IV SA/Wa 2336/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-21
Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Aneta Dąbrowska, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak wykonania wymaganej liczby badań jakości ścieków odprowadzanych do środowiska, zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, stanowi podstawę do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, nawet jeśli nie doszło do faktycznego przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczeń?Ratio decidendi
Brak wykonania wymaganej liczby badań jakości ścieków, zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym, stanowi naruszenie warunków korzystania ze środowiska i jest podstawą do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, niezależnie od tego, czy doszło do faktycznego przekroczenia dopuszczalnych norm zanieczyszczeń. Ustawodawca traktuje niedopełnienie obowiązku prowadzenia pomiarów na równi z przekroczeniem dopuszczalnych norm, aby zapobiec sytuacji, w której podmioty kalkulowałyby opłacalność dotrzymywania standardów monitoringu.Stan faktyczny
Zakład Gospodarki Komunalnej T. został ukarany administracyjną karą pieniężną za niewykonanie wymaganej liczby badań ścieków w 2009 r., zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym. Organ pierwszej instancji (WIOŚ) i organ odwoławczy (GIOŚ) utrzymały karę w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że dopuścił się jedynie braku poboru jednej próbki i że kara została naliczona nieprawidłowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uchylił wyrok WSA z powodu wadliwości uzasadnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Zakładu Gospodarki Komunalnej T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. ([...]) po rozpatrzeniu odwołania Zakładu [...] w T. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Z. z dnia [...] stycznia 2012 r. znak: [...] wymierzającej administracyjną karę pieniężną za przekroczenie warunków odprowadzania ścieków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Z. wymierzył Zakładowi [...] w T. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie, w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., warunków odprowadzania ścieków z oczyszczalni w T., określonych w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z ww. pozwoleniem wodnoprawnym Zakład [...] w T. powinien był wykonać w 2009 r. 4 badania ścieków odprowadzanych do środowiska z oczyszczalni, zaś w okresie tym wykonano jedynie 2 badania. Powyższe potwierdziła kontrola przeprowadzona w zakładzie w dniach od [...] października do dnia [...] listopada 2011 r. Takie działanie podmiotu korzystającego ze środowiska stało się podstawą do przeprowadzenia postępowania i wymierzenia kary pieniężnej.
Rozpoznając odwołanie Zakładu [...] w T., Generalny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał na przepis art. 299 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz art. 305 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 305 a ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy i wskazał, że zgodnie z ustaleniami postępowania przeprowadzonego w sprawie strona nie wykonała wszystkich wymaganych badań jakości odprowadzanych ścieków. W takiej sytuacji, zdaniem organu centralnego, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Z. był zobligowany powyższymi przepisami prawa materialnego do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a obowiązujące przepisy prawa nie pozwalały organom administracji orzekającym w sprawie odstąpić od wyżej wskazanego obowiązku.
Organ odwoławczy wyjaśnił, wskazując na przepis art. 281 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, że do ponoszenia administracyjnych kar pieniężnych nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa dotyczących terminu płatności należności, odroczenia tego terminu, zaniechania ustalenia zobowiązania, zaniechania poboru należności oraz umarzania zaległych zobowiązań i odsetek za zwłokę.
Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2012 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga Zakładu [...] w T., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie, tj. naruszenie przepisów art. 305a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 181 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego polegające na przyjęciu przez organ, że Zakład [...] T. dopuścił się naruszenia postanowień pozwolenia wodnoprawnego przez to, że nie wykonał należytej ilości próbek analiz ścieków w ciągu roku i w efekcie skarżący obciążony został obowiązkiem uiszczenia kary administracyjnej, podczas gdy z akt sprawy wynika, że skarżący dopuścił się uchybienia polegającego wyłącznie na braku poboru jednej próbki i tym samym jedyną negatywną konsekwencją było powstanie obowiązku pobrania 12 próbek w roku następnym, natomiast nie było podstaw do obciążania skarżącego karą administracyjną.
Nadto "z ostrożności procesowej", gdyby powyższy zarzut nie został podzielony przez Sąd pierwszej instancji, profesjonalny pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego polegające na jego niezastosowaniu, tj. nieuzwględnieniu załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska określającego, iż w przypadku pobrania 4 próbek rocznie, jedna próbka może nie spełniać wymaganych warunków, podczas gdy organ powyższej okoliczności nie uwzględnił i obciążył skarżącego karą za niewłaściwe dwie próbki
- naruszenie prawa materialnego polegające na niezastosowaniu załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych kar za przekroczenie warunków wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi w nowym brzmieniu określającym stawki kary w kwocie 12,38 zł za przekroczenie normy ChZT natomiast organ zastosował stawkę obowiązującą w rozporządzeniu w brzmieniu z 2009 r., gdzie stawka wówczas obowiązująca wyniosła 13,09 zł.
W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie organu pozwolenie wodnoprawne Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. jest ważne do 31 grudnia 2015 r., zaś warunki w nim określone zaczęły obowiązywać od dnia 1 stycznia 2006 r. Nadto Główny Inspektor Ochrony Środowiska podkreślił, że z powyższego pozwolenia wodnoprawnego jednoznacznie wynika, iż strona powinna dokonać 4 badań ścieków w ciągu roku, zaś z protokołu kontroli wynika, że w 2009 r. wykonano tylko 2 badania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn.akt IV SA/Wa 2170/12 oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organy orzekające w sprawie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, jak też przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177). Nadto Sąd wskazał, że w okresie, za który została wymierzona kara, Zakład [...] w T. obowiązywały warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. W pozwoleniu tym zobowiązano podmiot korzystający ze środowiska do wykonania w ciągu roku 4 analiz ścieków odprowadzanych do środowiska z oczyszczalni. Zaś stwierdzone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w trakcie kontroli przeprowadzonej w okresie od [...] października do [...] listopada 2011r. naruszenie warunków tego pozwolenia w odniesieniu do braku wymaganej liczby analiz w 2009 r. obligowało organ do wszczęcia postępowania i wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Dalej Sąd przytoczył przepis art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, a następnie stwierdził, że brak prowadzenia pomiarów wielkości emisji lub ich wadliwość są istotnym naruszeniem warunków korzystania ze środowiska, a stan taki traktuje się jako naruszenie warunków pozwolenia na emisję. Następnie Sąd wskazał na przepis art. 305 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177) i uznał, że wyliczenie wysokości kary zostało dokonane zgodnie z przepisami prawa i dotyczyło niewykonania wymaganej liczby badań w roku kalendarzowym.
Nadto, zdaniem Sądu, obowiązujące przepisy nie pozwalały organowi administracji na odstąpienie od wymierzenia kary, w przypadku gdy stwierdzono naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków. Ponadto Sąd stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy, bez znaczenia jest, iż ukarany podmiot nie zanieczyścił środowiska naturalnego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że – w ocenie Sądu – nie dołożył należytych starań w celu zapewnienia wykonywania odpowiedniej liczby badań ścieków odprowadzanych z oczyszczalni. Za tego typu zaniedbania prawodawca europejski, jak też krajowy przewidział stosowne sankcje. Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie są, zdaniem Sądu, jednoznaczne i nie dawały organom administracji możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, której wysokość ustalona została prawidłowo w oparciu o obowiązujące prawo.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 2170/12 wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakład [...] w T. wskazując, że przedmiotem zarzutów zawartych w skardze nie były okoliczności nieprzeprowadzenia w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i niewyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, tymczasem tak przedstawił istotę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny na str. 3 uzasadnienia wyroku. Istotą skargi były natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego, albowiem stan faktyczny był w niniejszej sprawie bezsporny, a skarżący nie podnosił, że organ nie wykazał, iż doszło do przekroczenia warunków korzystania ze środowiska. Skarga dotyczyła tego, czy w oparciu o ustalony stan faktyczny możliwe jest zastosowanie przepisów, o które oparte zostały decyzje organów pierwszej i drugiej instancji. Zarzuty skupiły się na wykładni pozwolenia wodnoprawnego oraz przepisów ustaw i rozporządzeń, ponadto skarżący podniósł zarzut przyjęcia niewłaściwej stawki, o którym to zarzucie Sąd pierwszej instancji referując przebieg sprawy nawet nie wspomniał.
Skarżący podniósł również, że wprawdzie Sąd w rozważaniach przywołał kolejne przepisy prawa, jednakże w ogóle merytorycznie nie odniósł się do poczynionych przez skarżącego zarzutów. Zdaniem skarżącego nie zostało wyjaśnione ani to dlaczego podstawą oceny dokonania obowiązkowych 4 badań w ciągu roku winien zostać przyjęty rok kalendarzowy, a zarzut ten był głównym przedmiotem skargi, gdyż skarżący wychodził z założenia, że w okresie rocznym zostały wykonane badania w odpowiedniej ilości, ani też nie zostało wyjaśnione, dlaczego nie została uwzględnioną okoliczność, iż przy wykonywaniu 12 badań w roku, dwie z próbek mogą nie spełniać wymaganych warunków.
Z powołanych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wyrokiem z dnia 15 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OSK 828/13) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarga kasacyjna jest zasadna. Podkreślił, że kontrola zaskarżonych aktów sprawowana przez wojewódzkie sądy administracyjne powinna polegać na dogłębnej i wszechstronnej analizie stanu faktycznego oraz stanu prawnego wniesionych do sądu spraw. Sąd pierwszej instancji powinien poddać gruntownej ocenie wszystkie aspekty sprawy, w których są wątpliwości, w których ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń stron postępowania. Treść tych ustaleń winna następnie zostać zamieszczona w uzasadnieniu wyroku sądu. To z treści uzasadnienia powinno wynikać, że sąd przeanalizował wszystkie zarzuty zamieszczone w skardze, konfrontując je z ustaleniami organu i materiałami dowodowymi sprawy. Wszelkie wątpliwości ujawnione na etapie postępowania muszą być właściwie i jednoznacznie zinterpretowane w uzasadnieniu wyroku, z powołaniem się na konkretne przepisy prawa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie zawarł wszystkich elementów uzasadnienia. Brak jest bowiem nie tylko przedstawienia zarzutów skargi, ale i odniesienia się do nich, a także wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Okoliczności te uzasadniają zatem uwzględnienie skargi kasacyjnej opartej wyłącznie na podstawie art. 141 § 4 ppsa albowiem nie można w tej sytuacji uznać, iż mimo błędnego uzasadnienia wyrok odpowiada prawu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd pierwszej instancji na str. 3 zawarł zupełnie inne zarzuty, nie oddające istoty zarzutów podniesionych przez skarżącego zarówno co do zasadności ukarania Zakładu, jak i niewłaściwej wysokości kary. Nadto Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do tych zarzutów w części dotyczącej rozważań, mimo że wprost zmierzały one do podważenia zasadności wydanej decyzji. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji w tej części (dotyczącej rozważań) sprowadziło się w istocie do wskazania, że w okresie za który została wymierzona kara skarżącego obowiązywały warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r., przytoczenia treści art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 305 ust. 4 tej ustawy i wskazania na rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wysokości jednostkowych kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi jako na akt regulujący sposób wyliczenia kar oraz do lapidarnego stwierdzenia, że brak prowadzenia pomiarów wielkości emisji lub ich wadliwość są istotnym naruszeniem warunków korzystania ze środowiska oraz iż zdaniem Sądu wyliczenie wysokości kary zostało dokonane zgodnie z przepisami i dotyczyło niewykonania wymaganej liczny badań w roku kalendarzowym. Powyższe nie stanowi wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Przytaczając bowiem przepisy prawa materialnego zastosowane przez organ Sąd pierwszej instancji nie dokonał ich wykładni, co w tej sprawie winien uczynić chociażby w kontekście podniesionych w skardze zarzutów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, iż orzekające w sprawie organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.), jak też przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260 poz. 2177).
Sytuację prawną skarżącego należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. W okresie od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2009 roku, za który została wymierzona kara, Zakład [...] T. obowiązywały warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym decyzją Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. W pozwoleniu w pkt III ppkt 6 nałożono na Zakład [...] T. obowiązek wykonywania analiz ścieków dopływających i odpływających z oczyszczalni w zakresie wskaźników wymienionych w pkt II ppkt 7, z częstotliwością po 4 próbki w ciągu roku. Jeżeli jedna próbka z czterech nie spełni określonych warunków, w następnym roku pobierać należy 12 próbek.
Organy w przedmiotowej sprawie ustaliły, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] października 2011 r. do dnia [...] listopada 2011 r. stwierdzono, że w roku 2009 zakład powinien wykonać badania 4 prób ścieków odprowadzanych do środowiska – wykonane zostały badania 2 prób.
Podkreślić należy, że w przypadku pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzenie ścieków w T. do rzeki [...] poprzez [...] rok obowiązywania pozwolenia pokrywa się z rokiem kalendarzowym.
W przedmiotowej sprawie organ stwierdził naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie niewykonywania okresowych analiz ścieków oczyszczonych odprowadzanych z oczyszczalni co stanowiło przesłankę do zastosowania art. 305 i 305 a ustawy Prawo ochrony środowiska.
Stosownie do treści art. 305 ustawy Prawo ochrony środowiska wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2 jeżeli (...) wyniki pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska nasuwają zastrzeżenia, jeżeli w szczególności (...) nie były przestrzegane zasady pobierania próbek, przez co wyniki analiz nie są miarodajne dla ustalenia wielkości emisji.
Zgodnie z art. 305 a powyższej ustawy jeżeli podmiot korzystający ze środowiska nie prowadzi wymaganych pomiarów wielkości emisji, pomiary ciągłe nie są prowadzone przez rok kalendarzowy lub pomiary nasuwają zastrzeżenia:
1/ przekroczenie warunków korzystania ze środowiska określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust.1 pkt 1 i 2 lub decyzjach, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 4 lub decyzjach o dopuszczalnym poziomie hałasu stwierdza się, stosując odpowiednio art. 299 – 304;
2/ przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określone w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, dla każdego z pomiarów, o których mowa w zdaniu wstępnym, zostały przekroczone:
a) o 80% - w przypadku składu ścieków.
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska w oparciu o art. 298 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska uprawniony jest do wymierzenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu.
Kara pieniężna została ustalona zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177). Wyliczenia wysokości kary pieniężnej organy dokonały według stawek kar określonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 15 października 2008 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2009 (M.P. Nr 80, poz. 707).
Skarżący Zakład [...] T., jako podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany jest znać przepisy prawne obowiązujące w tym przedmiocie. Postępowanie w przedmiotowej sprawie wykazało, że skarżący uchybił obowiązkowi wynikającemu z decyzji Starosty Z. z dnia [...] grudnia 2005 r. i nie prowadził w sposób prawidłowy wymaganych pomiarów polegających na wykonywaniu analiz ścieków dopływających i odpływających z oczyszczalni w zakresie wskaźników wymienionych w pkt II ppkt 7 powyższego pozwolenia wodnoprawnego, z częstotliwością po 4 próbki w ciągu roku.
Tymczasem z protokołu kontroli Nr [...] wynika jednoznacznie, że w roku 2009 wykonano jedynie 2 badania ([...] kwietnia 2009 r. i [...] października 2009 r.), dwóch zaś nie wykonano (str. 4 protokołu znajdującego się aktach administracyjnych).
W tym kontekście niezasadny jest wskazany w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie, tj. naruszenie przepisów art. 305a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 181 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego ponieważ skarżący błędnie uznaje, iż dopuścił się uchybienia polegającego na braku poboru wyłącznie jednej próbki (gdy faktycznie nie wykonano badań 2 prób) i w konsekwencji błędnie uznaje, że jedyną negatywną konsekwencją było powstanie obowiązku pobrania 12 próbek w roku następnym.
Identycznie należy uzasadniać nieuwzględnienie wskazanego przez skarżącego zarzutu naruszenia prawa materialnego polegające na jego niezastosowaniu, tj. nieuzwględnieniu załącznika nr 2 do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska określającego, iż w przypadku pobrania 4 próbek rocznie, jedna próbka może nie spełniać wymaganych warunków, podczas gdy organ powyższej okoliczności nie uwzględnił i obciążył skarżącego karą za niewłaściwe dwie próbki. Organ prawidłowo obciążył skarżącego karą za dwie niewłaściwe próbki ponieważ faktycznie dwóch prób nie wykonano, a nie jednej jak nieprawidłowo i błędnie wskazuje skarżący.
Stąd zasadne było wymierzenie stosownej kary pieniężnej.
W myśl art. 305a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, zasadą jest wymierzanie administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w trzech przypadkach - nie prowadzenia wymaganych pomiarów, nie prowadzenia pomiarów ciągłych przez cały rok oraz w sytuacji, gdy pomiary wprawdzie są prowadzone, lecz nasuwają zastrzeżenia, w myśl art. 305 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska. Z regulacji tej jednoznacznie wynika, iż z woli ustawodawcy obowiązek poniesienia określonej sankcji we wskazanych przypadkach powiązany jest bezpośrednio z faktem konkretnych zaniechań, co do obowiązku prowadzenia pomiarów, nie zaś z warunkiem, czy istotnie dochodzi do przekroczenia warunków korzystania ze środowiska. Użycie w części wstępnej pkt 2 sformułowania przyjmuje się przesądza, iż bezwzględną zasadą jest ustalanie wysokości kary według wskazanych zasad.
Reguły wymierzania kar, w przypadku wymogu prowadzenia pomiarów przy odprowadzaniu ścieków (przypadek art. 299 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo ochrony środowiska) są określone w sposób zupełny. Z jednej strony wyznacza je treść art. 305, (gdy pomiary spełniające wymagane warunki w koniecznym zakresie są prowadzone) z drugiej zaś art. 305a, który stanowi dopełnienie tych reguł. Określa on zasady wymierzania kar, gdy wymagane pomiary nie są prowadzone.
W przypadku przekroczenia warunków określonych w pozwoleniach wodnoprawnych na wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustawodawca przyjął teoretyczne założenie, że dozwolone poziomy emisji zanieczyszczeń zostały przekroczone o wielkości ustalone w art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a, b, c, d ustawy Prawo ochrony środowiska. Domniemanie to nie podlega obaleniu, gdyż w pkt 2 ust. 1 art. 305a używa się sformułowania "przyjmuje się", że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi "zostały przekroczone" o wartości wskazane wyszczególnione pod lit. a, b, c, d. Skoro skarżący zakład jako podmiot korzystający ze środowiska nie dochował warunków prawidłowego prowadzenia pomiarów, przyjmuje się, że warunki korzystania ze środowiska w zakresie wprowadzania ścieków do wód zostały przekroczone w przypadku składu ścieków o 80%.
Podkreślić należy, że nie dochowanie warunków prawidłowego prowadzenia pomiarów musi być traktowane na równi z przekroczeniem dopuszczalnych norm, aby nie doprowadzić do sytuacji, w której podmioty korzystające ze środowiska podejmowałyby się kalkulacji, czy dotrzymywać wymaganych przepisami oraz treścią zezwolenia wodnoprawnego standardów w zakresie monitoringu składu ścieków, czy świadomie odstąpić od tych wymogów.
Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie są zdaniem Sądu jednoznaczne i nie dawały organom administracji możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, której wysokość ustalona została prawidłowo w oparciu o obowiązujące przepisy czyli w niniejszym przypadku zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 260, poz. 2177). Wyliczenia wysokości kary pieniężnej organy dokonały według stawek kar określonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 15 października 2008 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2009 (M.P. Nr 80, poz. 707). Nie zasadny jest więc zarzut naruszenia prawa materialnego polegające na niezastosowaniu prawidłowego załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych kar za przekroczenie warunków wprowadzenia ścieków do wód lub ziemi.
Niedopełniając obowiązków publicznoprawnych nałożonych pozwoleniem wodnoprawnym podmiot korzystający ze środowiska winien był liczyć się z konsekwencjami takiego działania - w tym również z możliwością nałożenia na niego kary w wysokości określonej przepisami, która jest proporcjonalna do zagrożenia dla środowiska.
Zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 kpa. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa.
Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanej w tej sprawie decyzji wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania są więc niezasadne.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło