IV SA/Wa 2318/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Aneta Opyrchał po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2007r., sygn. akt IV SA/Wa 2318/06 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. L. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia (...) lipca 2005r., nr (...) w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy W. w części dotyczącej miejscowości D. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca J. L. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku, w tym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, iż we wspólnym gospodarstwie rolnym pozostaje z dziećmi, tj. córką i synem. W skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni 50 m2 i nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, w tym 2,85 ha zakupione zostały na kredyt w 2007r. Ogólnie jest w trudnej sytuacji finansowej, przy czym we wniosku nie wykazała źródła i uzyskiwanych z niego dochodów. W związku z wykazanym wyżej brakiem wniosku, tym samym powziętymi wątpliwościami w kwestii rzeczywistego stanu materialnego wnioskodawczyni, wezwano ją do przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia czy w roku 2006r. uzyskała dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych i w jakiej kwocie oraz oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych miesięcznie na leczenie matki i koniecznych do utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, iż dopłaty bezpośrednie w wysokości 8 560 zł otrzymała w 2007r., a dotychczasowe wydatki jakie poniosła na leczenie matki mieszczą się w kwocie 300 zł. Przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego za miesiąc lipiec, sierpień i października 2007r. Z dwóch z nich wynika, iż dokonywała wpłaty gotówki, raz w wysokości 1 300 zł, a kolejnym razem w kwocie 1 100 zł. Z kolei w sprzeciwie podała, iż uczestniczy w programie restrukturyzacji rolnictwa. Przymuszona zmianami politycznymi w rolnictwie powiększa gospodarstwo, "scala grunty" dokupując działki przylegające i dzielące posiadane grunty na kredyt. Na codzienne wydatki zostają jej kwoty niewielkie. Przedstawiła dokumenty, którymi dysponowała. Z powyższego wynika, iż wnioskodawczyni zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i dodatkowych oświadczeniach i nadesłanych dokumentach oraz w sprzeciwie, w ogóle nie wypowiedziała się na temat otrzymania ewentualnych dopłat bezpośrednich w 2006r., nie nadesłała zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego na wysokość uzyskiwanych dochodów z gospodarstwa rolnego, ani też własnego oświadczenia w przedmiocie źródła utrzymania i osiąganych z niego dochodów oraz nie wykazała wielkości wydatków związanych z codzienną egzystencją. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a. ponoszenie przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, iż podmiot wnoszący skargę, środki odwoławcze powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania, zatem i liczyć się z koniecznością gromadzenia, w dłuższym okresie czasu, środków finansowych na ów cel. Natomiast instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej ma charakter obligatoryjny, w tym sensie, że spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Określenie " gdy osoba fizyczna, wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Przy tym nie chodzi tylko o wykazanie ponoszenia koniecznych i uzasadnionych wydatków oraz obciążeń, ale przede wszystkim o wielkość uzyskiwanych dochodów i posiadane aktywa. Zatem rozstrzygniecie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Sąd ma prawo wezwania wnioskodawcy, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o prawo pomocy, złożone na urzędowym formularzu, budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do właściwej oceny możliwości płatniczych, stanu majątku i rodzinnego, w zakreślonym terminie, do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych potwierdzających wykazywane przez stronę okoliczności (art. 255 p.s.a.). Natomiast jeżeli strona pomimo wezwania nie dostosuje się do niego, tym samym nie udzieli żądanych informacji, musi się liczyć z negatywnymi konsekwencjami własnego działania. W tych okolicznościach faktycznych, mając na uwadze, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zawierał danych mających miarodajne znaczenia dla sposobu jego rozpoznania, tym samym budził uzasadnione wątpliwości, których następnie, pomimo wezwania, strona nie wyjaśniła i nie udokumentowała, należało uznać, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nastąpił więc brak możliwości porównania wysokości obciążenia finansowego jakie wiąże się z wnioskowanym przez skarżącą ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Brak ten wykluczył więc dokonanie oceny czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Innymi słowy, nieprzedłożenie przez stronę dokumentów, zwłaszcza obrazujących źródło utrzymania i osiągane z niego dochody, nie tylko uniemożliwiło Sądowi dokonanie rzeczywistej weryfikacji stanu finansowego i majątkowego skarżącej, ale i potwierdzenie, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, na którą się powołuje. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 254 § 1 P.p.s.a. -postanowiono jak w sentencji.