IV SA/Wa 2395/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - oddala skargę - Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2014 r., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez obywatela [..] T. K. od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w S. z dnia [...] sierpnia 2014r. [...] orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i o zakazie jego ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 2 lat od dnia wydania decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że decyzją z dnia [...] marca 2014r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekł o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej, o nieudzieleniu mu zgody na pobyt tolerowany oraz o jego wydaleniu. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wydalenia skarżącego i utrzymała ją w pozostałej części. Po otrzymaniu powyższego rozstrzygnięcia T. K. odebrał swój dokument podróży i w dniu 2 lipca 2014r. nielegalnie przekroczył granicę udając się do Republiki [...], gdzie tego samego dnia został zatrzymany, a następnie przekazany stronie [...]. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. cudzoziemiec został umieszczony w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K., jednak w dniu 1 sierpnia 2014r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wydał postanowienie o zwolnieniu go z wyżej wskazanego ośrodka z powodu wydania w tym samym dniu zaświadczenia lekarskiego o niezdolności cudzoziemca do przebywania w tym ośrodku. W dniu 22 września 2014r. cudzoziemiec ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Mimo deklarowanego przez cudzoziemca zamiaru powrotu do kraju pochodzenia po otrzymaniu wyżej wspomnianej decyzji Rady do Spraw Uchodźców (fakt doręczenia tej decyzji zamknął administracyjny tok instancji w sprawie wniosku cudzoziemca o nadanie statusu uchodźcy i zakończył okres jego legalnego pobytu w kraju) T. K. nie wyjechał jednak do [...], a nielegalnie już przebywając na terenie RP udał się do Republiki [...], nielegalnie przekraczając granicę [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że przepisy art. 302 ustawy o cudzoziemcach mają charakter obligatoryjny. Już samo stwierdzenie faktów odpowiadających hipotezie powyższego przepisu uzasadnia zastosowania sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz do orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. W toku postępowania odwoławczego organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która skutkowałaby brakiem możliwości wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany kończącej postępowanie wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończone do tego dnia decyzją ostateczną nie orzeka się o wydaleniu. W związku z powyższym Rada do Spraw Uchodźców uchyliła zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w zakresie dot. wydalenia cudzoziemca, ale utrzymała powyższe rozstrzygnięcie w mocy w pozostałej części, to jest o odmowie nadania cudzoziemcowi wnioskowanego statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej oraz o nieudzieleniu mu zgody na pobyt tolerowany. Rozpatrując niniejszą sprawę w tym przedmiocie, organ II instancji wykorzystał materiał zgromadzony w toku postępowania uchodźczego, które zakończyło się w dniu 28 kwietnia 2014 r. wyjaśniając, że przesłanki dotyczące udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. są zbieżne z przesłankami do udzielenia mu ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w brzmieniu sprzed dnia 01.05.2014 r. W ocenie organu odwoławczego sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca nie zmieniła się od czerwca 2014r., a została już bardzo dokładnie zbadana w trakcie postępowania uchodźczego na podstawie informacji pochodzących z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W związku z powyższym Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał, że nie ma potrzeby ponownego badania okoliczności, które spowodowały u cudzoziemca zaistnienie świadomości zagrożenia, gdyż zostały już one szczegółowo rozważone w niedawnym okresie. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. K. zarzucając jej naruszenie: art. 356 ust. 1 w związku z art. 348 pkt 1 lit. a, b i d ustawy o cudzoziemcach poprzez błędne wskazanie i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany ze względów humanitarnych; art. 7, 8, 77 i 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania materiału dowodowego umożliwiającego podjęcie właściwej decyzji w jego sprawie a w szczególności zaniechanie zapoznania się z dokumentacją medyczną pozostającą w dyspozycji lekarza pracującego w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. wskazującą, iż cudzoziemiec cierpi na zespół stresu pourazowego, poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób ogólny, niezindywidualizowany oraz nieuwzględnienia okoliczności, że stan zdrowia psychicznego skarżącego nie pozwala na podjęcie w pełni świadomych i racjonalnych decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jako bojownik walczył w [...], za co był następnie osadzony w obozie filtracyjnym, gdzie był poddawany przemocy fizycznej i psychicznej oraz torturom. Z tego powodu obawia się powrotu do kraju pochodzenia, gdzie cały czas poszukuje go tamtejsza policja. Podkreślił, że po otrzymaniu ostatecznej decyzji z dnia 10 czerwca 2014 r. zamierzał opuścić [...] pozostał jednak problem dokumentów, które pozostawił w [...]. Dlatego postanowił samodzielnie udać się do [...] w celu odzyskania dokumentów. Skarżący zarzucił, że organ nie wymienił dowodów na jakich oparł swoje rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, zatem nie wie, czy wzięto pod uwagę dokumentację medyczną, z której wynika, że cierpi na zespół stresu pourazowego. Ponadto powołał się na publikacje dotyczące sytuacji w [...] z 2010, 2011 i 2014 r. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy uznały, że w stosunku do T. K. istnieją podstawy do orzeczenia o zobowiązaniu go do powrotu. Zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane lub przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa (pkt 10). Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej, orzekł o nieudzieleniu mu zgody na pobyt tolerowany oraz o jego wydaleniu z terytorium RP. Rada do Spraw Uchodźców, decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. uchyliła zaskarżoną decyzję jedynie w części dotyczącej wydalenia skarżącego, zaś w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Po odebraniu dokumentu podróży, w dniu 2 lipca 2014 r. przekroczył granicę [...] wbrew przepisom prawa. Po zatrzymaniu na terenie [...] został następnie przekazany stronie polskiej. W dniu 22 września 2014r. cudzoziemiec ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy. Stwierdzić należy, że skarżący w dniu orzekania przez organy administracji publicznej w niniejszym postępowaniu przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. Ponadto, jak wynika z akt administracyjnych wszelkie próby zalegalizowania pobytu na terenie RP kończyły się decyzjami odmowymi. Istniała zatem podstawa z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach do orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu. Zaistniała również przesłanka z art. 302 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy ponieważ skarżący przekroczył granicę wbrew przepisom prawa. Jak wynika bowiem z akt sprawy decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. stała się ostateczna i prawomocna. Po otrzymaniu tej decyzji skarżący odebrał swój paszport w celu opuszczenia terytorium RP i powrotu do kraju pochodzenia, po czym udał się do Niemiec. Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej Granicą Rzeczypospolitej Polskiej (granicą państwową), jest powierzchnia pionowa przechodząca przez linię graniczną, oddzielająca terytorium państwa polskiego od terytoriów innych państw i od morza pełnego. Granica państwowa rozgranicza również przestrzeń powietrzną, wody i wnętrze ziemi. Zgodnie z art. 14 ust.1 i 2 ustawy o ochronie granicy państwowej, przekraczanie granicy państwowej jest dozwolone na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekroczenia. Dokumenty, o których mowa w ust. 1, określają odrębne przepisy, w tym umowy międzynarodowe, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, łub przepisy prawa Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach przez dokument podróży należy rozumieć dokument uznany przez Rzeczpospolitą Polską, uprawniający do przekroczenia granicy, wydany cudzoziemcowi przez organ państwa obcego, organ polski lub organizację międzynarodową albo podmiot upoważniony przez organ państwa obcego lub obcą władzę o charakterze państwowym. Podkreślić przy tym należy, że obywatele [...] zamierzający legalnie wjechać na terytorium Unii Europejskiej co do zasady muszą posiadać ważną wizę. W art. 3 pkt 20 cyt. ustawy o cudzoziemcach ustawodawca posłużył się pojęciem wizy zaliczając do niego wizę krajową, o której mowa w art. 18 Konwencji Wykonawczej z dnia 19 czerwca 1990 r. do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz. Urz. UE L 239 z 22.09.2000, str. 19, ze zm.), wydaną przez organ polski oraz wizę Schengen - o której mowa w art. 2 pkt 2-5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, str. 1, ze zm.). Skarżący nie posiadał wymaganych prawem dokumentów, dlatego organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że przekroczył granicę polsko - niemiecką wbrew przepisom prawa. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia, że skarżący udał się do [...] w celu odzyskania dokumentów podróży. Skarżący nie był bowiem uprawniony do przekraczania granicy. Wobec tego zastosowanie znajdował również przepis art. 302 ust. 1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Organy orzekające w sprawie rozważyły także, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach stojące na przeszkodzie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Za prawidłowe należy uznać stanowisko zaprezentowane przez organy, że przesłanki określone w tym przepisie nie wystąpiły. Z uwagi no to, że w odwołaniu od decyzji organu I. Instancji o zobowiązaniu do powrotu skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 356 ust. 1 z zw. z art. 348 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach organ odwoławczy był zobowiązany do rozważenia, czy zachodziły przesłanki udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 348 cyt. cudzoziemcowi ustawy udziela się zgody na pobyt ze względów humanitarnych jeżeli zobowiązanie go do powrotu: 1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej, lub 2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego łub prywatnego, w rozumieniu przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub 3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. W ocenie Sądu, organ rozważył również tę okoliczność. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że przesłanki dotyczące udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. są zbieżne z przesłankami do udzielenia mu ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 1 i pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Za trafne należy uznać stwierdzenia, że sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca nie zmieniła się od czerwca 2014 r. i została już zbadana w trakcie postępowania uchodźczego w oparciu o informacje pochodzące z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W ocenie Sądu, skoro zaskarżona decyzja oraz decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia 10 czerwca 2014 r o odmowie nadania statusu uchodźcy, zapadły w krótkich odstępach czasu (nieco ponad 3 miesiące), a nie zmieniła się zasadniczo sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego, nie było konieczności ponownego szczegółowego jej badania. Także powołane przez skarżącego opracowania dotyczące sytuacji w [...] nie wskazują, by nastąpiła w tej republice taka zmiana, której nie wziął pod uwagę organ odwoławczy i która nakazywałaby zastosowanie przesłanek z art. 348 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Natomiast podnoszona przez skarżącego okoliczność, że cierpi na zespół stresu pourazowego nie stanowi podstawy do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Na podstawie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego tę dolegliwość i zły stan zdrowia, skarżący został zwolniony z pobytu w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w K. Choć organy orzekające w sprawie posłużyły się pewną skrótowością i dość lakonicznie uzasadnił przesłanki dotyczące zgody na pobyt ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jedna rozstrzygnięcie w tym zakresie jest prawidłowe, dlatego nie może stanowić podstawy do uwzględnienia skargi. Także okres na jaki zakazano ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen został ustalony w zgodzie z art. 319 pkt 1 powoływanej ustawy o cudzoziemcach. Sąd nie dostrzegł także takiego naruszenia prawa w zaskarżonych decyzjach, które pozwalałoby na uwzględnienie skargi z urzędu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.