IV SA/Wa 2387/17

WyrokWSA w Warszawie2018-03-15

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Katarzyna Golat, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego może zostać wydana, jeśli właściciel nie wyraża na to zgody, a rokowania nie doprowadziły do porozumienia?
Ratio decidendi
Decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji celu publicznego może zostać wydana, nawet wbrew woli właściciela, jeśli spełnione są przesłanki określone w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe jest, aby inwestycja była zgodna z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, a przed wydaniem decyzji administracyjnej przeprowadzono rokowania z właścicielem, które nie zakończyły się porozumieniem. Decyzja ta zastępuje zgodę właściciela i stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty, która ograniczyła sposób korzystania z nieruchomości skarżącego poprzez udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie prac związanych z budową sieci kablowej średniego napięcia. Skarżący nie wyraził zgody na ograniczenie, twierdząc m.in. brak tytułu prawnego inwestora i potencjalne szkody. Organy administracji uznały, że inwestycja jest celem publicznym, zgodnym z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a rokowania z właścicielem nie doprowadziły do porozumienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc zarzuty dotyczące braku informacji, konieczności budowy "pionu", naruszenia prawa przez inwestora i inne organy, a także kwestie związane z istniejącą umową na dostawę energii.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - oddala skargę - I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania W. B. (dalej "Skarżącego"), reprezentowanego przez pełnomocnika A. B., od decyzji Starosty [...] (dalej także "Starosty") z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...], wydanej w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, położonej w mieście S., stanowiącej własność Skarżącego, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], utrzymał decyzję Starosty w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. Starosta ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, położonej w mieście S., stanowiącej własność Skarżącego, oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,0650 ha (dalej "przedmiotowej działki/nieruchomości" albo "działki/nieruchomości Skarżącego") poprzez udzielenie P. z siedzibą w L. (dalej "Spółce"), zezwolenia na wykonanie prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem urządzeń związanych z budową sieci kablowej średniego napięcia, zgodnie z trasą, oznaczoną na planie sytuacyjnymi stanowiącym integralną część decyzji. Organ wskazał dalej, że : - zezwolenie dotyczy wykonania robót budowlanych związanych z przebudową, to powierzchnia oraz przebudową słupowej stacji transformatorowej, na powierzchni gruntu niezbędnego do wykorzystania dla potrzeb czynności związanych z budową wynoszącej 4 m2, czyli w pasie o szerokości 2,5 m i długości 1,7 m w otoczeniu istniejącej słupowej stacji transformatorowej na przedmiotowej działce do granicy z działką nr [...] - ulicą [...] zgodnie z trasą oznaczoną na planie sytuacyjnym w skali 1: 250, stanowiącym integralną część decyzji, - ograniczenie korzystania przez właściciela z przedmiotowej nieruchomości oraz wykonanie uprawnień przez podmiot, któremu udzielono zezwolenia na korzystanie z przedmiotowej nieruchomości następuje zgodnie z ostateczną decyzją Burmistrza S. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji o znaczeniu gminnym, polegającej na budowie (w tym przebudowie) stacji transformatorowych, linii (sieci) napowietrznych i kablowych średniego i niskiego napięcia słupów średniego napięcia i złączy kablowych średniego napięcia (dalej "decyzją lokalizacyjną"), - zobowiązaniu właściciela przedmiotowej nieruchomości do udostępnienia, określonej w pkt 1 decyzji, części nieruchomości w celu: - wykonania czynności związanych z budową sieci kablowej średniego i niskiego napięcia, słupów średniego napięcia i złączy kablowych średniego napięcia, - wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń przeprowadzonej linii średniego napięcia - na jednostce otrzymującej zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu prac związanych z zadaniem inwestycyjnym. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty — wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania właścicielowi. 