IV SA/Wa 2399/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. ustanowić dla M. P. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]; 2. odmówić zwolnienia M. P. od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2399/17 oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] 2. wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2400/17 oddalił skargę E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; 3. wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2401/17 oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; 4. wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2402/17 oddalił skargę T. P.na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]. Zaskarżonymi decyzjami organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzje Burmistrza Miasta M. z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wymeldowaniu skarżących z pobytu stałego w budynku przy ul[...] w M.. M. P., skarżący w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2399/17, w piśmie z dnia 10 kwietnia 2018 r. wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a także o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 14 maja 2018 r. uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy, składając go na urzędowym formularzu (PPF). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z ojcem (T. P.), matką (E.P.) i siostrą (M. P.). Wymienił następujące źródła utrzymania czteroosobowej rodziny: rentę T. P.w wysokości 1.028,04 zł miesięcznie, rentę E.P. w wysokości 708,78 zł miesięcznie, świadczenie rehabilitacyjne M.P. w wysokości 2.777,60 zł miesięcznie oraz dochód z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w wysokości 4.000,00 zł miesięcznie. Jako źródła wydatków gospodarstwa domowego wykazał z kolei: kredyt hipoteczny (około 1.500 zł), leki (około 200 zł), pożyczki (422 zł), energię elektryczną (240 zł), inne media (280 zł), ubezpieczenia (532 zł rocznie) oraz podatek od nieruchomości (496 zł rocznie). Podał ponadto, że nie ma zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów, natomiast siostra (M. P.) jest właścicielką skredytowanej nieruchomości, obciążonej hipotecznie na kwotę 148.534,38 CHF. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że zmuszony jest pomagać rodzicom - chorującym rencistom. Wnioski o przyznanie prawa pomocy w tożsamym zakresie złożyli również: E. P. (w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2400/17), M. P. (w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2401/17) oraz T. P. (w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2402/17). Jak wynika z oświadczenia M. P. z dnia 4 czerwca 2018 r., nie otrzymuje ona obecnie świadczenia rehabilitacyjnego i nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Przystępując do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treść powołanego przepisu wynika, że jedynym kryterium, od jakiego ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy ma charakter materialny. Jest nim brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stąd też takie okoliczności, jak wiek, czy stan zdrowia, mogą mieć znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale tylko w takim zakresie, w jakim wpływają na możliwości płatnicze wnioskodawcy. Skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić w całości, jeżeli wykazane przez M. P. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wedle oświadczenia wnioskodawcy z dnia 10 maja 2018 r. łączna wysokość dochodu uzyskiwanego w gospodarstwie domowym, prowadzonym przez niego wspólnie z rodzicami i siostrą, to 8.514,42 zł miesięcznie. Jak jednak wynika z oświadczenia siostry skarżącego (M. P.) z dnia 4 czerwca 2018 r., złożonego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2401/17, dochód czteroosobowej rodziny jest obecnie niższy. M. P. przestała bowiem otrzymywać świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 2.777,60 zł. Aktualnie zatem łączna wysokość źródeł utrzymania skarżącego i jego domowników wynosi 5.736,82 zł miesięcznie. Z kolei wykazane przez stronę wydatki pochłaniają średnio około 2.730 zł miesięcznie. Po pomniejszeniu miesięcznego budżetu Państwa P. o wskazaną kwotę do dyspozycji czteroosobowej rodziny pozostaje zatem około 3.007 zł miesięcznie. Należy przy tym mieć na uwadze, że wyszczególnione przez skarżącego koszty utrzymania obejmują m.in. wydatki na leki. Trzeba więc zakładać, że odzwierciedlają one dodatkowe obciążenia budżetu domowego spowodowane stanem zdrowia. Ponadto, należy zauważyć, że nie wszystkie z wykazanych przez stronę wydatków, tj. podatek i ubezpieczenia, mają charakter stałych, comiesięcznych obciążeń budżetu domowego. Okoliczność ta niewątpliwie zwiększa możliwość takiego zaplanowania wydatków, aby wygospodarować dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Uwzględniając przy tym aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których skarżący nie ujął w zawartym we wniosku zestawieniu, jak koszty wyżywienia, środków higienicznych, czy odzieży, należy stwierdzić, że dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego w ustalonej wyżej wysokości, pozwala Państwu P., zarówno na pokrycie kosztów koniecznego utrzymania, jak i na wygospodarowanie dodatkowych środków z przeznaczeniem na opłaty sądowe w sprawach wszczętych ich skargami. Trzeba zaznaczyć, że zarówno M. P., jak i jego rodzice oraz siostra, uiścili wpisy, w wysokości po 100 zł, od złożonych przez siebie skarg, a skarżący ponadto wpis od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, także w wysokości 100 zł. Tyle samo wynoszą opłaty kancelaryjne za odpisy wyroków z uzasadnieniami oraz – ewentualnie należne - wpisy od skarg kasacyjnych [§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.)]. O ile zatem M. P., a także T. P., E. P. oraz M. P., zdecydują się na wniesienie skarg kasacyjnych od wyroków wydanych w ich sprawach, to łączna kwota opłat sądowych, do uiszczenia których będą zobowiązani, wyniesie 800 zł (4 x 100 zł – opłaty kancelaryjne za odpisy wyroków z uzasadnieniem + 4 x 100 zł – wpisy od skarg kasacyjnych). Co przy tym istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez strony wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Biorąc zatem pod uwagę: 1) wysokość dochodu uzyskiwanego w czteroosobowym gospodarstwie domowym Państwa Puławskich, 2) wykazaną przez skarżącego wysokość wydatków, 3) aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których wnioskodawca nie ujął w sporządzonym zestawieniu, a także 4) fakt, że skarżący oraz jego rodzice i siostra uiścili już wpisy od skarg oraz 5) wysokość opłat sądowych, do których uiszczenia są zobowiązani lub mogą być zobowiązani w dalszym toku postępowania - nie ma podstaw, aby stwierdzić, że M. P. wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniałoby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przy opłatach sądowych kształtujących się na wskazanym wyżej poziomie, jest on bowiem w stanie wygospodarować 100 zł na opłatę kancelaryjną i taką samą kwotę na – ewentualnie należny - wpis od skargi kasacyjnej. Wobec stwierdzenia, że M. P. nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymagało, czy spełnia on warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku koniecznego utrzymania jego i jego rodziny. Jak wykazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sytuacja finansowa Państwa P. nie daje podstaw do przyjęcia, że nie są oni w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia opłat sądowych, których wysokość jednorazowo nie przekroczy w każdej sprawie 100 zł (w sumie 400 zł). Niemniej jednak, w sytuacji, gdy dochód czteroosobowej rodziny uległ zmniejszeniu ze względu na utratę przez M. P. prawa do świadczenia rehabilitacyjnego i wynosi obecnie 5.736,82 zł miesięcznie, co daje około 1.434 zł miesięcznie na osobę, to przy uwzględnieniu wykazanych przez stronę wydatków gospodarstwa domowego (w sumie około 2.730 zł miesięcznie) oraz aktualnego poziomu cen innych dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, należy stwierdzić, że skarżący, nie posiadając oszczędności, ani nie dysponując majątkiem, który mógłby przynieść dodatkowych dochód, bez uszczerbku koniecznego utrzymania nie jest w stanie ponieś kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, zostały zatem spełnione. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.