąca podniosła szereg zarzutów w sprawie niepowiadomienia jej o toczącym się postępowaniu mimo że, jak twierdzi, możliwe było ustalenie jej aktualnego adresu do korespondencji. Tego rodzaju argumentacja wskazywała, że skarżąca stawia zarzut, iż w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym jej wymeldowania, nie brała udziału bez własnej winy, a zatem zarzut mieszczący się w ustawowo określonych przesłankach do wznowienia postępowania. Organ winien był zatem przeanalizować treść przedmiotowych pism i wyjaśnić ze stroną wątpliwości co do tego jaki charakter mają te pisma. Samo bowiem oznaczenie pisma przez stronę jako odwołanie lub prośba o szybkie rozpatrzenie sprawy, nie przesądza jego charakteru, jeżeli z okoliczności sprawy wynika przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a skarżąca w kierowanych do organu pismach zgłasza zarzuty mieszczące się w ustawowych przesłankach wznowienia. W ocenie Sądu w tej sytuacji konieczne było ustalenie, czy pismo z dnia 10 sierpnia 2007 r., uzupełnione pismem z dnia 28 sierpnia 2007 r., stanowi rzeczywiście odwołanie, czy też należy uznać je za wniosek o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa lub ewentualnie – jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania. Motywy zaskarżonego postanowienia zasługiwałyby na aprobatę, gdyby skarżąca w piśmie z dnia 10 sierpnia 2007 r., jak również w piśmie z dnia 28 sierpnia 2007 r. nie zgłosiła zarzutów dotyczących braku jej udziału w postępowaniu. Skoro jednak takie zarzuty zostały podniesione, to potraktowanie jej żądania jako spóźnionego odwołania, a pisma z dnia 28 sierpnia 2007 r. jedynie jako prośby o szybkie załatwienie sprawy, bez rzeczywistego wyjaśnienia zamiaru skarżącej, było przedwczesne, przez co naruszono art. 7 i art. 9 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca, działając bez profesjonalnego pełnomocnika, miała prawo oczekiwać, mając na uwadze wymogi określone w powołanym art. 7 i art. 9 kpa., że jej żądania zostaną ocenione przez organ orzekający w najbardziej do tego właściwej procedurze, niezależnie od formy, w jakiej te żądania zostały zgłoszone. Zastosowanie zaś właściwej procedury przez organ orzekający zależy od uprzedniego poinformowania strony, w jakiego rodzaju postępowaniach mogą być ocenione jej zarzuty, ze względu na ich treść, aby strona na tej podstawie mogła określić swój rzeczywisty zamiar w zgłaszaniu tych zarzutów. Wyjaśnieniu charakteru żądania skarżącej nie stało na przeszkodzie rozpatrywanie sprawy przez organ drugiej instancji, jako niewłaściwy do ewentualnego wznowienia postępowania. Co prawda, skierowanie pism z 10 sierpnia i 28 sierpnia 2007 r. do organu pierwszej instancji, jako właściwego do ewentualnego wznowienia postępowania, zobowiązywało przede wszystkim ten organ do wyjaśnienia charakteru żądania skarżącej. Jednak organ II instancji nie był zwolniony z tego obowiązku przez sam fakt zaniechania jego wykonania przez organ I instancji, skoro od wyjaśnienia rzeczywistego zamiaru skarżącej zależało wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Natomiast całkowicie niezasadne są zarzuty skarżącej dotyczące wydania decyzji z dnia [...] marca 2007 r. przez organ niewłaściwy tj. jak wskazała skarżąca Urząd W. Twierdzenie, że decyzję wydał Urząd W., bo taka pieczęć widnieje w nagłówku rozstrzygnięcia, jest błędne. Omawiana decyzja została podpisana przez osobę posiadającą upoważnienie Prezydenta W., tj. organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie wymeldowania w I instancji. Podsumowując, stwierdzić należy, że organ nie wyjaśniając charakteru żądań skarżącej naruszył przepisy procesowe, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i czego skutkiem było uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający winien stosownie do wymogów wynikających z art. 9 kpa poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych prowadzonego postępowania, a następnie zażądać stosownych wyjaśnień co do rzeczywistego charakteru pism z dnia 10 i 28 sierpnia 2007 r. Co prawda – jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca w dniu 13 października 2007 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) złożyła do organu I instancji wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2007 r., jednakże ewentualne ustalenie, że wniosek taki został zgłoszony już we wcześniejszych pismach (z sierpnia 2007 r.), będzie niewątpliwie miało wpływ przy badaniu zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sad Administracyjny orzekł jak w pkt. 1 sentencji. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy (pkt 2 sentencji)