IV SA/Wa 2390/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-27
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędne zakwalifikowanie osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niezgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenia wykonawczego, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że błędne zakwalifikowanie osoby do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niezgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz § 30 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, stanowi rażące naruszenie prawa. Takie naruszenie uzasadnia stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, ponieważ nie można mówić o zwykłym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy skład orzekający wadliwie ustali stopień niepełnosprawności, co jest kwalifikowaną wadą.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D. J. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, która stwierdziła nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu o zaliczeniu D. J. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji stwierdzającej nieważność, argumentując, że Powiatowy Zespół nie naruszył rażąco przepisów, oraz niedokonanie pełnych ustaleń w zakresie wpływu schorzeń na pełnienie ról społecznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Paweł Jastrzębski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę
Decyzją z [...] września 2015 r. (znak: [...]) Wojewódzki Zespół w Województwie [...] stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] września 2013 r. (znak: [...]), którym Powiatowy Zespół w D. zaliczył D. J. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na okres do dnia [...] września 2017 r.
Od ww. decyzji Wojewódzkiego Zespołu w Województwie [...] z dnia [...] września 2015 r. (znak: [...]) D. J. złożył odwołanie z [...] października 2015 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej.
Decyzją z [...] grudnia 2015 r. (znak: [...]) Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z [...] września 2015 r. (znak: [...]), stwierdzającą nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2013 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D., w sprawie D. J..
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Ministra, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] decyzją z [...] września 2015 r. należycie wykazał, iż dokonana przez Powiatowy Zespół w D. kwalifikacja D. J. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], na okres do dnia [...] września 2017 r. nastąpiła w sposób sprzeczny z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r., poz. 1110.). Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] września 2013 r. wydane przez Powiatowy Zespół w D. (...) wydane zostało bowiem niezgodnie z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, to znaczy niezgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niezgodnie z § 30 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Kwalifikacja osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, organy przy orzekaniu biorą pod uwagę: zaświadczenie lekarskie zawierające opis stanu zdrowia, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana, dokumentację medyczną oraz inne posiadane dokumenty mogące mieć wpływ na ustalenie stopnia niepełnosprawności; ocenę stanu zdrowia wystawioną przez lekarza - przewodniczącego składu orzekającego, zawierającą opis przebiegu choroby zasadniczej oraz wyniki dotychczasowego leczenia i rehabilitacji, opis badania przedmiotowego, rozpoznanie choroby zasadniczej i chorób współistniejących oraz rokowania odnośnie do przebiegu choroby; wiek, płeć, wykształcenie, zawód i posiadane kwalifikacje; możliwość całkowitego lub częściowego przywrócenia zdolności do wykonywania dotychczasowego lub innego zatrudnienia - poprzez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe; ograniczenia występujące w samodzielnej egzystencji i uczestnictwie w życiu społecznym; możliwość poprawy funkcjonowania osoby zainteresowanej w samodzielnej egzystencji oraz w pełnieniu ról społecznych - poprzez leczenie, rehabilitację, zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczni, środki pomocnicze, środki techniczne, usługi opiekuńcze lub inne działania.
Wojewódzki Zespół w wydanej decyzji stwierdził, iż (...) lekarz przewodniczący składu orzekającego Powiatowego Zespołu w D. oceniając stan zdrowia D. J. rozpoznał chorobę - [...]. Ponadto dokonując badania stwierdził [...]. Organ wyjaśnił, iż w wyniku weryfikacji załączonej dokumentacji postępowania orzeczniczego pod kątem prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia potwierdzono (...) leczenie D. J. od około 2003 r. z powodu [...]. Dołączone wyniki badań [...] i wyniki [...] - świadczyły o minimalnej aktywności [...] z niewielkim [...]. Jednocześnie Wojewódzki Zespół dokonując analizy akt sprawy stwierdził, iż (...) stopień zaawansowania i aktywność procesu [...] oraz stopień upośledzenia [...] bez objawów [...] nie uzasadniał zakwalifikowanie Pana D. J. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wobec czego Wojewódzki Zespół ustalił, że zaliczenie D. J. przez Powiatowy Zespół w D. do osób niepełnosprawnych z umiarkowanym stopnień niepełnosprawności nastąpiło bez wyczerpania ustawowych przesłanek, koniecznych do zaliczenia do osób niepełnosprawnych.
Dokonując oceny przesłanek rażącego naruszenia prawa w przypadku wydania przez Powiatowy Zespół w D. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sprawie D. J. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wziął pod uwagę obowiązujące w dacie wydania tego orzeczenia przepisy procesowe i materialne tj. art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Minister wziął również pod uwagę standardy wynikające z § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Analiza całości dokumentacji zgromadzonej w aktach spawy wykazała, że ustalony u skarżącego umiarkowany stopień niepełnosprawności nie znajduje potwierdzenia w ocenie stanu zdrowia i ograniczeń funkcjonalnych opisanych na druku oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego z dnia [...] września 2013 r. u osoby zainteresowanej z rozpoznaniem zasadniczym "[...]". Po analizie całości dokumentacji orzeczniczej zgromadzonej w aktach sprawy biorąc pod uwagę stopień zaawansowania, aktywność [...], stopień upośledzenia [...] ([...]) oraz ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, nie stwierdzono spełniania przesłanek kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Akta postępowania, w tym w szczególności wyniki badań, nie potwierdziły istotnego naruszenia sprawności organizmu, które miałoby wpływ na pełnienie ról społecznych, a tym samym nie potwierdziły zasadności ustaleń orzeczniczych z dnia [...] września 2013 r. dokonanych przez skład orzekający Powiatowego Zespołu w D.. W przypadku strony nie zostały również spełnione przesłanki kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawarte w § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej orzeczenie Powiatowego Zespołu w D. z [...] września 2013 r. (znak: [...]) ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności nie znalazło potwierdzenia w dokumentacji medycznej zgormadzonej na potrzeby orzekania. Brak jest bowiem spełniania kryteriów umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawartych w definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i zawierających ściśle zdefiniowane pojęcia określające naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność udzielania czasowej i częściowej pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 wyżej cytowanego rozporządzenia, w okresach wynikających ze stanu zdrowia oraz odnoszących się do ról społecznych. W ocenie zawodowej dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz rehabilitacji zawodowej z dnia [...] września 2013 r. doradca zawodowy nie zdiagnozował wystąpienia jakichkolwiek trudności w pełnieniu ról społecznych w zakresie samoobsługi i samodzielnego zaspakajania potrzeb życiowych wskazując, iż orzekany ich "nie podaje", a zatem należy przyjąć, iż nie posiada.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Sądu D. J., wnosząc o :
1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] września 2015 r. (znak: [...]) stwierdzającej nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2013 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w D.,
2. zasądzenie kosztów niniejszego postępowania, według norm prawem przepisanych.
Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewódzkiego Zespołu z dnia [...] września 2015 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2013 r. (znak: [...]) Powiatowego Zespołu w D., podczas gdy Powiatowy Zespół zaliczając Pana D. J. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności [...], nie naruszył w sposób rażący przepisów postępowania orzeczniczego,
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie pełnych ustaleń w zakresie wpływu wirusowego zapalenia wątroby na pełnienie ról społecznych, w szczególności prowadzenie gospodarstwa domowego i współdziałania w procesie leczenia, w tym niezwrócenie się do biegłego o wydanie opinii w sytuacji gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017.2188) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 poz.1302 - dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów administracji naruszenia norm prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, Wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r. Wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r. ) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i nie stwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny.
Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że wbrew zarzutom skargi orzekające w postępowaniu nieważnościowym organy, zasadnie uznały, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa, na podstawie których zaliczono skarżącego do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności tj. niezgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niezgodnie z § 30 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu słusznie Minister wskazał, że stosownie do art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Niepełnosprawność, zgodnie z kryterium ustawowym, to niemożność efektywnego pełnienia ról społecznych tj. wypełniania zobowiązania wynikającego z zajmowanej pozycji społecznej przy korzystaniu przez osobę z przysługujących jej przywilejów i praw według bardziej lub mniej określonego wzoru, a więc niemożność bądź trudności w codziennej aktywności i uczestnictwie. Ocena stanu zdrowia dokonywana w postępowaniu orzeczniczym nie jest jedynym wyznacznikiem niepełnosprawności. Orzekanie o stopniu niepełnosprawności stanowi ocenę ograniczeń i możliwości funkcjonowania danej osoby w życiu społecznym i zawodowym - będących następstwem naruszenia sprawności organizmu.
Przesłanki kwalifikowania do określonego stopnia niepełnosprawności określa zaś art. 4 ust. 1-3 ww. ustawy oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.
Kwalifikacja osoby zainteresowanej do określonego stopnia niepełnosprawności następuje po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego, gdzie ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz związanych z nim wskazań przez skład orzekający następuje w oparciu o rzetelną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, w tym po naradzie, podczas której orzecznicy przedstawiają swoje opinie i wnioski oraz wymieniają informacje w celu podjęcia trafnej decyzji orzeczniczej.
W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt, lekarz przewodniczący składu orzekającego Powiatowego Zespołu w D. oceniając stan zdrowia skarżącego rozpoznał chorobę - [...]. Ponadto dokonując badania stwierdził [...] organizmu. Organ wyjaśnił, iż w wyniku weryfikacji załączonej dokumentacji postępowania orzeczniczego pod kątem prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia potwierdzono (...) leczenie skarżącego od około 2003 r. z powodu [...]. Dołączone wyniki badań [...] i wyniki [...] - świadczyły o [...] aktywności [...] z niewielkim [...] bez [...].
Tymczasem w ocenie orzekających obecnie organów w tym Wojewódzkiego Zespołu, (którego członkowie zobowiązani są spełniać wymogi kwalifikacyjne określone w § 21 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności i tylko spełniając określone przepisami kryteria, mogą zostać powoływani do pełnienia funkcji przez wojewodę oraz wypełniać swoje obowiązki wynikające z powierzonych im zadań), (...) stopień zaawansowania i aktywność [...] oraz stopień [...] bez objawów [...] nie uzasadniał zakwalifikowanie skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skarżący nie spełniał bowiem wszystkich ustawowych przesłanek, koniecznych do zaliczenia do osób niepełnosprawnych.
Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Dodatkowo należy wziąć pod uwagę standardy wynikające z § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawierające kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące:
1) czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, w okresach wynikających ze stanu zdrowia;
2) częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3, gdzie stosownie do brzmienia § 29 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.
W rozpoznawanej sprawie w ocenie organów ustalony u skarżącego umiarkowany stopień niepełnosprawności nie znajduje potwierdzenia w ocenie stanu zdrowia i ograniczeń funkcjonalnych opisanych na druku oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego z dnia [...] września 2013 r. Akta postępowania, w tym w szczególności wyniki badań, nie potwierdziły istotnego naruszenia sprawności organizmu, które miałoby wpływ na pełnienie ról społecznych, a tym samym nie potwierdziły zasadności ustaleń orzeczniczych z [...] września 2013 r. dokonanych przez skład orzekający Powiatowego Zespołu w D.. Co więcej skoro warunkiem zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności jest nie tylko stopień naruszenia sprawności organizmu w odniesieniu do zdolności do wykonywania zatrudnienia (a nie niezdolności do pracy), ale także istnienie wymogu pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że omawiana ustawa wiąże zaliczenie do stopnia niepełnosprawności ze zdolnością do wykonywania zatrudnienia, oraz z możliwością wypełniania ról społecznych, jako elementu uczestnictwa w życiu społecznym (por. również wyroki z dnia 20 sierpnia 2003 r., II UK 386/02 - OSNP z 2004 Nr 12, poz. 213 oraz z dnia 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03 - OSNP z 2004 Nr 19, poz. 340).
