IV SA/Wa 235/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska,, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. L. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] października 2017 r. nr [...] o odmowie wymeldowania A. L. z pobytu stałego w budynku nr [....] przy ul. [...] w L.. Organ ustalił, że [...] sierpnia 2017 r. zostało wszczęte, na wniosek B. L., postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania A. L. z pobytu stałego w budynku nr [...] przy ul. [...] w L.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezydent Miasta L. decyzją z [...] października 2017 r., nr [...] odmówił Jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że A. L. nie zamieszkuje w miejscu stałego pobytu, jednak opuszczenie mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego i stałego. Wymieniony wyjechał do rodziny na trzy dni, a po powrocie do omawianego budynku nie został do niego wpuszczony. W związku z tą sytuacją niezwłocznie podjął kroki prawne, tj. wniósł pozew do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Wymieniony wyraża zamiar dalszego tam zamieszkiwania. Od powyższej decyzji B. L. złożyła odwołanie. Badając sprawę na skutek wniesionego w terminie odwołania, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, Wojewoda [...] nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego przez organ I instancji stanowiska. Powołując art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ stwierdził, że co prawda A. L. opuścił miejsce pobytu stałego i oddał klucze to jednak opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Wynikało z faktu zmiany przez jego żonę zamków w drzwiach i niemożliwości skorzystania z posiadnych kluczy. Tym samym organ podzielił wyjaśnienia A. L. co do braku woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, co potwierdza wytoczenie przez niego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ wskazał, że z pisma Komendy [...] Policji w L. z [...] sierpnia 2017 r., l.dz. [...] wynika, że A. L. nie mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w L. a fakt ten potwierdzili najbliżsi sąsiedzi. Nie posiada tam rzeczy osobistych i nie ma kluczy do lokalu. Ponadto ww. organ poinformował pismem z [...] sierpnia 2017 r., l.dz. [...], że w okresie od maja do końca sierpnia br. były trzy interwencje pod wskazanym adresem: • [...] sierpnia br. - zgłaszająca B. L. - kłótnia rodzinna, w związku ze stosowaniem wobec Niej przemocy; sporządzono Niebieską Kartę; • [...] sierpnia br. - zgłaszający A. L. - Wymieniony chciał zabrać swoje rzeczy osobiste z domu, lecz nikogo w nim nie zastał; mężczyznę pouczono; • [...] sierpnia br. - zgłaszająca B. L. - mąż chciał zabrać swoje rzeczy osobiste z domu, lecz Wymieniona obawiała się męża; strony pouczono. Jednocześnie wskazano, że [...] sierpnia 2017 r. B. L. złożyła zawiadomienie o popełnionym przestępstwie z art. 207 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kserokopia zaświadczenia z [...] września 2017 r., nr [...] potwierdzającego, że [...] sierpnia 2017 r. do Komendy [...] Policji w L. zgłosiła się B. L. i zawiadomiła o znęcaniu się psychicznym przez męża poprzez wszczynanie awantur, poniżanie, ubliżanie, kierowanie gróźb karalnych oraz fizycznym poprzez popychanie, szarpanie, przyduszanie w okresie od 2013 r. do 8 sierpnia 2017 r., tj. o czyn z art. 190 § 1 kk. Materiał dowodowy zawiera również protokół z oględzin budynku. Wynika z niego, że nie przeprowadzono tego dowodu, gdyż B. L. nie wyraziła zgody na wejście męża do budynku. Wymieniona obawiała się o swoje życie i bała się A. L.. Analizując zgromadzony materiał dowodowy Wojewoda [...] doszedł do wniosku, że A. L. nie mieszka w budynku nr [...] przy ul. [...] w L. przynajmniej od [...] sierpnia 2017 r. Okoliczność ta jest bezsporna, potwierdziły ją strony postępowania, przesłuchani świadkowie oraz ustalenia KPP w L.. W ocenie Wojewody [...] w niniejszej sprawie, w świetle zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, nie można przyjąć, że opuszczenie budynku nr [...] przy ul. [...] w L. przez A. L. było dobrowolne. Z akt sprawy wynika, że Wymieniony nie mieszka w omawianym budynku od momentu wymiany zamków w drzwiach wejściowych przez B. L., jednak z tą decyzją nie pogodził się. Z okoliczności sprawy wynika, że uniemożliwianie mu swobodnego korzystania z lokalu zgłosił [...] sierpnia br. na Policję, a cztery dni później w Sądzie Rejonowym w L. złożył pozew o przywrócenie naruszonego posiadania. Wniósł w nim o nakazanie B. L., by umożliwiła mu swobodny dostęp do jego rzeczy osobistych, swobodnego korzystania z nieruchomości położonej przy ul. [...] w L., korzystania z domu i wszystkich jego pomieszczeń oraz budynków i pomieszczeń gospodarczych. W ocenie Wojewody [...] ww. okoliczności wskazują, że Wymieniony ma wolę dalszego zamieszkiwania i korzystania z tego budynku, natomiast nie mieszką w nim z uwagi na utrudnienia czynione mu przez jego żonę w dostępie do wnętrza budynku. A. L. nie towarzyszył zamiar przeniesienia centrum życiowego poza miejsce dotychczasowego zameldowania. Nieprzebywanie Wymienionego w tym budynku jest efektem wymiany zamków przez jego żonę na skutek poważnego konfliktu rodzinnego. B. L. złożyła bowiem dwa zawiadomienia w Komendzie [...] Policji w L. przeciwko A. L., tj. o czyn z art. 190 § 1 oraz 207 kk. Jednak konflikt rodzinny nie podlega ocenie w postępowaniu meldunkowym, wymaga on rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu, tj. w postępowaniu sądowym. Zdaniem Wojewody [...] podejmowane przez Wymienionego środki prawne potwierdzają wolę zamieszkiwania w omawianym mieszkaniu. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że postępowanie w sprawie ochrony naruszonego posiadania z powództwa A. L. przeciwko B. L. jest w toku. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu dotyczącego naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia oględzin omawianego budynku stwierdził, że organ I instancji [...] września 2017 r. próbował ten dowód przeprowadzić jednakże B. L. nie wyraziła zgody na wejście na posesję przez A. L. (obawiała się o życie i bała się męża). Tymczasem organ przeprowadzając dowód ma obowiązek zapewnić w nim czynny udział każdej ze stron postępowania (art. 79 § 2 ww. ustawy). W ocenie organu odwoławczego uniemożliwienie przeprowadzenia dowodu z oględzin budynku nie może świadczyć na korzyść skarżącej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi opisała konflikt rodzinny z mężem w tym okoliczności związane ze znęcaniem się męża nad rodziną, założenie dla Niej tzw. Niebieskiej Karty oraz obawy o własne życie z powodu gróźb ze strony Jej męża. W trakcie postępowania sądowego dołączyła nadto wyrok rozwodowy z orzeczenie nakazu eksmisji byłego męża oraz wyrok karny za znęcanie się nad żoną z orzeczonym nakazem zbliżania się i eksmisji. Oba orzeczenia są nieprawomocne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zapadła ona z naruszeniem art. 7, 11, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ prawidłowo ustalił, że A. L. opuścił dotychczas zajmowany lokal. Prawidłowo też uznał, że dla oceny spełnienia przesłanki z tego przepisu jest ustalenie nie tylko faktu opuszczenia lokalu ale i ocena czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i było trwałe. Zdaniem Sądu ustalenia w tym zakresie są powierzchowne i nie przekonujące. Organ w sposób nie uzasadniony dał wyłącznie wiarę zeznaniom A. L. i jego twierdzeniom co do przyczyn opuszczenia lokalu i oddania kluczy podczas gdy jego żona w sposób odmienny przedstawiła okoliczności związane z opuszczeniem przez Niego dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wskazywała, że jej mąż w obecności policjantów oznajmił, że opuszcza mieszkanie i zamieszka ze swoimi rodzicami. Konsekwencją tego było 3 krotne wizyty w tym lokalu związane z zabieraniem rzeczy osobistych, co potwierdzili przesłuchani w sprawie świadkowie co wynika z informacji uzyskanych od policji. Nie wiadomo z jakich powodów organ nie dał wiary zeznaniom tych świadków i samej skarżącej a dał wiarę zeznaniom A. L.. Stanowi to o naruszeniu przez organ art. 11 i 107 § 3 K.p.a. Można w tym aspekcie wskazać, że skoro skarżący aż 3 krotnie zabierał rzeczy osobiste z dotychczas zajmowanego lokalu to świadczy to o tym, że jego zamiarem było opuszczenie lokalu na stałe. Inaczej bowiem nie zabierałaby aż tylu rzeczy osobistych. Nie wyjaśnił także organ w sposób przekonujący kwestii zwrotu kluczy od mieszkania, co wobec sprzecznych twierdzeń zainteresowanych stron na ten temat ma istotne znaczenie w szczególności z uwagi na konieczność ustalenia czy lokal opuścił dlatego, że żona zmieniła zamki w drzwiach i nie mógł ze swych kluczy skorzystać czy też dlatego że po prostu nie miał zamiaru więcej z nich skorzystać i zmienić na stałe miejsce zamieszkania. Organ przyjął że samo wytoczenie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania jest wystarczające do spełnia przesłanki braku dobrowolności podczas gdy na datę wydania zaskarżonej decyzji nie zapadł jeszcze wyrok w tej sprawie, sprawie, co oznacza, że sąd nie przesądził czy doszło do bezprawnego pozbawienia posiadania lokalu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd, mając także na względzie nowe dowody złożone przez skarżąca (wyrok rozwodowy i wyrok karny – oba z orzeczeniem eksmisji A. L. z zajmowanego lokalu), ponownie ustali czy opuszczenie lokalu przez A. L. miało charakter dobrowolny i trwały. W związku z tym ustali czy wyrok rozwodowy i wyrok karny są prawomocne, jakie były przyczyny zwrotu kluczy – w tym celu dokona oceny zeznań obu zainteresowanych stron i świadków a o ile będzie to konieczne – ponownie ich na te okoliczności przesłucha. W przypadku gdy w dalszym ciągu będzie miał wątpliwości do co faktów istotnych dla oceny spełnienia lub nie przesłanki dobrowolności przeprowadzi dowód z oględzin w celu ustalenia czy rzeczywiście A. L. zabrał swe rzeczy z dotychczas zajmowanego lokalu i skoncentrował swe sprawy życiowe w innym miejscu. Brak zgody skarżącej na wejście do lokalu A. L. nie oznacza, że organ nie może skutecznie tych czynności przeprowadzić choćby z udziałem Policji, która stanowi gwarancję porządku prawnego. Zasadne jest także przeprowadzenie czynności w obecnym miejscu zamieszkania skarżącego w celu potwierdzenie lub nie faktu skoncentrowania spraw życiowych w tym miejscu (wywiad lub oględziny). Zwrócić należy przy tym uwagę, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej. Jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma znaczenia decydującego i brak woli opuszczenia lokalu nie uniemożliwia wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. W szczególności ma to miejsce w sytuacji, gdy do opuszczenia lokalu dochodzi wskutek wykonania orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję takiej osoby, bez względu na to czy wyrok wykonany jest dobrowolnie czy w drodze egzekucji sądowej. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej 100 zł. tytułem zwrotu kosztów uiszczonego przez nią wpisu.