IV SA/Wa 2329/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] w przedmiocie : odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia [...] września 2006 roku (data wpływu wniosku do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego: [...] września 2006 roku), R. J. i B. J. wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2006 roku, Nr [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o uchylenie wymienionej wyżej decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników od dnia [...] lipca 2006 roku. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy jako podstawę wznowienia postępowania wskazali wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2006 roku opublikowany w Dz. U. Nr 134, poz. 947). Decyzją z dnia [...] października 2006 roku, Nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników Nr [...] z dnia [...] maja 2006 roku. W uzasadnieniu decyzji Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego stwierdził, że wymienione decyzje były konsekwencją przywrócenia prawa do podlegania ubezpieczeniu społecznemu na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2006 roku (Dz. U. Nr 46 z dnia 21 marca 2006 roku, poz. 335), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873). Wnioskodawcy mieli więc w związku z tym obowiązek przedstawienia zaświadczenia o wysokości podatku należnego za 2005 rok, którego wysokość przekroczyła określoną kwotę graniczną. Od powyższej decyzji odwołanie, a w istocie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, złożył R. J. podnosząc zarzut naruszenia art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz art. 107 kpa. Zdaniem odwołującego się decyzja wydana została bez podstawy prawnej zaś organ administracji nie odniósł się do przedmiotu wnioskowania. Decyzja nie zawiera też żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Decyzją z dnia [...] października 2006 roku, Nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2006 roku podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. W decyzji znalazło się pouczenie o prawie zaskarżenia tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył R. J. podnosząc zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Nadto podniósł zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie mu zapoznania się z materiałem dowodowym oraz uniemożliwienie wysłuchania stron przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga R. J. podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników wynika, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydaje decyzje w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Z art. 36 ust. 3 wymienionej wyżej ustawy wynika, że od takiej decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że odwołanie wnoszone jest do sądu powszechnego. Zdaniem Sądu ten tryb odwoławczy dotyczy także decyzji wydanych przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w postępowaniach nadzwyczajnych przewidzianych w kpa w sprawach określonych w art. 36 ust.1 pkt 1 do 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z żadnego przepisu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wynika bowiem, że decyzje wymienione w art. 36 ust. 1 tejże ustawy mogą być wydawane tylko w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jeśli organ administracji ustali, iż zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania, wówczas może wydać rozstrzygnięcie w postaci odmowy uchylenia pierwotnej decyzji, rozstrzygniecie w postaci uchylenia pierwotnej decyzji i wydania nowej decyzji oraz rozstrzygnięcie w postaci stwierdzenia, iż pierwotna decyzja wydana została niezgodnie z prawem, ale z uwagi na upływ czasu jaki nastąpił od jej wydania nie może być uchylona. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego mógłby więc wydać w postępowaniu wznowieniowym decyzję 0 uchyleniu pierwotnej decyzji i wydaniu nowej decyzji stwierdzającej ustanie ubezpieczenia społecznego z określeniem np. innego terminu od którego ustanie ubezpieczania nastąpiło. Podstawą prawną jej wydania byłby przepis art. 36 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Decyzja stwierdzająca ustanie ubezpieczenia społecznego wydana w postępowaniu zwykłym też miałaby tę samą podstawę prawną. Zdaniem Sądu nie można przyjąć poglądu, że decyzje wydawane w trybie zwykłym podlegają zaskarżeniu do sądu powszechnego zaś decyzje wydawane w postępowaniach nadzwyczajnych podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Prowadziłoby to do oceny rozstrzygnięć wydawanych na podstawie art. art. 36 ust.1 pkt 1 do 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników przez różne sądy w zależności od tego czy rozstrzygniecie zapadło w postępowaniu zwykłym czy też nadzwyczajnym. Tymczasem wyraźną intencją ustawodawcy było poddanie kontroli rozstrzygnięć w tym przedmiocie właściwości sądów powszechnych. W niniejszej sprawie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzjami wydanymi na podstawie art. 36 ust.1 pkt 1 do 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Jest to decyzja o charakterze formalnym, jednakże dotyczy kategorii spraw określonych w art. 36 ust.1 pkt 1 do 9 z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Nie ma zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, iż wydane w postępowaniu nadzwyczajnym rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, dotyczące decyzji o których mowa w art. 36 ust.1 pkt 1 do 9 wymienionej wyżej ustawy, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego zaś rozstrzygnięcia merytoryczne do sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie formalne również odnosi się do decyzji wydawanych w oparciu o przytoczoną wyżej podstawę prawną. Tym samym są to rozstrzygnięcia wydawane w sprawach wymienionych w art. 36 ust.1 pkt 1 do 9, a w konsekwencji odwołania od tych rozstrzygnięć winny być kierowane do sądu powszechnego. Błędne pouczenie strony postępowania o możliwości zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego nie powoduje powstania prawa do wniesienia takiej skargi. Uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego wynikać może bowiem wyłącznie z przepisów prawa. Błędne pouczenie co do środka zaskarżenia może natomiast być podstawą do przywrócenia, na wniosek strony, terminu do wniesienia odwołania do sądu powszechnego. W tym miejscu stwierdzić należy, iż prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego przysługiwało skarżącemu od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2006 roku. Brak było, zdaniem Sądu, podstaw do rozpoznawania przez Prezesa wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wynikło jednak z błędnego pouczenia strony o środkach odwoławczych. Rozpoznawanie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2006 roku rażąco naruszało art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. W ocenie Sądu Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego winien z urzędu podjąć działania w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, to jest decyzji z dnia [...] października 2006 roku. Z powyższych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.