IV SA/Wa 2312/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. U. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. A. U. wraz ze skargą, na postanowienie z [...] czerwca 2015 r. Ministra Infrastruktury i Rozwoju w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 14 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 września 2015 r. Skarżący pismem z 24 września 2015 r. (nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym) wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej również "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że A. U. wniósł w terminie sprzeciw od postanowienia z 14 września 2015 r. Sprzeciw nie zawiera braków skutkujących jego odrzuceniem. Oznacza to, że postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Dalej należy wskazać, że na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem (art. 199 p.p.s.a.). Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają jednak stronom postępowania nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzasadnione dopiero wówczas gdy posiadane przez stronę środki i dobra pozwalają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W praktyce oznacza to, że prawo pomocy udzielane jest osobom ubogim, nieposiadającym żadnego dochodu lub oszczędności bądź posiadających bardzo skromny dochód, a więc osobom bezrobotnym czy żyjącym w ubóstwie, dla których konieczność poniesienia kosztów postępowania, wiązałaby się z pozbawieniem środków koniecznego utrzymania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt wniosku A. U. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. A. U. wnioskując o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania jest emerytura skarżącego i wynagrodzenie za pracę żony. Zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu PPf, pisma ZUS z 1 marca 2015 r. oraz wyciągiem z rachunku bankowego skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1495 zł. Z kolei żona otrzymuje miesięcznie wynagrodzenie w wysokości 1611 zł (zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w formularzu PPf i zaświadczeniu pracodawcy z [...] kwietnia 2015 r.). Ponadto skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 54 m2. Wśród stałych miesięcznych wydatków skarżący wymienił: opłatę za mieszkanie 460 zł, wyżywienie 1000 zł (w tym po 300 zł na obiady dla skarżącego i jego żony), opłatę za energię elektryczną 100 zł, opłatę za gaz ziemny 150 zł, zakup lekarstw 250 zł, opłatę za telefony łącznie 110 zł, zakup odzieży 350 zł, co daje sumę miesięcznych wydatków w wysokości 2420 zł. Skarżący na potwierdzenie wydatków przedstawił m.in.: - rachunki potwierdzające zakupy w aptece z: 6 maja 2015 r. na kwotę 76,61 zł, z 15 lipca 2015 r. na kwotę 59,28 zł, z 26 sierpnia 2015 r. na kwotę 129,78 zł, z 24 września 2015 r. na kwotę 55 zł, - dowody wpłat za obiady: dla A. U. z 24 sierpnia 2015 r. na kwotę 57,40, z 31 sierpnia 2015 r. na kwotę 57,40, z 8 września 2015 r. na kwotę 49,20, z 14 września 2015 r. na kwotę 57,40, z 21 września 2015 r. na kwotę 57,40 oraz dla G. J. z 1 grudnia 2014 r. na kwotę 75 zł, z 2 lutego na kwotę 100 zł, z 4 marca 2015 r. na kwotę 105 zł, z 1 kwietnia 2015 r. na kwotę 60 zł, - kserokopię faktury za rozliczenie energii elektrycznej za okres 15 czerwca 2015 -3 sierpnia 2015 na kwotę 68,68 zł, - kserokopię dowodu opłaty za gaz z 27 sierpnia 2015 r. na kwotę 252,04 zł, - kserokopię dowodu opłaty dla [...] S.A. z 18 września 2015 r. na kwotę 73,99 zł. - rachunki za codzienne zakupy w miesiącu wrześniu 2015 r. opiewające na kwoty o różnych wysokościach, łącznie ok. 225 zł. Dokonując oceny oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz analizy załączonych dokumentów Sąd uznał, że nie wskazują one na spełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności Sąd ma na uwadze, że skarżący wraz z żoną, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe jest posiadaczem mieszkania. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego wynosi 3106 zł (netto). Na dochód składa się emerytura skarżącego w wysokości 1495 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1611 zł. Niewiarygodne są natomiast twierdzenia skarżącego, że miesięczne wynagrodzenie żony wynosi 950 zł (pismo z 7 września 2015 r.) czy 540 zł (pismo z 15 września 2015 r.), albowiem nie znajduje to potwierdzenia w przedstawionych przez skarżącego dokumencie. W ocenie Sądu, skoro skarżący posiada mieszkanie, a tym samym ma zapewnione warunki bytowe oraz stałe źródło dochodów w wysokości przekraczającej wysokość płacy minimalnej (zgodnie z § 1 rozporządzeniem z 11 września 2014 r. Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. /Dz.U. z 2014 r. poz. 1220/ minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1750 zł brutto, tj. ok. 1400 zł netto) nie sposób zakwalifikować skarżącego jako osobę ubogą. Skarżący jest w stanie zapewnić swoje podstawowe potrzeby życiowe i utrzymać się bez pomocy innych osób lub instytucji. Dalej, odnosząc się do wydatków jakie ponosi skarżący, Sąd zauważył, że nie wszystkie oświadczenia dotyczące wysokości ponoszonych wydatków zostały uprawdopodobnione. Wskazane w oświadczeniu kwoty miesięcznych wydatków z tytułu opłat za energię elektryczną czy gaz, a także leki znacząco różnią się kwot wskazanych w przedłożonych przez skarżącego dokumentach. Tytułem przykładu należy wskazać, że opłaty jakie poniósł skarżący w ostatnim półroczu za energię elektryczną (zgodnie z wyciągiem z rachunku bankowego) wynoszą: 39,36 zł (maj 2015), 58,59 zł (lipiec 2015) oraz 68,68 zł (rozliczenie za okres czerwiec-sierpień 2015, z terminem płatności do 2 września 2015 r.). Powyższe dane nie potwierdzają zatem oświadczenia skarżącego o miesięcznych wydatkach na ten cel w wysokości 100 zł, stąd Sąd uznał je za niewiarygodne. Ponadto w ocenie Sądu nie wszystkie wymienione wydatki mają charakter niezbędny i służący zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Do takich należą opłaty za telefon stacjonarny (35 zł) i dwa telefony komórkowe (75 zł) w dwuosobowym gospodarstwie domowym. Oczywistym jest, że skarżący dowolnie dysponuje posiadanymi środkami finansowymi. Jednakże podejmowane przez niego decyzje w tym zakresie, nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę Sądu przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy. W konsekwencji Sąd stanął na stanowisku, że skarżący ma możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów inicjowanego postępowania. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa i rodzinna pozwala stwierdzić, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny jest w stanie pokryć koszty sądowe (na obecnym etapie jest to wpis sądowy w wysokości 100 zł), a także koszty zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika. Wyraźnie zaakcentować należy, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym należą do bieżących wydatków w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że A. U. nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.