Tylko istotne naruszenie sprawności organizmu wywołuje skutki w sferze zawodowej lub społecznej wskazane w definicji stopnia umiarkowanego jako niezdolność do pracy albo zdolność do pracy w warunkach pracy chronionej lub wymaganie czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. W przypadku Skarżącego nie zostały również spełnione przesłanki kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zawarte w § 30 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Brak jest bowiem spełniania kryteriów umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawartych w definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i zawierających ściśle zdefiniowane pojęcia określające naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność udzielania czasowej i częściowej pomocy, o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 wyżej cytowanego rozporządzenia, w okresach wynikających ze stanu zdrowia oraz odnoszących się do ról społecznych. W ocenie zawodowej dla potrzeb postępowania o ustalenie stopnia niepełnosprawności oraz rehabilitacji zawodowej z dnia [...] września 2013 r. doradca zawodowy nie zdiagnozował bowiem wystąpienia jakichkolwiek trudności w pełnieniu ról społecznych w zakresie samoobsługi i samodzielnego zaspakajania potrzeb życiowych wskazując, iż orzekany ich "nie podaje", a zatem należy przyjąć, iż nie posiada.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego podniesionych w skardze, w których wyjaśnia on, że niewątpliwie [...] wymaga ciągłego leczenia, w tym systematycznego przyjmowania leków, dokonywania regularnych badań (współdziałanie w procesie leczenia), zachowania odpowiedniej diety, przygotowania stosownych posiłków, zachowania zasad higieny [...] ([...]) wyjaśnić należy, że zgodnie z § 29 ust. 1 pkt 3 w zw. z § 30 pkt 2 ww. rozporządzenia częściowa pomoc w pełnieniu ról społecznych polega na wystąpieniu przynajmniej jednej z następujących okoliczności: zależności od otoczenia polegającej na konieczności udzielenia wsparcia w zakresie czynności samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Pomoc czasowa z kolei oznacza konieczność udzielania pomocy w wyżej wymienionych okolicznościach w okresach wynikających ze stanu zdrowia. Natomiast jak wynika z akt sprawy skarżący jest niewątpliwie osobą z rozpoznaniem zasadniczym "[...]" niemniej jednak, na podstawie dokumentacji postępowania orzeczniczego (oceny sporządzone przez specjalistów) oraz dokumentacji medycznej zgromadzonej w sprawie na dzień wydania orzeczenia przez Powiatowy Zespół w D., nie wskazano aby wymagał on czasowej lub częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych i w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w znaczeniu wynikającym z wyżej wskazanych przepisów postępowania orzeczniczego.
Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącego, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia prawa wyjaśnić należy, że fakt wydania przez organ orzeczniczy orzeczenia na skutek błędnej kwalifikacji do stopnia niepełnosprawności jest rażącym naruszeniem prawa. Nie można mówić o
zwykłym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy skład orzekający wadliwie ustali stopień niepełnosprawności. Nie można zgodzić się z sugestiami skarżącego, że kwalifikacja do stopni niepełnosprawności to kwestia wykładni przepisów postępowania orzeczniczego a tym samym nie dochodzi do jasnego i niedwuznacznego przekroczenia prawa, gdyż przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych określają konkretnie przesłanki kwalifikacji (art. 4 ust. 1-3 ww. ustawy), które są dookreślone przepisami wykonawczymi wskazującymi standardy kwalifikacji do stopni niepełnosprawności. Postępowanie w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności jest swoistym postępowaniem, gdzie ustalenie stopnia niepełnosprawności przez skład orzekający powinno opierać się na rzetelnej ocenie materiału dowodowego w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności wyrażonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Błędne przyrównanie tych ograniczeń jest poważną, kwalifikowaną wadą ustalenia stopnia niepełnosprawności.
Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, iż w sprawie doszło do rażącego naruszenia wskazanych powyżej przepisów prawa, co wbrew zarzutom skargi uzasadniało stwierdzenie nieważności kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji (orzeczenia).
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło