IV SA/Wa 2391/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2015 r. sprawy ze skarg A. J. i Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargi Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. J. i Z. J. decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej kpa) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., poz. 139 ze zm. - dalej ustawa o ewidencji ludności) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] o wymeldowaniu skarżących z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] września 2013 r. z urzędu zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie A. J. i Z. J. (dalej zwani skarżącymi) z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. W toku prowadzonego postępowania skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy (z powództwa skarżących) o eksmisję z przedmiotowego lokalu ich córki E. Ł. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], [...] odmówił zawieszenia postępowania wskazując, że nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, określone w art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Skarżący złożyli zażalenie na to postanowienie. Po rozpatrzeniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 1123/14 oddalił skargę A. J. i Z. J. na postanowienie o niedopuszczalności zażalenia - wyrok jest nieprawomocny. W wyniku zakończenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., Prezydent [...] orzekł o wymeldowaniu skarżących z pobytu stałego ze ww. lokalu. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący opuścili trwale i dobrowolnie miejsce pobytu stałego, czym wypełnili warunki administracyjnego wymeldowania, określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. po rozpatrzeniu odwołania A. J. i Z. J. od decyzji organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że A. J. i Z. J. nie mieszkają w przedmiotowym lokalu od wielu lat. Skarżący zawiadomieni o toczącym się postępowaniu administracyjnym w pismach kierowanych do organu I instancji wskazali, że zamieszkanie w lokalu nr [...] przy [...] w [...] utrudnia im córka E. Ł. i wnuczka K. Ł., w związku z czym czasowo zamieszkują poza miejscem stałego zameldowania. W czasie ich nieobecności w lokalu zmienione zostały zamki. Dwukrotnie bezskutecznie podejmowali próbę wejścia do spornego lokalu w asyście policji. W dnu [...] października 2012 r. skarżący dostali się do lokalu przy pomocy ślusarza. Nie znajdowały się w nim wówczas żadne należące do nich rzeczy. Podali, że w dalszym ciągu ponoszą opłaty za przedmiotowy lokal. Organ odwoławczy wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego przeprowadzono oględziny przedmiotowego lokalu, podczas których ustalono, że zamieszkują w nim E. Ł. i K. Ł. W lokalu nie znajdowały się rzeczy należące do skarżących. Według oświadczenia E. Ł. wymienieni nie mieszkają w przedmiotowym lokalu od końca lat dziewięćdziesiątych. Ich obecne miejsce pobytu to [...], gm. [...]. Powyższe potwierdzili obecni na miejscu świadkowie - sąsiedzi K. A. i M. S., wskazując, że skarżący wyprowadzili się wiele lat temu. W ocenie organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że lokal nr [...] przy [...] w [...] dawno temu przestał stanowić miejsce, w którym A. J. i Z. J. mieliby centrum interesów życiowych. Fakt ten potwierdziły oględziny przedmiotowego lokalu dokonane przez organ I instancji, zeznania świadków oraz oświadczenia samych skarżących. Odnosząc się do składanych w toku postępowania i w odwołaniu oświadczeń skarżących, że mają zamiar przebywać w przedmiotowym lokalu, organ wskazał, że nie może bezkrytycznie przyjmować oświadczeń osoby dotyczących jej woli wewnętrznej z pominięciem czynników obiektywnych pozostających w sprzeczności z tą wolą. Zamiar stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi być połączony z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów. Organ podkreślił, że rozstrzygając wątpliwości co do faktu pobytu organy administracji publicznej nie mogą ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia danej osoby co do jej zamiaru. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne. Skoro miejscem pobytu stałego jest miejsce, w którym osoba realizuje wszystkie swoje potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem, a oględziny w przedmiotowym mieszkaniu nie wskazywały na zamieszkiwanie w nim A. J. i Z. J., logicznym i bezspornym jest fakt, że ww. nie mieszkają i nie koncentrują swoich spraw życiowych w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Organ odwoławczy zaznaczył także, że przesłuchani w niniejszej sprawie świadkowie zeznali, że A. J. i Z. J. nie zamieszkiwali w miejscu pobytu stałego od wielu lat, czyli na długo przed wszczęciem postępowania o wymeldowanie. Organ podał, że o ile Z. J. dwukrotnie zgłaszał policji fakt utrudniania mu dostępu do przedmiotowego lokalu przez E. Ł., to interwencje funkcjonariuszy policji nie przyniosły odwołującym spodziewanych rezultatów. Jakkolwiek A. J. i Z. J. złożyli do sądu wniosek o eksmisję E. Ł. i K. Ł. z przedmiotowego lokalu, organ odwoławczy wskazał, że wyrok eksmisyjny wobec ich córki nie jest prawomocny, a eksmisja wymienionej nie została wykonana. Podano, że pozew o eksmisję córki skarżący złożyli wiele lat po opuszczeniu przedmiotowego mieszkania. Zdaniem Wojewody [...], z uwagi na konflikt między rodzicami a córką i wnuczką, obecnie ewentualne ponowne zamieszkanie skarżących spornym w lokalu jest zdarzeniem wątpliwym, możliwym do realizacji w bliżej nieokreślonej przyszłości. Skargi na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. J. i Z. J. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności polegające na błędnej interpretacji zawartych w nim zapisów; w szczególności uznanie, iż bez znaczenia jest fakt braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu. 2. błędy w ustaleniach faktycznych, a w szczególności ustalenie, że powrót wymeldowanych do przedmiotowego lokalu jest zdarzeniem wątpliwym. W uzasadnieniu skarg podnieśli, że nie opuścili miejsca swojego stałego zameldowania, a jedynie z przyczyn niemających znaczenia dla postępowania administracyjnego (spór z córką) czasowo przebywają poza domem. Dodali, że zmęczeni zachowaniem córki, która nie ma żadnych praw do spornego lokalu, a w szczególności nękaniem psychicznym, nie chcąc eskalować konfliktu zdecydowali się na dochodzenie swoich praw przed sądem powszechnym. Skarżący podkreślili w skargach, że wydany został wyrok nakazujący opróżnienie lokalu przez córkę i wnuczkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej ppsa, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym stosownie do treści art. 134 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, iż nie narusza ona prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym w świetle art. 6 ust. 1 tej ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, w świetle którego - miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmując wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 281/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 600/07, te orzeczenia i orzeczenie powołane poniżej dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja o wymeldowaniu osoby jest uzasadniona w przypadku, gdy osoba ta opuściła w sposób trwały i dobrowolny miejsce stałego pobytu. Zatem organ przed wydaniem decyzji w przedmiocie wymeldowania winien zbadać czy dana osoba opuściła lokal, czy też w lokalu tym przebywa. Skoro opuszczenie lokalu powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, to wymeldowanie nie będzie uzasadnione, gdy zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal dobrowolnie, lecz jedynie tymczasowo i nadal wyraża wolę powrotu i stałego w nim zamieszkiwania. Na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 922/10). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał, że ustalenia poczynione przez Wojewodę [...] uzasadniają przyjęcie, że istnieją podstawy do wymeldowania skarżących A. J. i Z. J., z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Faktem jest niezamieszkiwanie przez skarżących w przedmiotowym lokalu od wielu lat. Wynika to zarówno z oględziny przedmiotowego lokalu dokonanych przez organ I instancji, zeznań świadków - sąsiadów (K. A. i M. S.) oraz z oświadczenia samych skarżących, którzy wskazali, że wyprowadzili się ze spornego lokalu nie chcąc eskalować konfliktu z córką. Stan faktyczny ustalony w sprawie pozwala uznać, że skarżący opuścili miejsce stałego zameldowania jeszcze w latach dziewięćdziesiątych. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Od tego czasu skarżący nie zamieszkali ponownie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Istotnie skarżący złożyli do Sądu wniosek o eksmisję E. Ł. i K. Ł. z ww. lokalu. Pozew o eksmisję złożono jednak wiele lat po opuszczeniu lokalu przez skarżących i okoliczność ta nie przesądza o tym, iż skarżący opuścili przedmiotowe mieszkanie pod przymusem. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż z uwagi na konflikt między skarżącymi a ich córką i wnuczką, obecne ewentualne ponownie zamieszkanie skarżących w spornym lokalu jest wątpliwe. Nie ma to jednak znaczenia przy ocenie czy w sprawie doszło do spełnienia przesłanek stanowiących podstawę do wymeldowania skarżących. Sąd doszedł do przekonania, że organy administracji zasadnie przyjęły, że w sprawie niniejszej były podstawy do wymeldowania skarżących z uwagi na fakt, że opuścili lokal przed wielu laty i nie dokonali obowiązku wymeldowani. Okoliczność ta nie jest sporna w sprawie. Twierdzenia skarżących o tym, iż wyprowadzili się z mieszkania zmuszeni bezprawnymi działaniami córki nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Stwierdzić należy, że organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił. Organ wskazał fakty, które uznały za udowodnione i dowody, na których się oparł. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż A. J. i Z. J. w sposób dobrowolny i trwały opuścili miejsce pobytu stałego i w innym miejscu skoncentrowali swoje interesy życiowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.