IV SA/Wa 2333/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2014 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. A. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania Z. A. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podał, że M. A. we wniosku o wymeldowanie Z. A. wskazał, iż ojciec nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [..] w W. od [...] marca 2014 r. M. A. w obawie przed agresywnym zachowaniem ojca, wyprowadził się z ww. mieszkania w 2006 r. wraz z matką – M. A. oraz siostrą – B. A.. Na potwierdzenie tych okoliczności dołączył do akt sprawy dokumenty świadczące o znęcaniu się przez Z. A. nad członkami rodziny. Sąd Rejonowy dla W. III Wydział Karny postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. zastosował środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji oraz zakazu zbliżania się przez Z. A. do wnioskodawcy, M. A. oraz B. A. na odległość 300 metrów. M. A. wyjaśnił ponadto, że jakkolwiek jego ojciec mieszkał przed aresztowaniem w miejscu stałego zameldowania, to jednak nie partycypował w kosztach utrzymania lokalu. Sam zainteresowany, jako właściciel, nie miał możliwości wejścia do mieszkania, bowiem ojciec nie wyrażał na to zgody. Obecnie w omawianym lokalu zamieszkuje J. H. oraz P. T., z którymi wnioskodawca zawarł umowy najmu. M. A. poinformował również, że konkubina Z. A. zabrała z mieszkania wszystkie do niego należące rzeczy. Wojewoda podał, że Z. A. wyjaśnił, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zamieszkiwał stale do dnia [...] marca 2014 r., tj. do czasu aresztowania i osadzenia w zakładzie karnym. Oświadczył, że w mieszkaniu tym znajdują się wszystkie jego rzeczy osobiste. Nie posiada innego miejsca, w którym po odbyciu kary, mógłby zamieszkać. Po opuszczeniu zakładu karnego zamierza nadal zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu. Zdaniem Wojewody, niezbędnym dla rozpoznania niniejszej sprawy było zatem ustalenie przez organy, czy strona dobrowolnie i w sposób trwały opuściła lokal, w którym była zameldowana, tzn. czy przebywa w innym lokalu i czy koncentrują się tam jej czynności życiowe. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że Z. A. nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu od [...] marca 2014 r. od tego dnia przebywa bowiem w Zakładzie Karnym W. , w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt [...]. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje jednak bezspornie, zdaniem Wojewody, że Z. A. przed aresztowaniem mieszkał w miejscu stałego zameldowania i w lokalu koncentrował swoje życie do czasu aresztowania. Potwierdziły to zgodnie strony niniejszego postępowania. Zdaniem Wojewody, Z. A. nie zerwał trwale więzi z omawianym lokalem, nigdy też nie miał takiego zamiary. Pod odbyciu kary pozbawienia wolności zamierza do niego powrócić. Organ podkreślił, że Z. A. posiada prawo dożywotniego użytkowania lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Zdaniem Wojewody, nawet jeśli Z. A. od [...] marca 2014 r. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania w sposób ciągły (z powodu aresztowania), to nie może to przesądzać o opuszczeniu przez niego miejsca stałego zameldowania w sposób trwały. W ocenie organu odwoławczego do powyższego wniosku prowadzą również kroki prawne podejmowane przez uczestnika, o których Z. A. poinformował w piśmie z dnia [...] września 2014 r. Zwrócił się bowiem do sądu i do policji w celu obrony swoich praw i uzyskania dostępu do miejsca zameldowania na pobyt stały. Mając na uwadze wskazane ustalenia Wojewoda uznał za zasadną odmowę wymeldowania Z. A. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Przyjął bowiem, że opuszczenie przez wymienionego miejsca stałego zameldowania nie miało charakteru trwałego i nie było dobrowolne. Czasowe opuszczenie miejsca stałego zameldowania w związku z osadzeniem w zakładzie karnym nie stanowi podstawy do wydania decyzji - o wymeldowaniu osoby odbywającej karę pozbawienia wolności. W takim przypadku bowiem opuszczenie miejsca zameldowania nie było dobrowolne i nie miało trwałego charakteru. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że z treści odwołania jednoznacznie wynika, iż M. A. zależy przede wszystkim na wymeldowaniu ojca z uwagi na sądowy zakaz zbliżania się do członów jego rodziny, przy czym z akt sprawy wynika, że ani odwołujący, ani jego matka, ani siostra w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie mieszkają od 2006 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. A. podnosząc zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne wskazania przesłanki dobrowolności wyprowadzenia się zajmowanego dotychczas lokalu przez Z. A.. Jednocześnie podniósł zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia stanu faktycznego oraz rozważenia zebranego materiału dowodowego - w przedmiocie miejsca przebywania skarżącego oraz jego prawa do korzystania z lokalu. W uzasadnieniu skargi podano, że Z. A. nie opuścił lokalu dobrowolnie - został zatrzymany przez policję celem doprowadzenia do zakładu karnego zgodnie z wyrokiem sądowym i zarządzeniem o wykonaniu kary. Nie można zatem mówić o dobrowolnym poddaniu się przez niego karze, czy woli jej odbycia. Zdaniem skarżącego doszło jednak do nadinterpretacji art. 15 ust. 2 ustawy poprzez niezgodne z wolą ustawodawcy przypisanie obowiązku dobrowolności wyprowadzenia się zameldowanego. O dobrowolności tej może być mowa wyłącznie w sytuacji, gdy zameldowany ma prawo przebywania w swoim miejscu zamieszkania, które to prawo nie jest w żaden sposób ograniczone, w szczególności orzeczeniem sądowym. Tymczasem w całym toku postępowania pomija się fakt, iż wobec Z. A. orzeczono zakaz zbliżania się do członków najbliższej rodziny. Nawet zaś w przypadku braku dobrowolności opuszczenia lokalu, ustawa nie ogranicza możliwości wymeldowania takiej osoby. Ważny jest bowiem fakt przebywania bądź nieprzebywania w lokalu, nie zaś przyczyny, jakimi kierował się zameldowany opuszczając lokal. Meldunek jest wyłącznie potwierdzeniem przebywania w lokalu - osoba zameldowana posiada dowód tego, że stale zamieszkuje w danym miejscu. Odmawiając wymeldowania tworzy się zaś fikcję prawną, sankcjonując w księgach meldunkowych nieprawdziwy stan faktyczny. Tworzenie fikcji meldunkowej jest zaś działaniem naruszającym podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Skarżący podał, że przedmiotowe mieszkanie jest jedynym posiadanym przez niego lokalem mieszkalnym, w którym może zamieszkiwać. Dlatego też organy administracyjne nie powinny sankcjonować woli osoby, która w jawny sposób łamie przepisy oraz wyroki sądów, a za miarodajną uznać w tym przypadku wolę organów wymiaru sprawiedliwości, które orzekły, iż Z. A. jest pozbawiony wolności oraz nie ma prawa zbliżać się do zajmowanego przez skarżącego mieszkania. Zdaniem skarżącego nie wyjaśniono również do końca, czy przedmiotowy lokal był jedynym miejscem pobytu Z. A.. W szczególności nie ma mowy o przebywaniu zameldowanego w miejscowości [...] k. G., gdzie często przebywa, opiekując się chorym ojcem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacją zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2015 r. uczestnik postępowania Z. A. poinformował, że syn podczas jego pobytu w zakładzie karnym wymienił zamki w drzwiach. Wobec czego Z. A. w mieszkaniu posiada swojej rzeczy osobiste i nie możliwości ich odebrania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. W niniejszej sprawie oceny wymagało, czy pobyt w zakładzie karnym stanowi wystarczającą przesłankę do wymeldowania osoby pozbawionej wolności z dotychczasowego miejsca zameldowania. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), która stanowi materialnoprawną podstawę do orzekania w tego typu sprawach, osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W przypadku, gdy osoba taka nie dopełni tego obowiązku organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie jej wymeldowania (art. 15 ust. 2 powołanej ustawy). W orzecznictwie sądów jednolicie obecnie przyjmuje się, że spełnienie przesłanki opuszczenia lokalu przez zainteresowaną osobę, stanowiącego dotychczasowe miejsce pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono trwałe i dobrowolne, tj. wynika z własnej woli. Natomiast opuszczenie takie nie zachodzi w przypadku niedobrowolnego wyprowadzenia się z lokalu. Dla oceny, czy dana osoba w sposób dobrowolny i na trwałe opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania wpływ mają okoliczności związane z opuszczeniem tego lokalu oraz powody i charakter przebywania w innym miejscu. O trwałości opuszczenia lokalu decyduje nie tylko faktyczne niezamieszkiwanie w dotychczasowym miejscu stałego pobytu, ale i wola osoby w nim zameldowanej. Wobec tego rolą organów administracji publicznej orzekających w tego typu sprawach jest przede wszystkim przeprowadzenie jak najszerszego postępowania dowodowego w celu ustalenia danego stanu faktycznego. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszym postępowaniu sprostały temu zadaniu. Prawidłowo również oceniły zebrany materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Z ustalonego i niespornego stanu faktycznego wynika, że Z. A. nie przebywa w miejscu zameldowania – tj. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od [...] marca 2014 r. Wtedy to został aresztowany i osadzony w zakładzie karnym, gdzie dotychczas przebywa. Z ustalonego stanu faktycznego wynika również, że wymieniony przed aresztowaniem zamieszkiwał w powyższym lokalu. M. A. w protokole do oględzin lokalu przyznał, że przed osadzeniem jego ojciec zajmował pokój z balkonem o powierzchni ok. 23 m2. Ponadto wymeldowany w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. wskazał, że został zatrzymany w domu – przy ul. [...]. Okoliczność ta nie została w toku postępowania w żaden sposób podważona. Zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy, jednoznacznie wskazuje na to, że przed aresztowaniem lokal nr [...] przy ul. [...] stanowił centrum życiowe Z. A. Co prawda Z. A. nie jest właścicielem wspomnianego lokalu, ponieważ w dniu [...] października 2005 r. darował je swojemu synowi – M., jednakże nie można uznać, że jego pobyt w tym lokalu był nielegalny, czy bezprawny. W owej umowie darowizny ustalono bowiem m.in. na rzecz Z. A. prawo dożywotniego użytkowania tego lokalu. Z prawa tego, jak zostało ustalone – ojciec skarżącego korzystał. Stwierdzić wobec tego należy, że opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania przez Z. A. związane było z okolicznością obiektywną w postaci zastosowania przymusu przez ograny państwa i pozbawienia go wolności, co skutecznie uniemożliwiło mu dalsze przebywanie w dotychczasowym miejscu zamieszkania. Wobec tego, brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że przebywanie w zakładzie karnym czy areszcie śledczym uznawane jest za pobyt czasowy (art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Organy orzekające w sprawie ustaliły, że Z. A. został skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia jednak nie odniosły się do tego, czy jest to okres na tyle długotrwały, że daje podstawę do przyjęcia, iż opuszczenie lokalu miało charakter trwały. W ocenie Sądu, naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem jak wcześniej wspomniano, oprócz trwałości niezbędne jest również dobrowolne opuszczenie zajmowanego lokalu. Jak natomiast ustalono Z. A. nie zerwał trwale więzi z omawianym lokalem, nigdy też nie miał takiego zamiaru. Pod odbyciu kary pozbawienia wolności, jak utrzymuje, zamierza do niego powrócić. O zamiarze powrotu wymienionego do zajmowanego uprzednio lokalu świadczą również podejmowane przez niego kroki prawne. Z akt sprawy wynika, że zwrócił się on do prokuratury, sądu i Policji w celu obrony swoich praw i uzyskania dostępu do miejsca zameldowania. W dniu orzekania przez organy postępowania te nie zostały prawomocnie zakończone. Podnoszony przez skarżącego zasadniczy zarzut, że wobec Z. A. został orzeczony zakaz zbliżania się do członków najbliższej rodziny nie ma wpływu na rozstrzygnięcie dotyczące wymeldowania/odmowy wymeldowania z lokalu. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że był on orzeczony wobec ojca skarżącego początkowo jako środek zapobiegawczy postanowieniem Sądu Rejonowego dla W.II Wydział Karny z dnia [...].05.2007 r., sygn. akt [...], a następnie w wyroku z dnia [...].12.2007 r., wydanym w tej samej sprawie (pkt IV wyroku) - jako orzeczone przy zawieszonym wykonaniu orzeczonej łącznej kary pozbawienia wolności w pięcioletnim okresie próby – zobowiązanie do powstrzymania się Z. A. od kontaktowania się z pokrzywdzonymi (w tym ze skarżącym), przez zakaz zbliżania się do nich na odległość 300 metrów, z wyłączeniem kontaktów połączonych jedynie z urzędowym załatwianiem spraw rodzinnych. Wobec tego okres, na który zakaz ten został orzeczony, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, już upłynął. Przede wszystkim jednak w postępowaniu meldunkowym, co zresztą zostało już podkreślone, badane jest trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu. Wobec tego niedopuszczalne jest też, by orzeczenie o ewentualnym wydaleniu wymienionego z przedmiotowego lokalu stanowiło formę prewencyjną (ochronną). Ponadto w postępowaniu meldunkowym nie jest też rozstrzygana kwestia sposobu korzystania z lokalu. Wobec tego, z uwagi na ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego, zarzut, że nie wyjaśniono, czy lokal przy ul. [...] był jedynym miejsce pobytu Z. A., nie był niezasadny. Sąd nie dopatrzył się w także w zaskarżonych decyzjach takiego naruszenia przepisów prawa, które obligowałoby do uwzględnienia skargi z urzędu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.