IV SA/Wa 2396/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-10
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Piotr Korzeniowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, naruszył zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę dwuinstancyjności, jeśli w toku postępowania odwoławczego ujawniła się nowa istotna okoliczność (zawarcie związku małżeńskiego przez cudzoziemca)?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, który w toku postępowania odwoławczego dowiaduje się o nowej, istotnej okoliczności (np. zawarcie związku małżeńskiego przez cudzoziemca), nie może jej badać w całości w ramach postępowania uzupełniającego (art. 136 k.p.a.), gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności postępowania. W takiej sytuacji prawidłowym rozstrzygnięciem jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która uchyliła decyzję Wojewody o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP i zakazie ponownego wjazdu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Cudzoziemiec pracował w Polsce bez wymaganego zezwolenia na pracę. W trakcie postępowania odwoławczego ujawniono, że cudzoziemiec zawarł związek małżeński z obywatelką Polski. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania, w tym brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i nierozpatrzenie sprawy merytorycznie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2015 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium RP oraz zakazu ponownego wjazdu na to terytorium przez okres 1-go roku oddala skargę
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców znak: [...] z [...] października 2014 r. wydana na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2013, poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 89 ust. 1 pkt 2) i ust. 3 w związku z art. 55 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz.U. 2011, nr 264, poz. 1573 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz art. 513 ust. 1 pkt 2) ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. 2013, poz. 1650 oraz z 2014 r., poz. 463 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez pana M.W. reprezentującego obywatela [...] pana M.B. (dalej: cudzoziemiec, skarżący) od decyzji Wojewody [...] (dalej: Wojewoda, organ I instancji) nr [...] z [...] lipca 2014 r. orzekającej o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na to terytorium przez okres l roku od dnia wykonania decyzji lub, gdy decyzja nie zostanie wykonana w terminie - od ostatniego dnia, w którym powinna zostać wykonana.
W decyzji z [...] października 2014 r., znak [...] Szef Urzędu uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Stan sprawy przestawiał się następująco:
W dniu [...] marca 2014 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] rozpoczęli kontrolę legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców i powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom w Klubie Sportowym [...], posiadającej siedzibę pod adresem: M., Droga Krajowa [...], [...] L.. Na podstawie przedstawionych w trakcie kontroli dokumentów związanych z zatrudnieniem obywatela [...], pana L. M., stwierdzono, że w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r. ww. cudzoziemiec wykonywał pracę w ww. Klubie Sportowym niezgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. 2008, nr 69, poz. 415 ze zm.).
Cudzoziemiec pracował w ww. okresie na rzecz Klubu Sportowego [...] nie posiadając stosownego zezwolenia na pracę. W związku z zaistniałymi okolicznościami Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] uznał, że w przypadku pana L. M. wystąpiła przesłanka określona w art. 88 ust. 1 pkt 2) ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, w myśl którego cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli "wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej". W dniu [...] marca 2014 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] skierował do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji o wydaleniu z terytorium RP cudzoziemca w związku z ww. okolicznością.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, iż obywatel [...] przebywa w Polsce legalnie, na podstawie zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony, udzielonego przez Wojewodę [...] ze względu na wykonywanie w Polsce pracy. W związku z ww. zezwoleniem pobytowym cudzoziemiec posiadał kartę pobytu o serii i numerze [...], ważną do [...] marca 2014 r.
W dniu [...] grudnia 2013 r. cudzoziemiec złożył do Wojewody [...] wniosek o udzielenie kolejnego zezwolenia na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony, powołując się na wykonywanie w Polsce pracy. W dniu [...] kwietnia 2014 r. Wojewoda wydał decyzję nr [...] w której odmówił udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył w ustawowym terminie odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W trakcie przesłuchania przeprowadzonego przez funkcjonariuszy Straży Granicznej [...] marca 2014 r. cudzoziemiec potwierdził, że w okresie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2014 r. wykonywał pracę w Klubie Sportowym [...] na podstawie kontraktu o profesjonalne uprawnianie piłki nożnej, bez ważnego zezwolenia na pracę na rzecz ww. pracodawcy.
W dniu [...] marca 2014 r. funkcjonariusze Straży Granicznej sporządzili protokół z kontroli legalności wykonywania pracy przez cudzoziemców, prowadzenia działalności gospodarczej przez cudzoziemców, powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcom, który został podpisany w tym samym dniu przez pana D. M. — Prezesa Zarządu Klubu Sportowego [...]. W protokole stwierdzono m.in. fakt nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca we wspomnianym wcześniej okresie. Pracodawca nie wniósł żadnych zastrzeżeń do protokołu kontroli.
Cudzoziemiec oświadczył, iż nie jest małżonkiem obywatelki polskiej lub obywatelki innego kraju UE. Do protokołu przesłuchania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej z [...] marca 2014 r. zeznał, iż jest kawalerem. Wyjaśnił także, że nie posiada członków rodziny przebywających na terytorium Polski, nie toczy się wobec niego postępowanie o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, nie był prześladowany w kraju pochodzenia. Zdaniem organu I instancji, cudzoziemiec nie wykazał, ażeby w stosunku do niego zachodziły przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, określone w art. 97 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik cudzoziemca w piśmie z [...] maja 2014 r. poinformował organ I instancji o pozostawaniu przez cudzoziemca w nieformalnym związku z obywatelką Polski, z którą cudzoziemiec planuje wspólną przyszłość. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do pisemnych wyjaśnień w kwestii danych osobowych tej obywatelki Polskiej, cudzoziemiec nie podał jej danych, ani nie potwierdził tej informacji. W ocenie organu I instancji, cudzoziemiec nie udowodnił tym samym, że występuje w jego przypadku okoliczność określona w art. 97 ust. 1 pkt la ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu I instancji, w przypadku cudzoziemca, przedstawione fakty przemawiały za wydaleniem cudzoziemca w związku z okolicznością opisaną w art. 88 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy, tj. w związku z tym, iż "wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej". W przypadku strony było to wykonywanie pracy bez stosownego zezwolenia na pracę.
W dniu [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na to terytorium przez okres l roku od dnia wykonania decyzji lub gdy decyzja nie zostanie wykonana, w terminie od ostatniego dnia, w którym powinna zostać wykonana. Podstawą materialnoprawna tego rozstrzygnięcia była przesłanka określona w art. 88 ust. 1 pkt 2) ustawy z 13 czerwca 2003 r. - o cudzoziemcach. Od powyższej decyzji pełnomocnik cudzoziemca, r. pr. M. W., złożył w ustawowym terminie odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w decyzji z [...] października 2014 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na ujawnioną w toku postępowania odwoławczego nową okoliczność w sprawie, to jest zawarcie przez cudzoziemca w [...] sierpnia 2014 r. związku małżeńskiego z obywatelką Polski, panią N.G. i w związku z tym konieczność oceny zawartego przez cudzoziemca związku małżeńskiego z uwzględnieniem przesłanek powołanych w art. 55 w zw. z art. 89 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie organu odwoławczego, dopiero wynik tego postępowania, przeprowadzonego w oparciu o art. 55 ustawy o cudzoziemcach, przesądzi o możliwości zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy o cudzoziemcach. W dniu [...] listopada 2014 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęła skarga pełnomocnika cudzoziemca, r. pr. M.W., na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2014 r. nr [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, to jest :
1. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 136 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego i nierozpatrzeniu ponownie sprawy, pomimo posiadania przez organ odwoławczy takiej możliwości,
2. art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie decyzji organu I instancji, podczas gdy organ odwoławczy miał możliwość merytorycznie rozpatrzeć sprawę i wydąć decyzję,
3. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, ze organ odwoławczy mógł we własnym zakresie przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i uchylając decyzję organu I instancji wydać decyzję rozstrzygającą sprawę merytorycznie,
4. art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niespełniającego ustawowych wymogów, w szczególności niewyjaśnienie z jakich powodów organ administracji uznał, że sprawa wymaga przeprowadzenia wyjaśnienia w całości.
Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2014 r. i zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Zdaniem autora skargi, postępowanie odwoławcze polega na ponownym merytorycznym rozpatrzeniu sprawy i nie sprowadza się jedynie do oceny prawidłowości podjętych działań i przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji. W skardze obszernie odwołano się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie oraz doktrynie. W ocenie pełnomocnika skarżącego w zaistniałym stanie faktycznym, organ administracji publicznej miał możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w związku z pojawieniem się nowej okoliczności w sprawie i brak było podstaw do uchylenia w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i nakazywania organowi I instancji przeprowadzenia ponownie całego postępowania wyjaśniającego. Według autora skargi, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ II instancji nie wskazuje i nie wyjaśnia podstaw i przyczyn uznania, iż w sprawie konieczne jest przeprowadzenie na nawo całego postępowania wyjaśniającego, co narusza przepis art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c, p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a.).
W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2014 r. znak: [...], w której uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ponieważ konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Jak wynika z treści art. 88 ust. 1 pkt 2) ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli: wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej. Według art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzji o wydaleniu cudzoziemca nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje się, jeżeli:
1) zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany;
2) cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia;
3) 3) cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen upoważniającej tylko do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 26, lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na podstawie art. 53a ust. 2;
4) 4) cudzoziemiec posiada ważne zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, wydane przez inne państwo obszaru Schengen i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o tym obowiązku przez organ właściwy do wydania decyzji o wydaleniu.
W myśl art. 89 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach do postępowania w sprawie wydalenia cudzoziemca, o którym mowa w ust. 1 pkt 2) stosuje się odpowiednio art. 55. Jak wynika z art. 55 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego lub małżonkiem cudzoziemca zamieszkującego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 54, ustala, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie; 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności, które ich dotyczą; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwa dla pozoru.
Zarzuty skargi koncentrują się głównie wokół zagadnienia zakończenia postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny, co wymaga w ocenie pełnomocnika skarżącego dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Według autora skargi, chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. Pełnomocnik skarżącego stawia w szczególności zarzut nieprzeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania dowodowego na podstawie art. 136 k.p.a. i zaniechanie wydania decyzji merytorycznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, sytuacja pana M.B. oraz dotychczas zgromadzony materiał dowodowy umożliwiały takie załatwienie sprawy przez organ odwoławczy. Zagadnienie to pozostaje przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.
Zdaniem Sądu, podkreślenia wymaga, że na etapie postępowania odwoławczego do organu wpłynęła dokumentacja wskazująca na zawarcie przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelką Polski panią N.P.. Do zawarcia tego związku małżeńskiego doszło [...] sierpnia 2014 r. w [...], po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zawarcie przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelką Polski stanowi przeszkodę wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy o cudzoziemcach. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy z 2003 r. o cudzoziemcach chroni przed wydaleniem osoby będące w związku małżeńskim. Treść art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy o cudzoziemcach należy odczytywać łącznie z art. 89 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, który nakazuje w pierwszej kolejności zbadać związek małżeński cudzoziemca z obywatelem polskim z uwzględnieniem przesłanek wskazanych w art. 55 ustawy o cudzoziemcach. Przekonanie organu, że związek małżeński cudzoziemca z obywatelem Polski został zawarty wyłącznie w celu uniknięcia konsekwencji decyzji o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powoduje brak możliwości zastosowania w sprawie art. 89 ust. 1 pkt 2) ustawy o cudzoziemcach. W takiej sytuacji, związek małżeński cudzoziemca z obywatelem Polski nie podlega ochronie, a decyzja o wydaleniu może zostać wykonana. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie do zawarcia związku małżeńskiego doszło na etapie postępowania odwoławczego. Organ I instancji nie badał zatem tej okoliczności z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 55 ustawy o cudzoziemcach. Tym samym w sprawie nie miał zastosowania art. 136 k.p.a. Czynności dowodowe, które mógłby przeprowadzić w tym zakresie organ odwoławczy nie miałyby charakteru uzupełniającego i byłyby przeprowadzone przez organ odwoławczy od początku. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 k.p.a. powodowałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 k.p.a.
