IV SA/Wa 239/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.) Asesor WSA Anna Szymańska Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2004 r. IV S.A./Wa 239/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku C. K. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1949 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej "Z." w trybie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej / Dz.U. z 1945 r. nr 3, poz. 13/ wydanego w wyniku wznowienia postępowania. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomość ziemska "Z." o łącznej powierzchni 51,5404 ha, położona w Gminie G., orzeczeniem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w W. z dnia [...] czerwca 1946 r. została uznana za niepodpadającą pod działanie art. 2 ust. 1 lit.e dekretu o reformie rolnej. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjęto dokumentację pomiarową wykonaną przez mierniczego przysięgłego A. P., który ustalił powierzchnię ogólną majątku na 51,5404 ha, natomiast użytków rolnych na 49,3811 ha. Następnie w wyniku wznowionego postępowania oraz dodatkowego komisyjnego zbadania na gruncie w dniu [...] grudnia 1946 r. kwestii prawidłowości kwalifikacji użytków rolnych, uznano, że orzeczenie z dnia [...] czerwca 1946 r. zostało oparte na niezgodnych ze stanem na gruncie planach i rejestrach pomiarowych. Jak wynika z protokołu komisji, sporządzonego w dniu [...] maja 1949 r., do obszaru użytków rolnych należało doliczyć 1520 m- drogi od podwórza do kopca nr [...], która w 1948 r. została przeorana i była mało używana. Wobec powyższego obszar użytków rolnych przekroczył 50 ha. Zgodnie zaś z protokołem z dnia [...] listopada 1949 r. w sprawie przejścia na cele reformy rolnej majątku "Z." jak i dołączonego do niego załącznika "A" w skład użytków rolnych wchodziły: grunty orne - 46,33 ha, łąki - 1,69 ha oraz ogrody owocowe - 2 ha, co łącznie daje powierzchnię ponad 50 ha, dane te znajdują potwierdzenie także w protokole Komisji Powiatowej z dnia [...] maja 1950 r. Zdaniem organu odwoławczego z uwagi na treść § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. / Dz.U. nr 10, poz. 51 / strona ubiegająca się o uznanie, że nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów dekretu winna przedłożyć dowody stwierdzające dokładny obszar tej nieruchomości z wyszczególnieniem użytków każdego rodzaju a w przypadku braku dowodów zwrócić się o przeprowadzenie pomiarów na własny koszt. Ponieważ wnioskodawca takich dowodów nie przedstawił brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja z dnia [...] października 1949 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku W. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu decyzji naczelny organ administracji podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu ww. decyzji, ponadto dodano, iż powoływanie się we wniosku na aktualne dane ewidencyjne odnośnie działek nr nr [...] i [...] nie może być uwzględnione do badania zasadności decyzji z dnia [...] października 1949 r. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję złożył działający w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców W. P. Zdaniem skarżącego bezpodstawnie w oparciu o protokół komisji z dnia [...] grudnia 1946 r. zmieniono powierzchnie użytków rolnych z 49,3811 ha wynikającej z pomiarów mierniczego A. P. na 49,8754 ha, a następnie doliczono do użytków rolnych powierzchnię istniejącej od 1914 r. drogi 0,1520 ha celem uzyskania powierzchni użytków rolnych przekraczającej 50 ha i orzeczenie, iż cała nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o reformie rolnej. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności obydwu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz. 1270 /. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy stwierdzić, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając jako organ I instancji i ponownie w trybie art. 127 § 3 k.p.a. nie rozpoznał istoty sprawy czym naruszył zasady postępowania administracyjnego przewidziane w art. art. 7, 77 i 107 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w trybie nadzwyczajnym / o stwierdzenie nieważności decyzji/, istotą tego postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ocena, czy kwestionowane akty dotknięte są którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. , oznacza to, że w tym postępowaniu nie można rozpatrywać sprawy co do jej istoty jak w postępowaniu odwoławczym. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 k.p.a., zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. Przedmiotem badania zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. w niniejszym postępowaniu była decyzja Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] października 1949 r., gdy tymczasem wniosek o stwierdzenie nieważności z [...] października 1994 r. obejmował również decyzję Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia [...] stycznia 1949 r., która została wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 95 lit. a, art. 96 pkt 2 i 97 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym / Dz.U. R.P. nr 36, poz. 341 /. Należało zbadać czy ta decyzja rażąco nie narusza prawa, powołana podstawa wznowienia nie została w żaden sposób wskazana w uzasadnieniu decyzji a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania określonej w art. 95 lit. a powołanego rozporządzenia. W uzasadnieniach obydwu decyzji naczelnego organu administracji wspomina się o komisyjnym badaniu na gruncie w dniu [...] grudnia 1946 r., jednakże brak jest w aktach jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ten fakt. Jedynie w piśmie E. P. z dnia [...] listopada 1956 r. wspomina ona o wizycie komisji na gruncie, ale w połowie grudnia 1948 r., która bez żadnych pomiarów ustaliła nową powierzchnię użytków rolnych przekraczających 50,00 ha. Istotną rolę Minister Rolnictwa i Reform Rolnych przywiązuje do dowodu jakim jest protokół Komisji z dnia [...] maja 1949 r. w którym to stwierdzono: "Zaznacza się, że droga od podwórza do kopca nr [...] w roku ubiegłym została przeorana i obecnie jest mało użytkowana, stanowiąca powierzchnię 0,1520 ha." Z protokołu tego nasuwa się jednoznaczny wniosek, iż droga o której wspomina protokół nie straciła charakteru drogi a jest jedynie mniej używana i nie mogła zostać zakwalifikowana do użytków rolnych. Wobec powyższego zdaniem Sądu zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. nie wykazały, iż pomiary wykonane przez mierniczego przysięgłego A. P. są nieprawidłowe. Nastąpiło to z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie wykazano z jakich powodów ta dokumentacja jest niewiarygodna, gdy tymczasem została wykonana w 1946 r. i stanowiła podstawę wydania orzeczenia z dnia [...] czerwca 1946 r. przez Wojewódzki Urząd Ziemski w W. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrzy zebrany w sprawie materiał dowodowy i oceni go zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 107 § 3 k.p.a. mając na uwadze powyższe wskazania i przedstawioną ocenę. Ponadto organ administracyjny będzie miał na uwadze terminy załatwiania spraw przewidziane w art. 35 k.p.a. Dlatego też mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. na podstawie, art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. 153 w/w ustawy przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.