2. Dnia [...] maja 2017 r. do Wojewody wpłynęło pismo Starosty [...], przy którym, na podstawie art. 133 k.p.a., przekazano odwołanie Skarżącego, reprezentowanego przez pełnomocnika od w/w decyzji organu pierwszej instancji. W jego treści odwołujący oświadczył, że nie wyraża zgody na ograniczenie korzystania prawa własności przedmiotowej nieruchomości, "co do której ani P. ani Starostwo Powiatowe nie ma tytułu prawnego". Zdaniem odwołujących P. do dnia dzisiejszego nie poinformowała nas o tym, co zamierza robić na naszej działce". Jednocześnie stawia "nieuzasadnione żądania i straszy sankcjami, a druga strona nie wie o co chodzi". W dalszej części odwołania wskazano, że przedmiotowa działka "jest wjazdem, podwórzem oraz stanowi drogę dojazdową do budynków mieszkalnego i gospodarczego", podczas gdy "kilkadziesiąt metrów dalej w tym samym pasie drogowym znajdują się hektary pól niezabudowanych, gdzie można by było zlokalizować inwestycję o charakterze strategicznym, jakim jest budowa linii kablowej średniego napięcia". Ponadto informuje, iż wystąpili do Prokuratury Krajowej z prośbą o zajęcie stanowiska w tej sprawie. III. Jak wskazano na wstępie, zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie Skarżącego od decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2017 r., utrzymując tę decyzję w mocy. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje: 1. Decyzja Starosty została wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej "u.g.n."), który stanowi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do ust. 3 tego przepisu udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zmierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Omawiany przepis art. 124 ust.1 przewiduje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości, a dotyczących zakładania i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów oraz innych urządzeń, ich konserwacji i usuwania awarii. Warunkiem koniecznym i zarazem podstawowym (przesłanką) ubiegania się o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania przez właściciela lub użytkownika wieczystego z nieruchomości jest realizacja celu publicznego wyszczególnionego w art. 6 u.g.n., a co najważniejsze zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub też z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli planu miejscowego brak. 2. Analizując stan faktyczny sprawy należy wyjaśnić, że zostały w niej spełnione przesłanki do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Stosownie do powyższego: (-) Objęta wnioskiem inwestycja polegająca na budowie sieci kablowej średniego napięcia oraz przebudowie słupowej stacji transformatorowej jest inwestycją celu publicznego, mieści się bowiem w definicji inwestycji celu publicznego, określonej w art. 6 ust. 2 u.g.n., który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są : budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych m przewodów oraz słup) w celu zasilenia istniejącej stacji transformatorowej projektuje się linię kablową długości do korzystania z tych przewodów i urządzeń. (-) Opisana wyżej inwestycja jest zgodna z zapisami ostatecznej decyzji Burmistrza S. z dnia [...].09.2014 r. Nr [...] znak: [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla inwestycji o znaczeniu gminnym, polegającej na budowie (w tym przebudowie) stacji transformatorowych, linii (sieci) napowietrznych i kablowych średniego i niskiego napięcia słupów średniego napięcia i złączy kablowych średniego napięcia. Zakres prac na nieruchomości obejmuje demontaż istniejącej linii napowietrznej średniego napięcia (9 m przewodów oraz słup), a następnie w celu zasilenia istniejącej stacji transformatorowej projektowana jest budowa linii kablowej: długości 2 m od granicy z działką dojazdową do istniejącej stacji transformatorowej. Powierzchnia gruntu objęta ograniczeniem wyniesie 4 m2. Decyzja ta określa szczegółowo: rodzaj zabudowy i jej funkcji, warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, linie rozgraniczające teren inwestycji przedstawione zostały w załączniku graficznym. W/w dokumenty znajdują się w aktach Starosty. 3. Z akt sprawy wynika, że ze Skarżącym podjęto rokowania o dobrowolne udostępnienie nieruchomości na określony wyżej cel publiczny, które nie zakończyły się podpisaniem umowy cywilnoprawnej. Przebieg tych rokowań został udokumentowany, począwszy od pisma przedstawiciela Spółki z dnia [...] lipca 2016 r., w którym inwestor poinformował właściciela, że w związku z budową sieci elektroenergetycznej średniego napięcia w miejscowości S. wzdłuż ul. [...] projektowany jest demontaż istniejącej linii średniego napięcia na działce nr [...] (9 m przewodów oraz słup), a następnie w celu zasilenia istniejącej stacji transformatorowej projektuje się budowę linii kablowej o długości 2 m od granicy z działką drogową do istniejącej stacji transformatorowej a powierzchnia gruntu objęta ograniczeniem wyniesie 4 m2. W związku z powyższym zaproponował jednorazową opłatę (zgodnie z przeprowadzoną wyceną) w wysokości 200 zł lub w kwocie wg. operatu sporządzonego przez biegłego rzeczoznawcę, powołanego przez Spółkę. Jednocześnie wskazał, że ewentualny operat zostanie sporządzony dopiero po zobowiązaniu się właściciela do podpisania służebności za kwotę z operatu. W odpowiedzi na przedstawioną propozycję, udzielonej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. Skarżący oświadczył, że "nie zrozumiał intencji", dla której miałby podpisać zgodę na budowę pionu linii energetycznej średniego napięcia. W uzasadnieniu tego pisma Skarżący przedstawił swoje zastrzeżenia i uwagi co do zaplanowanego przedsięwzięcia. Zdaniem właściciela "żadne odszkodowanie nie rekompensowałoby szkód poniesionych w przypadku niebezpiecznej budowli". W związku z powyższym zwrócił 2 egzemplarze porozumienia z planami bez podpisu. Następnie pismem z dnia [...] października 2016 r., pełnomocnik inwestora podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...].07.2016 r. Ponownie załączył porozumienie wraz z załącznikiem graficznym. Jednocześnie poinformował, że w przypadku braku zgody, z dniem [...] listopada 2016 r. zostanie złożony wniosek do starostwa o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 u.g.n., "ze względu na wyjątkowo ważny interes społeczny oraz ważny interes gospodarczy". Mając na uwadze powyższe Skarżący w piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. poinformował, że nie wyraża zgody na wykonanie przedmiotowej inwestycji, na terenie działki będącej jego własności, "która jest wjazdem, a jednocześnie podwórzem", z uwagi na bezpieczeństwo jak i interes swojej rodziny. Ponadto poinformował, że w związku z podjętymi działaniami przez inwestora zwrócił się ze skargą do Prokuratury Rejonowej w S. Aby była mowa o wyrażonej zgodzie przez właściciela, musi dojść do zawarcia stosownej umowy, której w rezultacie nie zawarto. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 579/07 przepis art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie określa formy prowadzenia rokowań, jednakże mówi o spełnieniu obowiązku ich przeprowadzenia, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. W praktyce oznacza to taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielom określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właścicieli oznacza stan, gdy nie odpowiedzieli oni na zaproszenie do rokowań, sprzeciwili się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II S.A./Kr 140/13 stwierdził, że "strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć." Zasadnym jest również powołanie stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1274/09, zgodnie z którym proces rokowań nie może przebiegać w nieskończoność, albowiem w ten sposób można skutecznie blokować niezwykle ważne inwestycje celu publicznego, zaś rozbieżności co do kwoty rekompensaty mogą być na tyle duże, że nawet znaczny upływ czasu nie doprowadziłby do osiągnięcia konsensusu. Skoro zatem inwestor określił i zaproponował właścicielowi warunki uzyskania zgody na wykonanie przedmiotowych prac, a właściciel nie przyjął tych warunków, to uznać należy, że spełniony został obowiązek przeprowadzenia rokowań. Wobec braku zgody Skarżącego na dobrowolne udostępnienie nieruchomości w celu realizacji inwestycji celu publicznego i zawarcie umowy służebności przesyłu inwestor miał podstawy do wystąpienia z wnioskiem do Starosty o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co uczynił w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. 4. Prawidłowość ustaleń Starosty [...] oceniona została na podstawie akt sprawy, tj. decyzji Burmistrza S. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, obejmującej m.in. przedmiotową działkę nr [...], dokumentów obrazujących przebieg rokowań pomiędzy właścicielem przedmiotowej nieruchomości a inwestorem, kontynuowanych jeszcze podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] lutego 2017 r. W czasie rozprawy administracyjnej poinformowano Skarżącego oraz jego pełnomocnika, że przedmiotowa inwestycja "dotyczy wyłącznie likwidacji istniejącej na działce napowietrznej sieci energetycznej średniego napięcia i zastąpienia jej ziemną siecią kablową. Niniejsza sprawa nie dotyczy przewodów energetycznych znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, wykonanych na podstawie wcześniej wydanych pozwoleń na budowę". Pełnomocnik Skarżącego oświadczyła, że "nie wyraża zgody na doprowadzenie sieci średniego napięcia na działkę [Skarżącego]". Jednocześnie poinformowała, że zgłosiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. skargę w przedmiotowej sprawie. Natomiast pełnomocnik inwestora podtrzymał swoje stanowisko oraz poinformował, że w dalszym ciągu w przypadku zmiany zdania właściciela jest gotowy podpisać służebność przesyłu. W trakcie przedmiotowej rozprawy Starosta zobowiązał inwestora do sprecyzowania wniosku poprzez dołączenie mapy z jednoznacznie określonym obszarem na którym będą wykonywane prace budowlane obejmujące wnioskowaną inwestycję z podaniem powierzchni obszaru oraz miar określających teren inwestycji w terminie 14 dni" od dnia rozprawy. W nawiązaniu do ustaleń z rozprawy administracyjnej pismem z dnia [...].03.2017 r. przedstawiciel Spółki dołączył mapę zasadniczą pt. "Projekt zagospodarowania terenu działki ewidencyjnej nr [...]" z określonym obszarem, na którym wykonywane będą prace budowlane. Z kolei w piśmie z [...] marca 2017 r. pełnomocnik Skarżącego jasno stwierdziła, że nie wyrażała i w dalszym ciągu nie wyraża zgody na obecność linii średniego napięcia na przedmiotowej działce. Jednocześnie wskazuje, że podjęte działania ze strony Starostwa, P. jak również ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "stanowią układ sił działających przeciwko (...); stronie pokrzywdzonej". Zdaniem pełnomocnika doszło do popełnienia przestępstwa w związku z powyższym powiadomiła Prokuraturę. 5. Odnosząc się do zarzutów odwołania, dotyczących braku informacji czego ma dotyczyć przedmiotowe przedsięwzięcie, należy uznać, że są one bezpodstawne, ponieważ z akt przedmiotowej sprawy, tj. wymiany pism pomiędzy właścicielem a organem a także poczynionych uzgodnień podczas rozprawy administracyjnej jasno wynika, iż właściciel posiadał wiedzę na czym mają polegać prace budowlane w ramach planowanej inwestycji. Starosta [...] w załączniku do kwestionowanej decyzji jednoznacznie przedstawił obszar, na którym wykonywane będą prace budowlane niezbędne w celu zrealizowania inwestycji celu publicznego o znaczeniu gminnym określonej w decyzji Burmistrza Miasta S. nr [...] z dnia [...].09.2014 r.. Decyzja ta obejmuje budowę (w tym przebudowę) stacji transformatorowych, linii (sieci) napowietrznych i kablowych średniego i niskiego, słupów średniego napięcia i złączy kablowych średniego napięcia, m. in. na działce nr [...] położonej w rejonie ul. [...]. Do dokumentów tych Pan W. B. jako właściciel nieruchomości objętej przedmiotową inwestycją miał wgląd będąc jedną ze stron postępowania. Dodać należy, że zakładanie i przeprowadzanie urządzeń i przewodów służących do dystrybucji energii elektrycznej leży w interesie społecznym, który to zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa winien być przedkładany ponad interes właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.07.2009 r., sygn. akt I OSK 987/08). Samo zaś prawo własności (użytkowania wieczystego) nie jest prawem bezwzględnym. Prawa konstytucyjne chronione nie mają charakteru absolutnego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 03.07.2001 r., sygn. akt K 3/01, OTK ZU nr 5/2001, poz. 125). Podmiotowe prawo konstytucyjne może być ograniczone na podstawie art. 31 ust. 3 Konstytucji, gdy spełnione są przesłanki dopuszczalności ograniczeń w korzystaniu z wolności i praw jednostki. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15.12.2004 r. (sygn. akt K 2/04, OTK-A 2004/11/117) wskazano, że należą do nich, m. in.: ustawowa forma ograniczeń, istnienie konieczności ograniczeń, przy braku innych środków skutecznie służących temu celowi. Własność (użytkowanie wieczyste) nie stanowi zatem "prawa nieskończonego", tzn. wartości absolutnej niepodlegającej żadnym ograniczeniom. Treść prawa własności (użytkowania wieczystego) oraz zakres ochrony tego prawa zamykają się w określonych przez prawo granicach, mających swoją podstawę w przepisach ustawy zasadniczej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28.05.1991 r., sygn. akt K 1/91, OTK z 1991 r., poz. 4). W świetle powyższych ustaleń faktycznych i prawnych niniejszej sprawy zarzuty odwołania, należy uznać za pozbawione podstaw, bowiem przypomnieć należy, że organy orzekające o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, z mocy samego przepisu art. 124 u.g.n. badają jedynie ziszczenie się przesłanek, o których mowa w tym przepisie, tj. czy inwestycja jest inwestycją celu publicznego, jej zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (lub w przypadku jego braku z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego). Organ nie jest uprawniony do badania żadnych innych okoliczności, w tym nie ustala przebiegu linii elektroenergetycznej czy zmian w jej przebiegu, jak również nie kontroluje prawidłowości jej wyznaczenia. W tym zakresie jest on związany planem miejscowym, a w przypadku braku planu decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Rola organu w tym zakresie sprowadza się jedynie do zbadania czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz weryfikują, czy przed wystąpieniem o zgodę w trybie administracyjnym wnioskodawca przeprowadził rokowania. Wskazać należy także, że przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji, przed rozstrzygnięciem tej kwestii w formie decyzji administracyjnej. Dopiero w sytuacji, kiedy niemożliwe jest osiągnięcie przez inwestora porozumienia z właścicielami nieruchomości, zastosowanie znajduje przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. Powyższe skutkuje wydaniem decyzji administracyjnej organu administracji publicznej, która w rzeczywistości zastępuje "zgodę" właściciela na wykonanie prac. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II S.A./Lu 301/11 "W braku zgody właściciela lub braku służebności decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz, U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623, ze zmianami)". Zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po wykonaniu inwestycji na wnioskodawcy ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 przysługuje odszkodowanie, które powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomością odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Zgodnie zaś z art. 129 ust/ 1 i 5 tej ustawy odszkodowanie ustala starosta, wydając w takim przypadku odrębną decyzję w tym zakresie. Roszczenie może być dochodzone dopiero po zakończeniu inwestycji. W związku z przedstawionym stanem faktycznym i prawnym, należy stwierdzić, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] wydana w przedmiotowej sprawie, nie narusza art. 124 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jak również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. IV. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] i [...] listopada 2017 r. pełnomocniczka Skarżącego wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r., podnosząc w szczególności, co następuje: (i) Skarżący nie został poinformowany przez Spółkę o prowadzonych pracach, czy też zamierzeniach co do budowy linii średniego napięcia na przedmiotowej działce, w tym w szczególności informacje te nie zostały przekazane Skarżącemu w toku rokowań. Połączenie na przedmiotowej działce przewodów średniego napięcia w systemie napowietrznym z przewodami kablowymi pod ziemią wymaga zbudowania tzw. "pionu" czy to w postaci wzmocnionej stacji słupowej czy też w postaci budowli (tzw."bunkra"), na co Skarżący kategorycznie nie wyraża zgody; (ii) Orzekające w sprawie organy nie rozważyły dwóch rozwiązań alternatywnych, zgłaszanych przez Skarżącego. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa przez Spółkę, Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz Komisję powołaną przez Inspektora Nadzoru Budowalnego za przyzwoleniem Starosty; (iii) W dniu [...] czerwca 2005 r. Skarżący zawarł umowę z Z. S.A. [...] na dostawę energii elektrycznej w oparciu o linię napowietrzną. W celu realizacji w/w umowy na przedmiotowej działce posadowiono trzy słupy elektryczne. Umowa ta nie daje Spółce prawa do wstępu na działkę; (iv) Spółka nie dysponuje wymaganą dokumentacją techniczno – prawną, umożlwiającą realizację inwestycji; (v) W lipcu 2015 r. Spółka, działając w ramach samowoli budowlanej, wybudowała odcinek linii prawdopodobnie niskiego napięcia w kierunku wschodnim od naszych zabudowań, podłączając się pod słup znajdujący się na przedmiotowej działce; (vi) Organ I instancji nie uwzględnił opinii sporządzonej przez A. K. V. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] września 2017 r., Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 2 marca 2018 r. pełnomocniczka Skarżącego podniosła, że realizacja inwestycji planowanej przez Spółkę uniemożliwia Skarżącemu zapewnienie dojazdu do zabudowań gospodarskich. Odległość pomiędzy słupem a ścianą obecnych zabudowań wynosi ok. 10 metrów, co nie wystarcza do zapewnienia właściwej obsługi komunikacyjnej gospodarstwa (nie istnieje możliwość dojeżdżania od drugiej strony nieruchomości albowiem działka w tym miejscu ma tylko 4 metry szerokości). Niezależnie od powyższego nie jest możliwe samo skręcanie z drogi publicznej na działkę, z racji tego, iż obecnie istniejący słup wysunięty w stronę jezdni. Obecnie istniejąca infrastruktura energetyczna została posadowiona na działce ok. roku 2005. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VII. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków, o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Skargę należało w tej sytuacji oddalić. VIII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Zaskarżona decyzja jest w pełni prawidłowa, albowiem trafnie uznał organ odwoławczy, podobnie jak wcześniej organ I instancji, iż z racji spełnienia się w sprawie przesłanek z art.124 ust.1 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym w szczególności z racji tego, iż zlokalizowanie części planowanej inwestycji na działce Skarżącego zostało bezspornie przewidziane w ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego (decyzji lokalizacyjnej), wydanej przez Starostę w dniu [...] września 2014 r., wniosek Spółki o ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości należało obligatoryjnie uwzględnić. W/w decyzja lokalizacyjna była zatem dla orzekających w niniejszej sprawie organów wiążąca. W sytuacji, w której Skarżący, który był stroną postępowania o wydanie decyzji lokalizacyjnej, nie podjął środków prawnych, mających na celu wzruszenie jej postanowień w odniesieniu do przedmiotowej działki, organy miał obowiązek ścisłego uwzględnienia jej postanowień. Stanowisko organów obu instancji Sąd w pełni podziela. 2. Stan prawny, regulujący przedmiot kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego przedstawia się następująco: Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 124 u.g.n. Stosownie do ustępu pierwszego powołanego przepisu starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Uzyskanie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości. Z art. 124 u.g.n. wynika zatem, że ustawodawca umożliwia przymusowo, a więc wbrew woli właściciela nieruchomości, zrealizowanie inwestycji celu publicznego, w sytuacji gdy nie wyraża on na to zgody, tak co do zasady, jak i wskutek braku porozumienia z inwestorem co do ekwiwalentu pieniężnego za uszczuplenie jego praw. Celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie, albo też którędy konkretnie będzie przebiegać. Kwestie te powinny być sprecyzowane uprzednio, albo w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n ma jedynie umożliwiać realizację inwestycji celu publicznego, w razie braku porozumienia z właścicielem nieruchomości. Decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego nie rodzi obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości ograniczenia w prawie korzystania z nieruchomości. Ustala bowiem tylko przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego i określa sposoby zagospodarowania terenu, ale nie konstytuuje konkretnego ograniczenia związanego z założeniem i przeprowadzeniem na nieruchomości przewodów, urządzeń, sieci służących inwestorowi nie mającemu tytułu prawnego do nieruchomości. Dlatego wobec braku zgody właściciela szczegółowy sposób ograniczenia zawierać musi decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n.; powinna ona określać przedmiot ograniczenia i jego terytorialny zakres oraz jednoznacznie wskazywać przebieg inwestycji przez nieruchomość. 3. W świetle powyższych okoliczności zarzuty skargi nie mogły prowadzić do zakwestionowania legalności wydanych w sprawie orzeczeń. Stosownie do powyższego: (-) organy orzekające w przedmiocie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości Skarżącego nie były prawnie umocowane do rozważania jakichkolwiek alternatywnych wariantów przebiegu inwestycji, proponowanych przez Skarżącego, (-) przeszkody do wydania decyzji opartej na art.124 u.g.n. w oczywisty sposób nie może stanowić fakt nieposiadania przez Spółkę tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, albowiem to właśnie ta decyzja tytuł taki kreuje (oczywiście wyłącznie w zakresie w decyzji wskazanym, ściśle niezbędnym do realizacji inwestycji) – wcześniejsze posiadanie przez Spółkę innego tytułu do nieruchomości czyniłoby postepowania oparte na art.124 u.g.n. bezprzedmiotowym, (-) ocena treści, zakresu i sposobu wykonania umowy z dnia [...] czerwca 2005 r. o dostarczanie energii elektrycznej, zawartej pomiędzy Skarżącym a poprzednikiem prawnym Spółki, pozostaje całkowicie poza przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, albowiem dotyczy stosunków cywilnoprawnych pomiędzy jej stronami i nie wpływa w żaden sposób na wynik sprawy, (-) poza zakresem sprawy pozostają również kwestie techniczno – budowlane (posiadanie przez Spółkę dokumentacji techniczno – budowlanej), czy też odnoszące się do ewentualnej samowoli budowalnej – Skarżący winien w tym zakresie rozważyć podjęcie stosownych kroków prawnych, przewidzianych w Prawie budowlanym, (-) w konsekwencji poczynionych wcześniej uwag wskazać należy, iż ocena ewentualnej kolizji pomiędzy planowaną inwestycją a wymogami właściwej obsługi komunikacyjnej przedmiotowej działki pozostawała poza zakresem kompetencji organów orzekających w niniejszej sprawie (problem ten Skarżący winien był bowiem podnosić na etapie postępowania lokalizacyjnego). Jednocześnie z akt sprawy wynika bezspornie, że ze Skarżącym podjęto rokowania o dobrowolne udostępnienie nieruchomości na określony wyżej cel publiczny, które to rokowania nie zakończyły się podpisaniem umowy cywilnoprawnej. W świetle powyższych okoliczności skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw, w następstwie czego podlega oddaleniu. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło