IV SA/Wa 2326/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. R. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 5 lutego 2010 r. Z. A. wniósł o wymeldowanie swojego brata M. A. z pobytu stałego z lokalu w [...] w gminie S. Wójt Gminy S. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. (prawidłowa data powinna brzmieć: [...] lipca 2010 r.) odmówił wymeldowania M. A. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu powołując się na zeznania B. A. (matki Z. A. i M. A.) świadczące zdaniem organu o zamieszkiwaniu M. A. w lokalu. W ocenie organu zeznania te korespondowały z zeznaniami bezpośrednich sąsiadów: W. K. i Z. W. Zaznaczono, że na przesłuchanie w charakterze świadków nie stawiła się B. B. wskazana przez Z. A. Ponadto na zamieszkiwanie M. A. wskazuje wynik kontroli meldunkowej z dnia 17 maja 2010 r. (wskazano m. in. na obecność w lokalu rzeczy osobistych M. A.). Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. A. W uzasadnieniu odwołania wskazał m. in., że organ nie przesłuchał w charakterze świadków wskazanych przez niego osób: M. B., M. B. i B. B., co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, sama obecność rzeczy osobistych w dniu kontroli nie przesądza o zamieszkiwaniu. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i wymeldował M. A. z pobytu stałego z lokalu w [...] w gminie S. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w toku postępowania odwoławczego zlecono Wójtowi Gminy S. przeprowadzenie przesłuchania wskazanych przez Z. A. osób w charakterze świadków, ponownej kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu oraz rozprawy administracyjną z udziałem stron i świadków. Zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy zdaniem Wojewody [...] wskazuje, że M. A. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Relacjonując postępowanie dowodowe organ odwoławczy stwierdził, co następuje. Z. A. wyjaśnił, że M. A. od około stycznia 2010 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wcześniej wezwał brata do uiszczenia opłaty za użytkowanie mieszkanie, jednak ten odmówił. Wskazał, że obecnie przebywa u swojej siostry lub dziewczyny. Do lokalu przyjeżdża sporadycznie, a w mieszkaniu znajdują się jedynie jego ubrania robocze. Załączył odpis nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] wydanego w sprawie o sygn. akt [...], nakazującego M. A. opróżnienie przedmiotowego lokalu. Organ podniósł, iż M. A. wskazał, że nie opuścił mieszkania dobrowolnie, został do tego zmuszony zachowaniem brata, który zmusił go do płacenia czynszu. Potwierdził, że zamieszkuje u siostry H. A. i u swojej dziewczyny. W miejscu stałego zameldowania znajdują się jego rzeczy osobiste. Oświadczył, że latem często przebywa w miejscu stałego zameldowania z uwagi na pomoc rodzicom w pracach polowych, z kolei zimą przebywa tam ok. 1-2 razy w tygodniu. Jeżeli mama gorzej się czuje, zostaje tam na noc. Z ustaleń dokonanych przez Komisariat Policji [...] wynika, że M. A. od października 2010 r. nie mieszka w przedmiotowym budynku. W rozmowie z H. A. ustalono, że M. A. wyprowadził się z miejsca stałego zameldowania, ponieważ właściciel posesji domagał się uiszczenia miesięcznej opłaty za pobyt. M. A. w miejscu zameldowania nie posiada żadnych rzeczy osobistych. Przesłuchana w charakterze świadka matka B. A. podała, że nie wyraża zgody na wymeldowanie syna. Syn M. cały czas mieszka w miejscu stałego zameldowania, a charakter wykonywanej przez niego pracy sprawia, że jest widywany sporadycznie. Świadek W. K. zeznał, że rzadko widuje M. A. na podwórzu rodziców (ok. 1-2 razy w tygodniu). Widzi go, jak pomaga rodzicom w gospodarstwie, jednak jego zdaniem M. A. tam nie mieszka. Świadek Z. W. zeznał, że widuje M. A. w godzinach popołudniowych, jak wraca z pracy, ale nie może stwierdzić, czy nocuje on w miejscu stałego zameldowania. Z. W. podał przy tym, że podczas żniw widział M. A. w czasie pomocy rodzicom. Świadkowie M. B., M. B. oraz B. B. zeznali, że M. A. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku, a jedynie sporadycznie przyjeżdża do rodziców. W dniu 28 września 2010 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowego budynku i ustalono, że znajdują się w nim rzeczy M. A. Organ odwoławczy dał wiarę zeznaniom przesłuchanych w sprawie świadków oraz wyjaśnieniom składanym przez Z. A., gdyż ich zeznania są ze sobą spójne i potwierdził je sam M. A. Natomiast odmówiono wiary zeznaniom składanym przez B. A. (matkę M. A.), ponieważ są one sprzeczne z całym materiałem dowodowym. Zeznania B. A. potwierdziły jedynie, że M. A. bywa w miejscu stałego zameldowania (przyjeżdża w odwiedziny do rodziców). Okoliczność, iż M. A. bywa w miejscu pobytu stałego nie przesądza o tym, iż mieszkanie to jest miejscem jego pobytu stałego. Miejscem stałego pobytu jest bowiem miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się faktycznie na stałe przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. Dla M. A. przedmiotowy budynek przestał być takim miejscem, gdyż opuścił on miejsce pobytu stałego i swoje życie skoncentrował w innym miejscu. Odnosząc się do kwestii woli powrotu M. A. do spornego budynku organ ocenić to zdarzenie jako przyszłe i niepewne, stąd nie mogące mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy uznał również, że opuszczenie lokalu przez M. A. było dobrowolne, ponieważ nie podjął przewidzianych prawem środków w celu obrony swych praw w tym lokalu. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł M. A. wskazując, że nie opuścił przedmiotowego lokalu, gdyż po wezwaniu go przez brata do uiszczania opłaty za mieszkanie przeniósł jedynie swoje rzeczy do pokoju zajmowanego przez rodziców. Swój czas dzieli między ten właśnie pokój, pomagając rodzicom, a mieszkanie swojej siostry oraz swojej dziewczyny. W tych trzech miejscach koncentruje swoje codzienne sprawy. Organ bezkrytycznie dał wiarę zeznaniom świadków Z. A., M. B., M. B. i B. B. Te ostatnie trzy osoby są skłócone ze skarżącym i jego rodzicami, a ich zeznania nie zasługują na wiarygodność. W piśmie z dnia 22 lutego 2011 r. wskazano na brak dobrowolności opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu, gdyż jego przyczyną była obawa przed bratem, obecnym właścicielem nieruchomości. Skarżący nie wnosił do sądu o przywrócenie mu praw do przebywania w lokalu, ponieważ miał do niego cały czas w miarę swobodny dostęp, stąd nie było takiej potrzeby. Wskazano też na brak trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu, gdyż skarżący nie uczynił swego centrum życiowego w innym lokalu. Pomaga okresowo rodzicom w pracach polowych oraz bywa u nich opiekując się nimi. W piśmie z dnia 1 kwietnia 2011 r. wnioskodawca Z. A. wniósł o oddalenie skargi podnosząc m. in., że nie ma obowiązku zapewnienia bratu warunków mieszkaniowych, a zażądanie stosownej opłaty nie można uznać za zmuszanie do opuszczenia lokalu. Odnosząc się do wiarygodności świadków, o których przesłuchanie wnioskował, wskazał, iż ich wiarygodność nie była kwestionowana w toku dotychczas toczących się postępowań sądowych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że uprzednio zameldowany w przedmiotowym lokalu M. A. nie zamieszkuje w nim od listopada 2009 r. Na okoliczność tą wskazuje bowiem protokół posiedzenia sądowego z dnia 23 sierpnia 2010 r. sporządzony w ramach toczącego się przed Sądem Rejonowym [...] postępowania o sygn. akt [...] z powództwa Z. A. przeciwko M. A. o eksmisję z przedmiotowego lokalu. Ze złożonych podczas tego posiedzenia wyjaśnień M. A. wynika, że nie mieszka on w tym lokalu od listopada 2009 r., jak tylko dostał pismo Z. A., by się wyprowadził. M. A. ponadto wyjaśnił przed Sądem Rejonowym [...], że nie ma stałego miejsca zamieszkania i że przebywa na przemian tydzień u siostry i tydzień u dziewczyny, a korespondencję odbierają rodzice, którym pomaga w pracach polowych w czasie kilkudniowych pobytów w przedmiotowym lokalu. Zaznaczył, że nie wie dlaczego jego matka zeznała, że mieszka w przedmiotowym lokalu, skoro on w nim stale nie mieszka. Informacyjne wyjaśnienia złożone przez skarżącego w sprawie cywilnej mogą być dowodem w postępowaniu administracyjnym, gdyż zgodnie z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Wyjaśnienia informacyjne złożone przez skarżącego w sprawie o eksmisję zasługują na przymiot wiarygodności, gdyż korespondują z większą częścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Należy jednak wskazać, że i wyjaśnienia składane przez skarżącego w sprawie o wymeldowanie nie wskazują na zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu. Skarżący bowiem twierdzi, że dzieli swój czas między trzy lokale: przedmiotowy lokal w [...], lokal siostry i lokal swojej dziewczyny. Nie można jednak uznać, że miejscem stałego pobytu jest pierwszy z tych lokali. Przyznał to zresztą sam skarżący zeznając w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 30 września 2010 r., że opuścił ten lokal po otrzymaniu od brata pisma informującego o naliczeniu czynszu i żądaniu opuszczenia lokalu. Stwierdził, że opuścił lokal nie z własnej woli, lecz pod przymusem (str. 6 protokołu rozprawy). Ponadto wyjaśnił, iż mieszka u siostry H. A. w S. oraz u swej dziewczyny w W. (str. 7 protokołu rozprawy). Skarżący wskazał, że brat najpierw powinien zapewnić mu odpowiednie warunki mieszkaniowe, aby on mógł płacić czynsz (str. 7-8 protokołu rozprawy). W ocenie Sądu prawidłowe jest ustalenie organu, że w takim stanie faktycznym należy uznać, że skarżący przedmiotowy lokal opuścił, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Należy bowiem uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu sytuację, w której dana osoba wyprowadza się z lokalu, gdyż nie chce czy nie ma możliwości finansowych, aby dokonywać płatności z tytułu zamieszkiwania w lokalu. W materiale dowodowym brak jakichkolwiek przesłanek, aby uznać, że istniało obiektywne zagrożenie ze strony Z. A. wobec M. A. Co więcej, skarżący miał cały czas, jak to określił, w miarę swobodny dostęp do przedmiotowego lokalu. Skoro tak było, a w lokalu tym przebywał jedynie sporadycznie, to nie można uznać, że chciał w nim mieszkać, ale mu to uniemożliwiono. Na trwałość opuszczenia lokalu wskazuje zaś okoliczność, że nastąpiło ono w listopadzie 2009 r., a ponowne zamieszkanie w lokalu nie nastąpiło do wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Wynika z tego, iż skarżący w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu już blisko rok. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu potwierdzają ponadto wyjaśnienia Z. A. oraz zeznania świadków B. B. i W. K. Pozostali świadkowie nie potrafili zająć jednoznacznego stanowiska odnośnie zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu brak jest przesłanek, aby podważać wiarygodność zeznających świadków, a zastrzeżenia skarżącego w tej mierze należy uznać za gołosłowne. Nie zasługują na wiarę zeznania B. A. o zamieszkiwaniu skarżącego w przedmiotowym lokalu, gdyż pozostają w sprzeczności z wyjaśnieniami Z. A., zeznaniami świadków B. B. i W. K. oraz wyjaśnieniom skarżącego złożonym w wyżej wspomnianej sprawie cywilnej o eksmisję, a także - przynajmniej częściowo - z wyjaśnieniami skarżącego złożonymi w sprawie o wymeldowanie. W związku z powyższym należy uznać, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił przedmiotowy lokal. Skutkuje to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).