IV SA/Wa 2354/18

WyrokWSA w Warszawie2019-01-29

Skład orzekający: Alina Balicka, Anna Falkiewicz-Kluj, Anna Sidorowska-Ciesielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dokumenty ewidencyjne dotyczące rejestracji osoby jako tajnego współpracownika (TW) i założenia teczki personalnej oraz teczki pracy, które zostały następnie zniszczone, stanowią wystarczającą podstawę do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że same dokumenty ewidencyjne, takie jak wpisy do dziennika rejestracyjnego, informacje o założeniu teczki personalnej i teczki pracy, które zostały następnie zniszczone, nie stanowią wystarczającego dowodu na to, że osoba aktywnie współpracowała z organami bezpieczeństwa państwa lub przy jej udziale powstały dokumenty służące operacyjnemu zdobywaniu informacji. Organ administracji nieprawidłowo ocenił, że istnienie takich adnotacji ewidencyjnych automatycznie świadczy o udziale osoby w tworzeniu dokumentów i spełnieniu przesłanek negatywnych do nadania statusu działacza opozycji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania i istotny wpływ tego naruszenia na rozstrzygnięcie.
Stan faktyczny
Skarżąca R.B. wniosła o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej dla jej zmarłego męża T.B. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej (IPN) odmówił potwierdzenia tego statusu, powołując się na odnalezione w archiwum dokumenty ewidencyjne wskazujące na rejestrację T.B. jako tajnego współpracownika (TW) i założenie dla niego teczki personalnej oraz teczki pracy, które następnie zniszczono. Skarżąca kwestionowała autentyczność tych dokumentów i udział męża w ich tworzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja organu została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zasądzenie od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącej R.B. kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącej R. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...], Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, dalej "Prezes IPN", "organ", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. o odmowie potwierdzenia, że T.B. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz o osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 690), dalej "ustawa o działaczach opozycji". Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: R.B wniosła o wydanie decyzji w sprawie spełnienia przez jej zmarłego męża T.B. warunków, o jakich mowa w art. 4 ww. ustawy o działaczach opozycji. Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Prezes IPN wydał decyzję nr [...] o odmowie potwierdzenia, że [...] spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ww. ustawy. R.B. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. Prezes IPN utrzymał własne orzeczenie w mocy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, Prezes IPN wskazał w szczególności, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: - która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, - co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono m.in. zapisy w dzienniku rejestracyjnym [...] poz. [...], sygn. akt IPN [...] k. [...] dotyczące [...]. Z powyższych zapisów wynika, że zmarły mąż wnioskodawczyni został zarejestrowany w dniu [...] stycznia 1982 r. przez [...] [...] do numeru [...] jako TW pseudonim [...], zdjęty z ewidencji w dniu [...] luty 1985 r., materiały archiwalne otrzymały numer [...]. Natomiast na podstawie zapisów z inwentarza materiałów archiwalnych sygn. [...] [...] dot. materiałów archiwalnych o sygn. [...], sygn. akt IPN [...] ustalono, że akta archiwalne przekazane do archiwum przez Wydział [...] [...] w dniu [...] lutego 1985 r., dotyczące [...], s. [...], nr rej. [...] ps. [...] składały się z teczki personalnej i teczki pracy. Z treści protokołu brakowania akt nr [...], sygn. akt IPN [...] wynika, że akta dot. TW ps. [...], numer archiwalny [...] składające się z teczki personalnej i teczki pracy zostały zniszczone protokołem z dnia [...] stycznia 1990 r. Prezes IPN wskazał, że wpis do dziennika rejestracyjnego był ostatnim etapem rejestracji, po uprzednim zatwierdzeniu werbunku przez przełożonych. Wpis danej osoby do ewidencji organów bezpieczeństwa państwa w połączeniu z pochodzącą z tej ewidencji informacją o założeniu dla tej osoby teczki personalnej i teczki pracy (których oryginały zostały zniszczone) wskazują, że rejestracja nie była pozorna, a osoba ta podejmowała działania o charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. Prezes IPN wskazał, że dokumentami w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1575 z późn zm.), zwanej dalej "ustawą o IPN" są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji. Wychodząc z tej definicji dokumentu należało uznać, że wszelkie zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN. Rejestracja danej osoby w ewidencji w charakterze tajnego współpracownika, założenie jej teczki personalnej i teczki pracy, było możliwe tylko w związku ze sporządzeniem raportu ze j spotkania werbunkowego i innych dokumentów wytworzonych przez tajnego współpracownika lub przy jego udziale tuż po spotkaniu, na którym został on pozyskany. Należy zatem stwierdzić, że wyżej wymienione dokumenty ewidencyjne również zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy (w ścisłym związku ze zdarzeniami, w których uczestniczył) w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jak zostało wskazane powyżej brak jest podstaw do twierdzenia, że organy bezpieczeństwa państwa prowadziły pozorną ewidencję tajnych współpracowników lub informatorów. Prezes IPN wskazał, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 i art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia się całej działalności wnioskodawcy, a jedynie bada czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach. Prezes IPN w wydawanej decyzji nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie prowadzi też postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów opisanych w dotyczących wnioskodawcy dokumentach. Mając powyższe na uwadze Prezes IPN stwierdził, że w odniesieniu do T.B. zachowały się dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] czerwca 2018 r. wniosła R.B. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzucił, że wbrew stanowisku organu, nie zachowały się żadne dokumenty własnoręcznie wytworzone przez jej męża, lub przy jego udziale, jako tajnego współpracownika SB, żadne doniesienia zwerbowanego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] kwietnia 2018 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powyższe kryteria Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja Prezesa IPN została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 kpa doprowadziło do wydania negatywnej dla skarżącej decyzji mimo, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, z późn. zm.). Organ tym samym nieprawidłowo zastosował ten przepis prawa materialnego. Przedmiotem oceny legalności jest w niniejszej sprawie decyzja wydana na podstawie art. 4 i 5 ust. 1 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu uznał, że wobec zachowania się w archiwum IPN dokumentów dotyczących zwerbowania skarżącego do współpracy organ nie może potwierdzić jego statusu działacza opozycji antykomunistycznej (art. 4 ust. 2 ww. ustawy). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez (...) Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. W myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Jak wynika z akt sprawy, w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych IPN odnaleziono m.in. zapisy w dzienniku rejestracyjnym [...] poz. [...], sygn. akt IPN [...] k. [...] dotyczące [...]. Z zapisów tych wynika, że T.B.został zarejestrowany w dniu [...] stycznia 1982 r. przez [...] do numeru [...] jako TW pseudonim [...], zdjęty z ewidencji w dniu [...] luty 1985 r., materiały archiwalne otrzymały numer [...]. Natomiast na podstawie zapisów z inwentarza materiałów archiwalnych sygn. [...] [...] dot. materiałów archiwalnych o sygn. [...], sygn. akt IPN [...] ustalono, że akta archiwalne przekazane do archiwum przez Wydział [...] [...] w dniu [...] lutego 1985 r., dotyczące [...], s. [...], nr rej. [...] ps. [...] składały się z teczki personalnej i teczki pracy. Z treści protokołu brakowania akt nr [...], sygn. akt IPN [...] wynika, że akta dot. TW ps. [...], numer archiwalny [...] składające się z teczki personalnej i teczki pracy zostały zniszczone protokołem z dnia [...] stycznia 1990 r. Skarżąca kwestionuje, że dokumenty wyszczególnione w zaskarżonej decyzji zostały wytworzone przez jej męża, lub przy jego udziale. W ocenie skarżącej dokumenty te zostały sfałszowane. Niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc, że wydawana przez niego decyzja nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy męża wnioskodawczyni z organami bezpieczeństwa państwa, dlatego nie prowadzi postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących [...]. Niesłusznie jednak organ twierdzi, że jego rolą jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy. W przypadku kompetencji przyznanej Prezesowi IPN na podstawie art. 5 ustawy o działaczach opozycji zadaniem Prezesa jest stwierdzenie w formie decyzji administracyjnej, że osoba wnioskodawcy spełnia warunki o których mowa w art. 4 ustawy. Prezes IPN jest więc organem współdziałającym, którego stanowisko wyrażone w decyzji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia postępowania w sprawie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej. W oparciu o przyznane kompetencje Prezes IPN nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia prawdziwości faktów opisanych w dokumentach dotyczących męża wnioskodawczyni, ani też do ustalania stanu faktycznego dotyczącego przeszłości jej męża. Niemniej, by możliwe było wykonanie zadania powierzonego Prezesowi IPN konieczne jest dokonanie przez organ oceny czy osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki określone w art. 4 ustawy warunki. Wymaga to więc nie tylko ustalenia czy w zasobach IPN zachowały się jakiekolwiek dokumenty związane z osobą wnioskodawcy, ale zbadania przez organ, że zachowane dokumenty wykazują cechy opisane w art. 4 ustawy. Organ zobowiązany jest dokonać oceny, czy zachowane dokumenty niewątpliwie dotyczą osoby T.B., jak też, że dokumenty zostały wytworzone przez niego lub wytworzone przy jego udziale w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W przedmiotowej sprawie organ przytoczył jakie dokumenty świadczące o współpracy T.B. z organami bezpieczeństwa odnalazł w swoich zasobach, a także wyraził ocenę, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale T.B, bo gdyby T.B. nie wyraził zgody na współpracę dokumenty tego rodzaju nie powstałyby. Organ wyjaśnił, że fakt rejestracji danej osoby w ewidencji i założenie jej teczki personalnej oznacza, że dokumenty ewidencyjne zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale tej osoby w charakterze tajnego współpracownika. Z uzasadnienia decyzji nie wynika, jak należy rozumieć udział w tworzeniu dokumentu, co świadczy o naruszeniu zasady przekonywania, którą organ powinien kierować się przy sporządzaniu uzasadnienia. Należy zauważyć, że art. 4 ustawy wprowadza wyraźne kryteria dokumentu, którego istnienie wskazywałoby na okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, a mianowicie samodzielne wytworzenie tego dokumentu przez męża wnioskodawczyni lub udział męża wnioskodawczyni w jego wytworzeniu. Oczywiście biorąc pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu polegać musi na osobistym jego opracowaniu i podpisaniu ( jak w przypadku dokumentu będącego dwustronną umową lub w przypadku oświadczenia o zobowiązaniu do współpracy opatrzonego podpisem danej osoby), ale niewątpliwie musi tego rodzaju dokument charakteryzować obiektywna współpraca męża wnioskodawczyni w jego powstaniu wskazująca na jego rolę, wpływ na powstanie dokumentu służącego operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Taką cechę będą miały nawet tego rodzaju dokumenty na podstawie których możliwe jest stwierdzenie, że zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji pochodzących od męża wnioskodawczyni, przekazanych w ramach współpracy ze służbami bezpieczeństwa, służących operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa mimo, że nie zostały opracowane lub podpisane przez daną osobę. Określone więc w art. 4 ustawy cechy dokumentu dotyczącego męża wnioskodawczyni podlegają niewątpliwie ocenie właściwego organu, a więc Prezesa IPN. W przedmiotowej sprawie spośród dokumentów wymienionych przez organ jako wskazujących na spełnienie przesłanek określonych w omawianym przepisie żaden takimi cechami nie charakteryzuje się. Odnalezione w zasobach IPN dokumenty, opisane w uzasadnieniu decyzji, nie wykazały zdaniem sądu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem męża skarżącej w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa. Wynikająca z dokumentów rola tajnego współpracownika odpowiada charakterowi działań tajnego informatora dlatego też nie ma znaczenia, że w przepisie (art. 4 pkt 2 w/w ustawy) nie użyto identycznego pojęcia jak występujące w dokumentach służb bezpieczeństwa. Wyszczególnione dokumenty wskazują niewątpliwie, że mąż skarżącej był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako tajny współpracownik. Co istotne odnalezione dokumenty, mają wyłącznie charakter adnotacji ewidencyjnych, a więc takich, które związane są z wewnętrznym systemem organizacji urzędu służby bezpieczeństwa i w ramach tego systemu organizacji zostały wytworzone. W oczywisty sposób zostały więc wytworzone przez pracowników tej instytucji. W ocenie sądu organ nieprawidłowo ocenił, że materiał dowodowy w postaci odnalezionych dokumentów stanowiących adnotacje w urządzeniach ewidencyjnych służby bezpieczeństwa stanowił wystarczającą podstawę do oceny, że adnotacje te zostały wytworzone przy udziale męża skarżącej. To zdaniem sądu wyraz dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, bowiem brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które po zestawieniu ich treści z wytworzonymi przez pracowników urzędu służby bezpieczeństwa własnymi adnotacjami ewidencyjnymi wskazywałyby na rolę męża skarżącej w powstaniu dokumentów służących określonemu celowi tj. operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia jakichkolwiek dokumentów dotyczących męża wnioskodawczyni sugerujących możliwość jego współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Dokumenty, które mają znaczenie muszą być dokumentami wytworzonymi przez męża wnioskodawczyni lub "współtworzonymi", w określonych warunkach, a więc w ramach czynności tajnego współpracownika i służyć operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. W ocenie sądu istniejące w zasobach archiwalnych IPN dokumenty stanowiące adnotacje ewidencyjne mimo, że występowały w kilku urządzeniach ewidencyjnych, dotyczyły osoby o danych personalnych odpowiadających osobie męża skarżącej, wskazywały na nadanie mu pseudonimu i założenie teczki personalnej i teczki pracy, nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału męża skarżącej w powstaniu zarówno tych dokumentów, ani jakichkolwiek innych. Ocena dokonana przez organ, że dokumenty te powstały przy udziale męża skarżącej, gdyż są rezultatem wyrażenia przez niego woli współpracy jest oceną dowolną, nieznajdującą dostatecznego potwierdzenia w treści którejkolwiek z tych adnotacji. W ten sposób organ oceniał raczej, czy współpraca w charakterze tajnego informatora w rzeczywistości miała miejsce, co nie należy do jego kompetencji w tym postępowaniu, aniżeli treść dokumentów wskazujących na istnienie "śladu", a więc prawdopodobieństwa współpracy. Tylko takie znaczenie mogły mieć odnalezione w zasobach IPN adnotacje ewidencyjne. Nieuprawnione jest zdaniem sądu stanowisko organu wyrażające przekonanie o braku podstaw do twierdzenia, że organy bezpieczeństwa prowadziły pozorną ewidencję tajnych współpracowników, gdyż w przedmiotowym postępowaniu organ nie dokonywał oceny metod i sposobu postępowania organów bezpieczeństwa. Zdaniem sądu, z powodu braku możliwości ustalenia na ich podstawie obiektywnego związku, nawet pośredniego między aktywnością męża skarżącej, a powstaniem tych dokumentów, nie jest zasadna ocena, że dokumenty stanowiące materiał dowodowy spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło