IV SA/Wa 2344/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. C. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 3 sierpnia 2018 r., uzupełnionym w piśmie z dnia 9 października 2018 r., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w umiarkowanym stopniu i utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.911,09 zł miesięcznie. Jako majątek nieruchomy wykazała mieszkanie o powierzchni 47,50 m2, a także udział w nieruchomości rolnej odziedziczonej po rodzicach. Nie wykazała jakichkolwiek wartościowych przedmiotów, a w rubryce przeznaczonej na informacje o posiadanych zasobach wpisała "bak oszczędności na koncie". Wymieniła następujące wydatki: czynsz za lokal mieszkalny (330 zł + 52 zł miesięcznie za ocieplenie), energia elektryczna (85 zł), gaz (43 zł), PZU (14,10 zł), leki (około 30 zł) oraz wydatki na utrzymanie. Do wniosku dołączyła kopie trzech decyzji w sprawie zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego, podatku od nieruchomości i podatku leśnego: z dnia 10 marca 2014 r., z dnia 6 marca 2015 r. i z dnia 22 stycznia 2016 r. Ponieważ oświadczenie strony było niewystarczające do dokonania pełnej oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych, w piśmie z dnia 4 października 2018 r. wezwano do złożenia w terminie 14 dni: a) wyciągów z wszelkich posiadanych przez J. C. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz b) dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanej przez nią emerytury. Skarżącą poinformowano, że w celu wykonania wezwania do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych wystarczające będzie przedstawienie wydruków komputerowych zawierających zestawienie wszelkich operacji dokonanych na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldo rachunków. Wskazano także, że jeżeli skarżąca nie ma rachunku bankowego, to powinna złożyć jednoznaczne oświadczenie potwierdzające tę okoliczność. Opisane wezwanie doręczono J. C. w dniu 8 października 2018 r. (karta nr 15 akt sprawy – teczka z dokumentami dotyczącymi wniosku o przyznanie prawa pomocy). W odpowiedzi, w dniu 9 października 2018 r., skarżąca złożyła do akt sprawy kopię decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2018 r., zgodnie którą wysokość emerytura J. C. wynosi 1.911,09 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni nie złożyła do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego. W piśmie z dnia 9 października 2018 r., w którym sprecyzowała zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy, i przy którym nadesłała wspomnianą kopię decyzji Prezesa KRUS, nie zawarła oświadczenia, że nie posiada rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z powołanych przepisów P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku, a podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Ustaleniu tych okoliczności służyło wezwanie z dnia 4 września 2018 r., wystosowane do skarżącej w trybie art. 255 P.p.s.a. Obejmowało ono w szczególności (lit. a) zobowiązanie do nadesłania wyciągów z rachunków bakowych (ewentualnie wydruków komputerowych zawierających informacje odpowiadające wyciągom z rachunków bankowych). Analiza tych dokumentów umożliwiłaby bowiem, po pierwsze określenie relacji wysokości środków, jakimi dysponuje J. C. do wielkości ponoszonych przez nią wydatków, a po drugie zweryfikowanie podanej w rubryce nr 7.2.1. wniosku z dnia 3 sierpnia 2018 r. informacji "brak oszczędności na koncie". Należy zaznaczyć, że wezwanie w powyższym zakresie zostało sformułowane jasno i precyzyjnie. Na wypadek, gdyby okazało się, że skarżąca nie ma rachunku bankowego, zawarto w nim jednoznaczne zobowiązanie do złożenia oświadczenia potwierdzającego tę okoliczność. Przedstawiono też alternatywną możliwość zadośćuczynienia nałożonemu obowiązkowi poprzez przedstawienie wydruków komputerowych, zawierających odpowiednie informacje. J. C. ani nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych (lub wydruków komputerowych odpowiadających tym wyciągom), ani nie złożyła oświadczenia, że nie posiada rachunku bankowego. W tej sytuacji jej wniosek o przyznane prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Jak bowiem wskazano, z powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądanie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się natomiast, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, nawet, gdyby założyć, że skarżąca nie ma rachunku bankowego, to te informacje o sytuacji finansowej, które wynikają ze złożonego przez nią oświadczenia i nadesłanych dokumentów źródłowych, nie pozawalają na stwierdzenie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Konkluzja taka wynika z porównania wysokości osiąganej przez nią emerytury, wielkości wykazanych wydatków oraz kwoty wpisu od skargi i innych, ewentualnie należnych w sprawie, opłat sądowych. Otóż wysokość wpisu od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lipca 2018 r. wynosi 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość innych opłat sądowych, jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Z kolei wysokość emerytury J. C. wynosi 1.911,09 zł miesięcznie. Łączna kwota wydatków, których wysokość skarżąca wykazała w złożonym wniosku (czynsz za mieszkanie i opłata za ocieplenie, energia elektryczna, gaz, PZU, leki), wynosi natomiast około 555 zł. Po ich odliczeniu do dyspozycji wnioskodawczyni pozostaje więc około 1.356,09 zł miesięcznie. W tej sytuacji, uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których J. C. nie wymieniła we wniosku, jak koszty wyżywienia, ubrania, czy środków higieny osobistej, a także biorąc pod uwagę, wynikającą z dołączonych do wniosku kopii decyzji, wysokość podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego (wedle najpóźniejszej z decyzji – za 2016 wyniósł w sumie 220 zł), nie można uznać, że wygospodarowanie 200 zł na wpis od skargi lub ewentualnie w przyszłości 100 zł na inne opłaty sądowe, spowoduje uszczerbek koniecznego utrzymania skarżącej. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albo że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. W przedmiotowej sprawie J. C. nie wykazała, że w jej przypadku zachodzi taka sytuacja. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.