IV SA/Wa 2323/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przekazania odpadu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. D. Z. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przekazania odpadu. Na wezwanie Przewodniczącego z dnia 2 października 2012 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Wnioskiem z dnia 12 października 2012 r. D. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i uczącą się córką. Źródła utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią działalność gospodarcza w zakresie blacharstwa samochodowego prowadzona przez skarżącego, przynosząca - po odliczeniu kosztów - dochód w wysokości średnio 1.700 zł miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 2.284,40 zł brutto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wskazał mieszkanie o powierzchni 81 m2, garaż wolnostojący na działce o powierzchni 7 arów, samochód osobowy Hyunday z 1997 r. o wartości 5.000 zł, a także samochód osobowy Sebring z 2005 r. o wartości 20.000 zł. Wnioskodawca podał także, że nadal spłaca pożyczkę zaciągniętą w rodzinie na zakup samochodu Lincoln, który nabył w calu prowadzenia działalności w zakresie świadczenia usług weselnych, a którego przekazanie do stacji demontażu nakazano mu w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Na wezwanie skarżący złożył do akt sprawy dodatkowe oświadczenie z dnia 10 listopada 2012 r.; kopię faktury za gaz na kwotę 123,19 zł w rozliczeniu dwumiesięcznym i kopie dwóch druków wpłat należności za gaz w podanej kwocie, z których jeden zrealizowano 26 września 2012 r.; kopie druków wpłat należności za energię elektryczną: na kwotę 41,10 zł - zapłacona 18 lipca 2012 r., na kwotę 174,61 zł - zapłacona 25 października 2012 r. oraz na kwotę 174,61 z terminem płatności do 22 listopada 2012 r.; kserokopie faktur VAT za telefon komórkowy: na kwotę 151,39 zł z terminem płatności do 24 października 2012 r. oraz na kwotę 156,29 zł z terminem płatności do 2 listopada 2012 r.; a także kopie wyciągów z rachunku bankowego za okres od 19 lipca 2012 r. do 18 października 2012 r. W oświadczeniu z dnia 10 listopada 2012 r. skarżący podał, że posiada rachunek bankowy wspólnie z żoną, nie ma lokat ani oszczędności. Wskazał następujące kwoty miesięcznych kosztów utrzymania i innych koniecznych wydatków: czynsz za mieszkanie (600 zł), energia elektryczna i gaz (236 zł), telefon komórkowy (156 zł), telefon domowy z Internetem (151 zł), wyżywienie trzech osób (1.800 zł), utrzymanie samochodu (200 zł), leczenie córki (100 zł), kształcenie córki (200 zł), polisa (148 zł), telewizja (59 zł). Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika również, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Wykazane przez D. Z. stan majątkowy i możliwości płatnicze nie dają podstaw do przyjęcia, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zarówno skarżący, jak i jego żona osiągają regularne dochody. Dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wnosi wedle oświadczenia 1.700 zł miesięcznie po odliczeniu kosztów, natomiast dochód żony wynosi zgodnie z umową o pracę z dnia 31 sierpnia 2012 r. 2.284,40 zł brutto. Jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego, wynagrodzenie wypłacone żonie w październiku wyniosło 1.911 zł. Skarżący i jego żona dysponują również majątkiem w postaci mieszkania, garażu wolnostojącego, usytuowanego na działce o powierzchni 7 arów oraz dwóch samochodów (Hyunday i Sebring) o łącznej wartości 25.000 zł. Trzeci z pojazdów (Lincoln) objęty jest zaskarżoną decyzją w przedmiocie nałożenia obowiązku przekazania pojazdu do stacji demontażu. Łączna kwota wskazanych przez wnioskodawcę w oświadczeniu z dnia 10 listopada 2012 r. miesięcznych wydatków na utrzymanie mieszkania oraz innych koniecznych wydatków wynosi 3.650 zł. W zestawieniu z nadesłanymi przez stronę wyciągami z rachunku bankowego, a także po uwzględnieniu okoliczności, którą przyznaje sam skarżący, że część operacji widocznych na wyciągu bankowym, jak np. prąd, podatki, ZUS, związana jest z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, nie można jednakże przyjąć, iż podane przez stronę kwoty poszczególnych wydatków stanowią regularne i comiesięczne konieczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego, a także, że wydatki te w całości stanowią koszty utrzymania gospodarstwa domowego, a nie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Jak wskazano, łączna kwota koniecznych, miesięcznych wydatków, wymienionych przez stronę w piśmie z dnia 10 listopada 2012 r. wynosi 3.650 zł. Należy założyć, że przedstawione przez stronę wyliczenie nie obejmuje wszelkich, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym, jak np. koszty zakupu odzieży dla trzech osób. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że przyjęcie kwot miesięcznych wydatków, wskazanych przez stronę w oświadczeniu z dnia 10 listopada 2012 r., jako w pełni i należycie odzwierciedlających koszty utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego - wobec deklarowanej przez stronę w rubryce nr 10 formularza wniosku kwoty miesięcznych dochodów brutto (3.984,40 zł) - oznaczałoby zaakceptowanie twierdzenia, że miesięczne koszty niezbędnego utrzymania Państwa Z. przekraczają wpływy do ich budżetu domowego. Jak natomiast wynika z nadesłanych przez stronę wyciągów z rachunków bankowych, poza okresem od 19 września 2012 r. do 18 października 2012 r., kwota wpłat na konto skarżącego i jego żony przekraczała kwotę wypłat. W okresie od 19 lipca 2012 r. do 19 sierpnia 2012 r. różnica ta wyniosła 56,16 zł, a w okresie od 20 sierpnia 2012 r. do 18 września 2012 r. wyniosła 489,99 zł. Należy przy tym podkreślić, że w okresie, w którym obciążania rachunku przekroczyły wysokość wpłat (od 19 września do 18 października 2012 r.) strona dokonała przelewu do ZUS kwoty 1.159,70 zł i kwoty 50,80 zł na ubezpieczenie społeczne oraz kwoty 90,26 zł na fundusz pracy i gwarantowanych świadczeń pracowniczych, zatem wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, a ujemne saldo obrotów na rachunku wyniosło tylko 286,59 zł. W pozostałych okresach ujętych na wyciągach z rachunku, storna również dokonywała przelewów do ZUS, a także innych wypłat związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak np. należny podatek VAT, a saldo na koncie i tak pozostawało dodatnie. Należy też mieć na uwadze, że w piśmie z dnia 10 listopada 2012 r. sam skarżący przyznaje, że część opłat ze energię elektryczną ujętych na wyciągach z rachunku, również dotyczy prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. Nadto zauważyć należy, że strona jako konieczne wydatki podaje zarówno opłaty za telefon stacjonarny, jak i opłaty za telefon komórkowy. Tymczasem faktura za telefon komórkowy (oznaczenie abonenta - [...]) wskazuje, że koszty abonamentu również są kosztami prowadzenia działalności gospodarczej, a nie koszami koniecznego utrzymania gospodarstwa domowego. To wszystko prowadzi do wniosku, że oświadczenie strony z dnia 10 listopada 2012 r. o wysokości niezbędnych wydatków nie może być uznane ze w pełni miarodajne dla oceny jej możliwości płatniczych. Analiza nadesłanych przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego, a także zestawienie oświadczenia strony i dokumentów dotyczących wielkości dochodów osiąganych w trzyosobowym gospodarstwie domowym z oświadczeniem i dokumentami wskazującymi wysokość niezbędnych wydatków budżetu domowego, nie pozwala zatem stwierdzić, że wnioskodawca jest osobą znajdującą się w ciężkiej sytuacji materialnej, zdolną jedynie do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie może także uchodzić uwadze, że 12 października 2012 r. skarżący dokonał przelewu kwoty 200 zł na rachunek bankowy Sądu, tytułem wpisu od skargi na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. Był zatem w stanie wygospodarować środki na pokrycie najwyższej w przedmiotowej sprawie opłaty sądowej. Wysokość pozostałych, ewentualnie należnych opłat w sprawie nie przekroczy bowiem kwoty 100 zł. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że po 12 października w sytuacji majątkowej wnioskodawcy zaszły zmiany tego rodzaju, że wygospodarowanie połowy wpłaconej wtedy kwoty, okazałoby się niemożliwe. Zauważając wreszcie, że możliwości płatnicze skarżącego były już przedmiotem oceny w sprawach o sygn. akt IV SA/Wa 1973/08 i IV SA/Wa 64/09, w których postanowiono o przyznaniu D. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym, po pierwsze należy wskazać, że pozytywny dla wnioskodawcy wynik postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w innych sprawach, nie może determinować rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Po drugie natomiast należy podkreślić, że w międzyczasie - po wydaniu postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy we wskazanych sprawach – dochody w gospodarstwie domowym skarżącego uległy znacznemu zwiększeniu. Z uzasadnień wydanych w tych sprawach rozstrzygnięć wynika bowiem, że żona wnioskodawcy była osobą niepracującą, a jedynym źródłem utrzymania trzyosobowej rodziny była prowadzona przez D. Z. działalność gospodarcza, przynosząca dochód w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Aktualnie żona skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o prace na czas określony do 31 sierpnia 2013 r., a miesięczne wpłaty jej wynagrodzenia na rachunek bankowy małżonków wynoszą około 1.900 zł. Także deklarowany przez wnioskodawcę dochód z działalności gospodarczej nieco się zwiększył i wynosi wedle oświadczenia 1.700 zł miesięcznie. Również oświadczenie dotyczące majątku skarżącego wskazuje na poprawę jego sytuacji materialnej w okresie od wydania postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy we wskazanych sprawach. Oświadczenie strony wskazuje bowiem, że spłacając ciągle kredyt zaciągnięty na samochód Lincoln, zdołał wygospodarować środki na zakup kolejnego samochodu - Sebring o wartości 20.000 zł. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że wykazane przez skarżącego stan majątkowy i możliwości płatnicze nie stanowią podstawy do ustalenia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stały dochód rodziny i posiadany przez nią majątek nie pozwalają przyjąć, że wnioskodawca i jego żona są w stanie pokryć jedynie podstawowe koszty utrzymania siebie i córki. Przeciwnie, świadczą one o możliwości wygospodarowania dodatkowych środków, w szczególności na poniesienie koszów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych D. Z. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.