IV SA/Wa 2328/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-05

Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Agnieszka Wójcik, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu, co stanowi przesłankę do wymeldowania, opierając się głównie na zeznaniach wnioskodawców i wynikach oględzin lokalu, bez wystarczającego wyjaśnienia rzeczywistego centrum życiowego osoby?
Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję o wymeldowaniu, stwierdzając, że organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości, czy skarżący opuścił na stałe miejsce swojego pobytu stałego. Ustalenie to oparto głównie na zeznaniach osób zainteresowanych wymeldowaniem, co nie może być uznane za w pełni obiektywny materiał dowodowy, zwłaszcza gdy nie został poparty innymi dowodami. Brak wystarczającego wyjaśnienia rzeczywistego centrum życiowego skarżącego narusza zasadę prawdy materialnej.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. został wymeldowany z pobytu stałego decyzją Wójta Gminy M., utrzymaną w mocy przez Wojewodę. Organy uznały, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu, co potwierdziły oględziny lokalu i zeznania wnioskodawców. Skarżący w odwołaniu i skardze podniósł, że nadal zamieszkuje w lokalu, a jego nieobecność wynika z charakteru pracy zmianowej i konieczności opieki nad chorą matką. Sąd administracyjny uznał, że stan faktyczny nie został dostatecznie wyjaśniony.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2014 r. o wymeldowaniu S. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w miejscowości Z., gm. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] maja 2014 r. na wniosek A. G., M. K. i M. G. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania S. P. z miejsca stałego pobytu. Wydane rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2014 r. o wymeldowaniu S. P. zostało uzasadnione przez organ I instancji spełnieniem przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1074 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu S. P. oświadczył, że przedmiotowego lokalu nie opuścił, stale w nim zamieszkuje, opiekuje się chorą matką. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania, stwierdził, że nie zaszły żadne ustawowe przesłanki uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ stwierdził, iż z akt sprawy wynika, że S.P. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w m. Z.. W przedmiotowym lokalu mieszka jego matka – H. P., zaś on okazjonalnie przyjeżdża w celu sprawowania opieki nad chorą matką, jednak tam nie nocuje. Przeprowadzona kontrola meldunkowa w dniu [...] lipca 2014 r. ujawniła, że wymieniony w lokalu tym posiada kilka sztuk ubrań, są dwa łóżka, natomiast nie ma w nim kosmetyków, przyborów do golenia, szczoteczki do zębów. Matka S. P. zeznała, że kosmetyki syn każdorazowo przywozi ze sobą. Świadkowie zeznali, sporadycznie przyjeżdża pod sporny adres, nie koncentruje on w tym lokalu swojego życia osobistego, a jedynie opiekuje się swoją matką. Ustalono, że pracuje on W., gdzie wraz z żoną wynajmuje mieszkanie. Wojewoda [...] stwierdził, że S. P. opuścił miejsce stałego pobytu, a fakt ten potwierdziły oględziny przedmiotowego lokalu, oświadczenia wnioskodawców o wieloletnim niezamieszkiwaniu w tym lokalu, na długo przed wszczęciem niniejszego postępowania. Organ podkreślił, że nie dał wiary wyjaśnieniom S. P. o stałym zamieszkiwaniu w tym lokalu, gdyż pobyt 2-3 razy w tygodniu nie świadczy o zamieszkiwaniu, które powinno polegać na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Okazjonalne przebywanie w lokalu nie daje podstawy do uznania, że wymieniony zorganizował w nim centrum swojej aktywności życiowej. Organ stwierdził, iż utrzymanie zameldowania wymienionego w przedmiotowym lokalu byłoby wyłącznie fikcją meldunkową. Zatem skoro S. P. opuścił miejsce stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego, to decyzja orzekająca o jego wymeldowaniu, jest zgodna z przepisami ustawy o ewidencji ludności oraz ze stanem faktycznym, w związku z czym brak jest podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, podniósł, że nie jest prawdą że nie mieszka na stałe pod adresem przy ul. [...] w m. Z.. Wskazał, że pracuje w W., ale nigdy nie mieszkał tu na stałe. Pod wskazanym adresem mieszka od przeszło 50 lat, a charakter jego pracy oraz konieczność dojazdów powoduje, że nie przebywa w miejscu zamieszkania wciąż. Wskazał, że jest zatrudniony jako ochroniarz, jest to praca zmianowa, przez co do domu przyjeżdża bądź bardzo późnym wieczorem bądź bardzo wcześnie rano. Chorą matką opiekuje się stale, a nie jak twierdzą organy sporadycznie od czasu do czasu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty co w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Wymaga jednakże podkreślenia, iż ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z koncentracją aktywności życiowej w nowym miejscu. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Innymi słowy, dana osoba w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Oznacza to, że każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego. W zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, oceniając zamiar danej osoby opuszczenia miejsca pobytu stałego należy brać pod uwagę nie tylko długość okresu czasu, przez jaki pozostaje ona poza tym miejscem, ale również jej zachowanie, wyrażające wolę zerwania więzi z miejscem stałego pobytu i równocześnie wyrażające wolę zamieszkania w innym miejscu oraz skoncentrowania tam swoich interesów osobistych i majątkowych. Dla oceny tego zamiaru przeważające znaczenie ma nie tyle ustalenie obecnego miejsca pobytu danej osoby, lecz stwierdzenie czy osoba, wobec której wszczęto postępowanie o wymeldowanie opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie, jakie były powody takiego zachowania oraz ustalenie, w jaki sposób dana osoba organizuje sobie życie w nowym miejscu pobytu, co świadczyć może o zerwaniu jej więzi z poprzednim miejscem pobytu stałego. W przedmiotowej sprawie skarżący przed organami obu instancji, jak też w skardze do Sądu podnosił, iż w miejscu stałego zameldowania zamieszkuje od 50 lat, mieszka wraz z matką, którą się opiekuje. Ze względu na charakter wykonywanej pracy i konieczność dojazdu do pracy w W., bardzo wcześnie rano wyjeżdża, jak też bardzo późno wraca. Oświadczył, że nie ma innego miejsca stałego pobytu, w W. nie wynajmuje mieszkania. W przedmiotowym lokalu ma swoje wszystkie rzeczy, zaś przybory do golenia wozi ze sobą do pracy, gdyż musi z nich korzystać w pracy, bowiem pracuje w systemie zmianowym. Okoliczność opuszczenia miejsca stałego zameldowania skarżącego jest zatem sporna. Nie zostały bowiem w sposób jednoznaczny wyjaśnione w sprawie okoliczności co do opuszczenia spornego lokalu, a także nie została wyjaśniona okoliczność gdzie skarżący dokładnie przeniósł swoje centrum życiowe. Zatem stan faktyczny sprawy nie został do końca wyjaśniony, co prowadzi do wniosku, że doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy należało przeprowadzić stosowne ustalenia w celu wyjaśnienia, rzeczywistego miejsca stałego pobytu skarżącego. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji są wadliwe, gdyż rozstrzygają o wymeldowaniu skarżącego na podstawie materiału dowodowego, na który składają się tylko zeznania i wyjaśnienia wnioskodawców o jego wymeldowanie, a więc osób które są żywotnie zainteresowane jego wymeldowaniem ze spornego lokalu. Z tej przyczyny taki materiał dowodowy nie może być uznany za w pełni obiektywny, zwłaszcza, że nie został poparty innymi dowodami. Za miarodajne w świetle wyjaśnień skarżącego nie można uznać wyniki oględzin spornego lokalu, mające świadczyć o jego sporadycznym przebywaniu w spornym lokalu. W ocenie Sądu na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy nie można w sposób nie budzący wątpliwości uznać, że skarżący opuścił na stałe lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w miejscowości Z., gm. [...], tym samym, że spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji przeprowadzi ponownie postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wskazania zawarte w wyroku. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło