IV SA/Wa 2311/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku B. C. o ponowne rozpa0trzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w D. z dnia [...] sierpnia 1962 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi G., gmina D., stanowiącego byłą własność J. W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisano dotychczasowy tok postępowania i stwierdzono, że kwestionowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja z dnia [...] sierpnia 1962 r. została wydana na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957r. Nr 39, poz. 174). W myśl tych przepisów gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, przy czym stosownie do §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych z dnia 5 sierpnia 1961 r., za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę. W przedmiotowej sprawie nie zachodziły również przesłanki wyłączające zaliczenie gospodarstwa rolnego jako opuszczonego, wymienione §1 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Właściciel nie był bowiem osobą nieletnią, ubezwłasnowolnioną lub ograniczoną w zdolnościach do czynności prawnych. Nie był też powołany do służby wojskowej lub pozbawiony wolności w wykonaniu zarządzenia właściwego organu. Okoliczność, że na gospodarstwie rolnym w dniu wydania decyzji nie zamieszkiwały wymienione w §1 ust. 1 powołanego rozporządzenia osoby jest bezsporna. Fakt opuszczenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego przez właściciela – J. W. przytoczony jest w protokole sporządzonym przed przejęciem gospodarstwa. Okoliczności tej nie neguje również sama Wnioskodawczyni. Gospodarstwo rolne nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę, dlatego również i tę przesłankę należy uznać za spełnioną. W protokole sporządzonym przed przejęciem gospodarstwa rolnego napisano, że "grunty leżą odłogiem nie uprawiane". Sama wnioskodawczyni nie przeczy temu, pisząc we wniosku o stwierdzenie nieważności, że "ojciec gospodarstwo rolne uprawiał do 1960 r.". Ponadto, jak wynika z pism Państwowego Zakładu Ubezpieczeń z dnia 30 kwietnia 1962 r. oraz Wydziału Finansowego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] maja 1962 r., na przedmiotowej nieruchomości od 1961 r. ciążyły zaległości finansowe. Okoliczności te stanowiły dostateczną podstawę do stwierdzenia, iż przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało opuszczone i w świetle obowiązujących w dniu 21 sierpnia 1962 r. przepisów wydana w tej sprawie decyzja nie była dotknięta żadną z wad, o których mowa w art. 156 §1 kpa. Wnioskodawczyni w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła tego rodzaju dowodów, które w sposób oczywisty wskazałyby, iż nie doszło do spełnienia wskazanych warunków pozwalających na przejęcie gospodarstwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2010 r. B. C. wniosła o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w D. z dnia [...] sierpnia 1962 r. wskazując, że nie sposób pogodzić się uzasadnieniem decyzji Ministra. Do wydania decyzji w 1962 r. doszło w wyniku zaszczucia J. W. przez organy bezpieczeństwa Państwa w związku z jego działalnością patriotyczną - udziałem w walce w szeregach Armii Krajowej w czasie II wojny jak i po wojnie – w walce z Oddziałami UB. Poinformowany o mającym nastąpić aresztowaniu musiał się ukrywać, co w przypadku rolnika, bez opuszczenia miejsca zamieszkania nie było możliwe. Wątek ten w decyzji Ministra został zupełnie pominięty, a ponadto nie wzięto pod uwagę okoliczności, iż do opuszczenia gospodarstwa doszło w chwili, gdy ojciec skarżącej miał lat 63 - żaden odpowiedzialny ojciec rodziny nie dokona tak drastycznego wyboru, który zagraża egzystencji jego rodziny, dobrowolnie i bez przymusu. Przepisy regulują sytuację dobrowolnego opuszczenia gospodarstwa i zaprzestania uprawiania roli - nie zaś sytuację, gdy do takiego opuszczenia dochodzi wskutek sytuacji przymusowej, zagrażającej osobie uwięzieniem lub nawet, w skrajnym przypadku, utratą życia. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji i dodatkowo wskazując, iż w piśmie z dnia [...] kwietnia 1967 r. skierowanym do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Leśnictwa i Leśnictwa w D. J. W. stwierdził, że gospodarstwo rolne zdał dobrowolnie z powodu złego stanu zdrowia na Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy nie jest sporny, a w szczególności skarżąca nie kwestionuje ustaleń organu, iż przedmiotowe gospodarstwo rolne było opuszczone w czasie poprzedzającym wydanie decyzji w 1962 r. Zgromadzone przez organ orzekający akta sprawy dotyczące toku postępowania poprzedzającego wydanie kwestionowanej przez skarżącą decyzji w 1962 r. potwierdzają ustalenia, iż przedmiotowe gospodarstwo było opuszczone w rozumieniu przepisów przyjętych za podstawę do wydania tej decyzji. Jakkolwiek motywem opuszczenia przedmiotowego gospodarstwa i nie poddawania go stosownym zabiegom agrotechnicznym - w ocenie skarżącej - była konieczność ukrywania się przez jej ojca przed ewentualnymi represjami ze strony ówczesnych władz, to jednak dekret z dnia [...] lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym - przyjęty za podstawę do wydania decyzji w 1962 r. – wiązał dopuszczalność przejęcia gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa z faktem jego opuszczenia i zaniechania wykonywania jakiejkolwiek produkcji rolnej lub nawet zabiegów agrotechnicznych, niezależnie od przyczyn zaistnienia takiego stanu rzeczy. Postępowanie nadzorcze prowadzone w trybie art. 156 i nast. kpa nie służy ponownemu rozstrzyganiu sprawy przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa, lecz jedynie ocenie zgodności takiego przejęcia z przepisami prawa przyjętymi za podstawę do wydania stosownej w tym względzie decyzji. Organ orzekający w sprawie ustalił stan faktyczny w sposób niekwestionowany przez skarżącą, dając swoim ustaleniom i ocenom prawidłowy wyraz w zaskarżonej decyzji, co wypełnia zobowiązanie tego organu wynikające z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 §3 kpa. Negatywna ocena skarżącej ustaleń i ocen organu orzekającego nie wystarcza do podważenia wydanej przez ten organ decyzji, skoro podniesiona przez skarżącą okoliczność przymusowego opuszczenia gospodarstwa rolnego przez jej ojca w żaden sposób nie wykluczała dopuszczalności zastosowania wobec tego gospodarstwa przepisów dekretu mającego w konsekwencji przejmowania opuszczonych gospodarstw rolnych zapobiegać zaprzestaniu prowadzenia na nich produkcji rolnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.