Według Sądu, organ II instancji nie mógł rozpatrzyć przedmiotowej sprawy z uwzględnieniem okoliczności w postaci zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącego z zastosowaniem instytucji prawnej określonej w art. 136 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że art. 136 przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to właśnie zasadę dwuinstancyjności. W literaturze wyrażono pogląd, według którego zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. "kasacyjną decyzję połączoną z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji można wydać wyłącznie wtedy, gdy dotychczasowa decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inaczej mówiąc, sytuacja taka zachodzi wtedy, kiedy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. W konsekwencji sprawa byłaby rozstrzygana de facto w jednej instancji, przez co pozbawiano by stronę prawa kwestionowania wyników postępowania wyjaśniającego w drodze odwołania. Trzeba bowiem mieć na uwadze to, że art. 136 k.p.a. przewiduje możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego lub zalecenie jego przeprowadzenia organowi I instancji. To postępowanie może mieć jedynie charakter uzupełniający, co oznacza, że niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania w całości lub znacznej części, gdyż naruszałoby to właśnie zasadę dwuinstancyjności. Kwestionowanie ustaleń stanu faktycznego sprawy byłoby w takiej sytuacji niemożliwe na drodze postępowania w trybie zwyczajnym. Inaczej mówiąc, organ odwoławczy, który z istoty rzeczy - modelu postępowania odwoławczego - nie przeprowadza w zasadzie własnego, odrębnego postępowania dowodowego, za to może wyciągać z zebranego przez organ I instancji materiału zupełnie inne wnioski dowodowe niż organ I instancji, zastępowałby w praktyce ten organ, pozbawiając stronę prawa kwestionowania tych ustaleń w drodze zwyczajnego środka prawnego". (W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 4 (37) 2011, s. 19).
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Jedynym możliwym rozstrzygnięciem w sprawie było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W innym przypadku, strona zostałaby pozbawiona prawa rozpatrzenia jej sprawy dwukrotnie, co doprowadziłoby do naruszenia przez organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a.
W niniejszej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że Wojewoda [...] nie znał okoliczności w postaci zawarcia związku małżeńskiego przez skarżącego, wobec czego bez zbadania tej okoliczności nie miał podstaw do wydania merytorycznej decyzji orzekającej o: 1) o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określając okres tego zakazu na 1 rok (...); 3) określeniu terminu dobrowolnego opuszczenia przez cudzoziemca terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Należy tutaj podkreślić, że działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania administracyjnego i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji - czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje zatem określona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu. Z powyższą zasadą skorelowane są również regulacje zawarte w art. 77 k.p.a., zgodnie z którym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. Organ prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany zatem do wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przy czym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu powyższego artykułu obejmuje również ustalenie przez organ administracji treści rzeczywistego żądania strony.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd, po analizie materiału dowodowego załączonego do akt administracyjnych, nie dopatrzył się naruszenia art. 7, 75 § 1 77 § 1 oraz 107 §1 i §3 k.p.a. Zakres niezbędnych do wyjaśnienia czynności wykraczał poza unormowanie art. 136 k.p.a. Niewątpliwie w tym miejscu zauważyć również należy, iż treść art. 138 § 2 k.p.a. musi być odczytywana i interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a. określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Na obecnym etapie postępowania nie można przewidzieć jakie rozstrzygnięcie wyda organ I instancji ponownie orzekając w sprawie.
W rozpatrywanej sprawie, organ I instancji winien będzie zatem ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem okoliczności wskazanych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i dopiero wówczas, przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym będzie zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepis prawa materialnego.
Zaskarżona decyzja w niezbędnym zakresie powołuje się na art. 89 ust. 1 pkt 2), art. 89 ust. 3 i art. 55 ustawy o cudzoziemcach oraz wskazuje na konieczność uwzględnienia tych przepisów w toku dalszego postępowania. Tym samym zaskarżona decyzja mimo lakonicznego uzasadnienia zawiera wszystkie niezbędne elementy uregulowane w art. 107 § 3 k.p.a.
Konkludując rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło