IV SA/Wa 24/14
WyrokWSA w Warszawie2014-03-21
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budynku mieszkalnego na działce w parku narodowym, wykorzystywanej gospodarczo przez rolnika, jest zgodna z prawem, uwzględniając przepisy o ochronie przyrody i ochronie krajobrazowej oraz prawo własności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającej analizy stanu faktycznego sprawy i nie uwzględnił słusznego interesu strony. Odmowa uzgodnienia inwestycji, która jest kontynuacją dotychczasowego sposobu gospodarczego wykorzystania terenu i nie wpływa na zmianę cech charakterystycznych krajobrazu, może stanowić nieuzasadnione ograniczenie prawa własności, nawet na obszarze parku narodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego na działce rolnej w parku narodowym. Dyrektor Parku Narodowego i Minister Środowiska odmówili uzgodnienia, argumentując niezgodność z celem parku, ograniczeniami w inwestowaniu oraz ochroną walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Skarżący, rolnik, podniósł, że planowana inwestycja to wymiana starego budynku na nowy, w ramach istniejącego siedliska, które jest gospodarczo wykorzystywane i otoczone płotem.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego i zasądził od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego W. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego z dnia [...] września 2013 r., którym odmówiono uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego w istniejącym siedlisku rolniczym na działce nr ew. [...], we wsi Z., gm. L., w [...] Parku Narodowym.
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. Wójt Gminy L. zwrócił się do Dyrektora [...] Parku Narodowego, o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedsięwzięcia polegającego na budowie budynku mieszkalnego w istniejącym siedlisku rolniczym na działce nr ewidencyjny [...], we wsi Z. gm. L., powiat N.
Postanowieniem z dnia [...] września 2013 r. Dyrektor Parku odmówił uzgodnienia tego przedsięwzięcia wskazując, że zarówno działka, na której planowana jest realizacja przedsięwzięcia, jak również tereny wsi Z., a także pobliskich wsi G. i C. - zgodnie z obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r. Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy L. - miały przeznaczenie leśne
i łąkowe oraz docelowo wskazywane były do wykupu na rzecz parku narodowego. Organ stwierdził ponadto, że realizacja planowanego przedsięwzięcia jest niezgodna
z celem parku narodowego, określonym w ustawie o ochronie przyrody, gdyż w parku narodowym obowiązują ograniczenia w inwestowaniu, wynikające z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
Na postanowienie to zażalenie do Ministra Środowiska wniósł W. K.
Minister Środowiska utrzymując w mocy odmowne postanowienie Dyrektora [...] Parku Narodowego wskazał, że działka, na której ma zostać zrealizowana inwestycja, nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązuje zaś "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy L." przyjęte do realizacji Uchwałą Rady Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r., po uprzednim uzgodnieniu z Dyrektorem [...]. Przeznaczenie opisywanych terenów w stosunku do ustaleń Studium z 2001 r.
nie uległo zmianie. Zgodnie z zapisami obowiązującego Studium działka nr [...] położona jest w strefie "B", gdzie głównym kierunkiem działań związanych z zagospodarowaniem przestrzennym jest właśnie m.in. sukcesywne eliminowanie wszelkich form zagospodarowania nie związanego bezpośrednio z Parkiem. W rejonie tym zwraca się szczególną uwagę na ochronę naturalnych zasobów, walorów i procesów przyrodniczych oraz ich aktywne wzbogacanie.
Organ zaznaczył, ze przeznaczenie terenu w studium nie jest tym samym, co przeznaczenie terenu w planie miejscowym, inne są bowiem jego skutki. Jednak przeznaczenie terenu w studium, które jest aktem wewnętrznie obowiązującym w gminie, będzie miało znaczenie przy uchwalaniu planu. Dlatego też nieprzestrzeganie zapisów studium prowadziłoby do sprzeczności z podstawowymi zasadami zagospodarowania przestrzennego.
Organ podniósł, że inwestor planuje rozbudowę siedliska, poprzez budowę budynku o powierzchni około 110 m2, kubaturze 669,7 m3, przy czym jest to już trzeci budynek mieszkalny w istniejącym siedlisku (budynek parterowy z poddaszem użytkowym i dachem dwuspadowym, obiekt o wymiarach: długość 11,89 m, szerokość 9,49, wysokość 8,47 m). W ocenie organu, zgoda na realizację tej inwestycji, może otworzyć prawne możliwości rozbudowy kolejnych gospodarstw rolnych, co będzie miało diametralnie negatywny wpływ na zniekształcenie ugruntowanych już walorowi krajobrazowych, jak również na ograniczenie przestrzeni życiowej zwierząt, które podlegają ochronie.
Działka nr ew. [...] obejmuje w znacznej części siedliska hydrogeniczne - mokradłowe, cechujące się występowaniem płytkiego poziomu wód gruntowych. Jedynie w południowej części działki (przy drodze gminnej) znajduje się wyniesienie mineralne, na którym zlokalizowane są dotychczasowe zabudowania. W terenie, zarówno na północ jak i na południe od tego wyniesienia terenowego znajdują się duże kompleksy ekosystemów nieleśnych porośniętych szuwarami turzycowymi i właściwymi. Nie brakuje jednak w tym obszarze działek, na których planowane są działania zmierzające do aktywnej ochrony ekosystemów łąk (ich wykaszania). Działka inwestora leży na obszarze pasa, bagiennego KPN w odległości ok. 2,0 km na południe od granicy kompleksu leśnego północnego pasa wydmowego Parku. Jednocześnie usytuowana jest w takiej samej odległości na północ od granicy kompleksu leśnego południowego pasa wydmowego KPN oraz około 2,0 km na wschód od Obszaru Ochrony Ścisłej "K.", utworzonego w 1959 r., na powierzchni 1071,00 ha, niezwykle bogato zróżnicowanego pod względem fitosocjologicznym. Jest więc obszarem, w którym wzajemnie przenikają się praktycznie wszystkie zbiorowiska leśne KPN. W OOS "K.", ze względu na zajmowany areał gruntów, przedmiotem ochrony objęte są zespoły wydm (północnego pasa wydmowego), porośnięte starodrzewem sosnowym, a także bagna pasa bagiennego doliny L., porośnięte olsami z najostrzej zaznaczającymi się kontrastami krajobrazu puszczańskiego. Centralne położenie działki nr [...] w dolinie pasa bagiennego potwierdza również odległość istniejącej zabudowy siedliska rolniczego na tej działce (oraz projektowanego kolejnego budynku mieszkalnego) od koryta kanału L. (ca 250 m). Na łąkach i polach pasa bagiennego L., w niezwykle cennych, bardzo zróżnicowanych siedliskach przyrodniczych, występuje wiele gatunków ptaków, w tym chronionych i rzadkich. Na zalewanych wiosną łąkach lęgi odbywają cenne dla Parku: czajki, krwawodziób, kszyk, samotnik, perkozek, kokoszka oraz cyranka. Występujące tu okresowe rozlewiska stanowią ważną ostoję dla migrujących wiosną ptaków wodno-błotnych wymienionych w Dyrektywie Ptasiej Natura 2000, takich jak np.: łęczak, batalion, kwokacz, brodziec śniady, płaskonos, świstun, rożeniec, cyranka, cyraneczka, oraz łabędź niemy. Ponadto wiosną na żer zalatują tu gatunki wymienione w Dyrektywie Ptasiej.
Organ podkreślił, że grunty prywatne na terenie wsi Z. są systemicznie wykupywane i w tym rejonie najszybciej i najpełniej może zostać zrealizowana zasada, przyświecająca Parkowi od czasu jego utworzenia, tj. przywrócenia przyrodzie gruntów antropogenicznie przekształconych działalnością człowieka. Adekwatnym, w ocenie Ministra Środowiska, wydaje się stanowisko Dyrektora Parku o braku zasadności aktywizacji tego terenu poprzez jego zabudowę, gdy praktycznie gospodarowanie, w tym gospodarka rolna wycofywana jest na rzecz ochrony przyrody i proces ten systematycznie trwa.
Zdaniem organu odwoławczego, interpretacja przepisu art. 5 pkt 28 ustawy o ochronie przyrody, powinna być rozumiana szerzej i za zagrożenie wewnętrzne dla zasobów przyrodniczych i walorów krajobrazowych parku narodowego należy uznać nie tylko czynniki oddziaływujące bezpośrednio na przyrodę parku, wywołujące niekorzystne zmiany w chwili realizacji przedsięwzięcia, ale także te działające pośrednio, mogące w konsekwencji prowadzić do zniszczenia chronionych w parku narodowym zasobów przyrodniczych.
Zdaniem Ministra, należy także rozważyć zagospodarowanie przestrzeni na większym, niż przedmiotowa działka obszarze, gdyż tylko w taki, integralny sposób można planować skuteczną ochronę korytarzy ekologicznych oraz przyrody Parku. W przypadku określania warunków zabudowy, rozpatrując możliwość ich ustalenia, w stosunku do, np. kontynuacji funkcji zabudowy, czy też formy architektonicznej, sytuację w odniesieniu do działek sąsiednich, należy rozpatrywać odnosząc ją do obszaru tworzącego pewną całość. Zdaniem organu II. instancji nie można rozpatrywać wpływu pojedynczej inwestycji na przyrodę w oderwaniu od całej sytuacji przestrzennej danego obszaru, gdyż w konsekwencji takiego podejścia można dojść wniosku, że skoro pojedyncza inwestycja ma niewielki szkodliwy, lecz dopuszczalny wpływ na przyrodę, to taki sam znikomy wpływ ma również cały kompleks zabudowy. Wniosek taki jest błędny, gdyż powszechnie znanym faktem jest szkodliwy wpływ masowej zabudowy na przyrodę. Ochronie w parku narodowym podlega cała przyroda. Budowa nowego budynku spowoduje zagęszczenie zabudowy wzdłuż drogi, co przyczyni się do ograniczenia możliwości migracji zwierząt. Zabudowa tego rodzaju (zabudowa liniowa) powoduje znaczną fragmentację terenu i odcięcie od siebie podzielonych obszarów. Dodatkowo, jest to przeszkoda trudna do ominięcia przez migrującą zwierzynę, bowiem rozciąga się nieraz na przestrzeni wielu kilometrów, stanowiąc szczelną barierę uniemożliwiającą swobodną migrację (zabudowa, ogrodzenia).
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie ograniczenia w wykonywaniu prawa własności wynikają z art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w którym zawarty jest katalog zakazów obowiązujących na terenie parku narodowego. W przypadku zlokalizowania działki na obszarze ustawowo chronionym, w tym przypadku na obszarze samego Parku, ustawowe granice korzystania przez właściciela z jego nieruchomości będzie wyznaczał art. 15 ust. 1 powołanej ustawy, wprowadzający m.in. zakaz budowy i rozbudowy obiektów budowlanych. Społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności, w przypadku działki zlokalizowanej w parku narodowym, która znajdując się w obszarze objętym ochroną krajobrazową jest obecnie gospodarczo wykorzystywana przez właściciela w sposób zapewniający ochronę walorów przyrodniczych Parku, będzie ochrona tych walorów i zapewnienie nienaruszalności całego obszaru parku narodowego, jako całego ekosystemu, stosownie do przepisu art. 8 ust. 2 cyt. ustawy.
Tym samym, w świetle wskazanych regulacji prawnych, należy uznać zdaniem Ministra, że ograniczenie wykonywania prawa własności w rozpatrywanej sprawie jest zgodne z postanowieniami Konstytucji Rzeczypospolitej oraz innych ustaw. Rozstrzygnięcie Dyrektora Parku nie pozbawia właściciela uprawnień do korzystania z nieruchomości, ani nie wyklucza możliwości rozporządzania nią co sprawia, że nie można mu zarzucić naruszenia istoty prawa własności.
Minister podkreślił, że do organów orzekających w niniejszej sprawie należało sprawdzenie, czy sposób inwestowania zaproponowany przez inwestora, mieści się w granicach wyznaczonych ustawą Dyrektor Parku oraz Minister Środowiska sprawdzenia takiego dokonali i doszli do przekonania, że zamierzenie inwestycyjne nie mieści się w rozwiązaniach dopuszczalnych z punktu widzenia ich kompetencji, w tym przypadku w granicach ustawowego celu utworzenia Parku oraz zakazów ustanowionych w art. 15 ust. 1 ustawy. Podkreślono także, iż w art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawodawca nałożył obowiązek uwzględniania w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ograniczeń wynikających z ustanowienia w trybie ustawy, form ochrony przyrody, w tym parków narodowych.
Na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. K., podnosząc zarzut naruszenia:
- art. 5 pkt 8, art. 117 ust. 2, art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 140 Kodeksu cywilnego,
- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP,
- art. 68, art. 77 § 1, art. 81 K.p.a. oraz zasad wyrażonych w art. 7 i art. 10 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Minister Środowiska nie odniósł się do wielu kwestii podnoszonych w zażaleniu, w szczególności skarżący podkreślił, że nie planuje rozbudowy siedliska lecz wymianę starego budynku na nowy. Ponadto jest rolnikiem gospodarującym na całym posiadanym areale, uzyskuje dopłaty unijne. Skarżący podkreślił, że siedlisko jest w całości otoczone płotem i położone w odległości ok. 4 metrów od drogi gminnej, oświetlonej, odśnieżanej i naprawianej przez urząd gminy, która zapewnia dojazd do ponad 20 innych siedlisk.
Zarzucił także, że Minister w żaden sposób nie odniósł się do wyroku NSA z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 970/09, który zapadł w analogicznej sprawie.
Skarżący podkreślił także, że podjęte przez niego działania w żaden sposób nie będą ingerowały w istniejącą przyrodę.
W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie przed Sądem skarżący podtrzymał podnoszone zarzuty, zaznaczył, że nie jest zainteresowany zbyciem gospodarstwa na rzecz Parku. Uzyskuje dopłaty unijne na prowadzoną działalność rolniczą (hodowlę krów). Tylko jeden
z istniejących domów nadaje się do zamieszkania. Mieszka tam skarżący z żoną oraz
z teściową. W prowadzeniu gospodarstwa pomaga mu zaś syn, który musi dojeżdżać
z innej miejscowości. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania sadowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga została oparta na uzasadnionych podstawach.
Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] listopada 2013 r. naruszyło przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jego uchylenia.
Podkreślenia wymaga, że na organie odwoławczym spoczywa obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, którego to wymogu, wynikającego z art. 15 K.p.a. Minister nie dopełnił.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w myśl art. 117 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, na gruntach użytkowanych gospodarczo w parkach narodowych stosuje się ochronę krajobrazową, którą art. 5 pkt 8 ustawy definiuje jako zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu. Celem wskazanej regulacji jest zachowanie walorów krajobrazowych, czyli wartości ekologicznych, estetycznych lub kulturowych obszaru oraz związanej z nim rzeźby terenu, tworów i składników przyrody, ukształtowanych przez siły przyrody lub działalność człowieka. Działalność objęta zakazami, dokonywana przez człowieka na obszarze objętym ochroną krajobrazową jest dopuszczalna, jeżeli jest kontynuacją dotychczasowego sposobu gospodarczego wykorzystania danego terenu przez określony podmiot i nie wpływa na zmianę cech charakterystycznych krajobrazu na tym obszarze.
Wynika to z regulacji art. 15 ustawy o ochronie przyrody. Artykuł 15 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy stanowi, że w parkach narodowych oraz w rezerwatach przyrody zabrania się budowy lub rozbudowy obiektów budowlanych i urządzeń technicznych, z wyjątkiem obiektów i urządzeń służących celom parku narodowego albo rezerwatu przyrody. Jednakże, stosownie do art. 15 ust. 2 pkt 5, zakazy, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą obszarów objętych ochroną krajobrazową w trakcie ich gospodarczego wykorzystywania przez jednostki organizacyjne, osoby prawne lub osoby fizyczne oraz wykonywania prawa własności, zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego.
Korzystanie zatem z nieruchomości w granicach określonych przez ustawę o ochronie przyrody musi uwzględniać nie tylko zakaz nowej budowy z art. 15 ust. 1 pkt 1, ale i wyłączenie tego zakazu, unormowane w art. 15 ust. 2 pkt 5.
Wypełnienie przesłanek z tego drugiego przepisu wyłącza zatem zastosowanie pierwszego.
Jeśli więc inwestor wykaże, że jego działka (objęta ochroną krajobrazową w myśl art. 117 ust. 2 ustawy) wykorzystywana jest gospodarczo oraz że wykonuje on swoje prawo własności - zakaz budowy go nie obejmie. Taka wykładnia wskazanych przepisów jest prawidłowa, na co zwrócił uwagę NSA wyroku z dnia 10.06.2010 r. (sygn. akt II OSK 970/09), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela.
Działalność objęta zakazami, dokonywana przez człowieka na obszarze objętym ochroną krajobrazową jest zatem dopuszczalna, jeżeli stanowi kontynuację dotychczasowego sposobu wykorzystania gospodarczego danego terenu przez określony podmiot i nie wpływa na zmianę cech charakterystycznych krajobrazu, na tym obszarze.
Organ odwoławczy w sposób jednoznaczny przyjął, że siedlisko skarżącego zabudowane jest już dwoma budynkami mieszkalnymi, co jak najwyraźniej uznano, dla prowadzenia tego gospodarstwa rolnego jest ilością wystarczającą. Jednocześnie Minister wskazał, że działka, na której planuje się realizację przedsięwzięcia położona jest w strefie luźnej zabudowy siedliskowej. Budowa nowego budynku spowoduje zagęszczenie zabudowy wzdłuż drogi, co przyczyni się do ograniczenia możliwości migracji zwierząt. Zabudowa tego rodzaju (zabudowa liniowa) powoduje znaczną fragmentację terenu i odcięcie od siebie podzielonych obszarów.
Zasadność tych twierdzeń kwestionowana była przez skarżącego. Na rozprawie W. K. wyjaśnił, że drugi dom mieszkalny jest drewnianym przedwojennym letniakiem i nie nadaje się do całorocznego zamieszkiwania. Podniósł także, iż całe siedlisko otoczone jest murowanym ogrodzeniem, a projektowany budynek miał powstać w obrębie tego ogrodzonego siedliska, dalej od drogi niż ów drewniany letniak, który po realizacji nowego budynku ma być rozebrany.
Wskazał jednocześnie, że w prowadzeniu gospodarstwa (hodowli krów) pomaga mu syn i w tym celu dojeżdża z innej miejscowości. Nie ma bowiem gdzie mieszkać
w siedlisku rodziców. Gospodarstwo dobrze prosperuje, jest rozległe. Składają się na nie grunty własne oraz dzierżawione. Rolnik uzyskuje dopłaty unijne (ma przyznane kwoty mleczne).
Organ odwoławczy nie odniósł się praktycznie do twierdzeń skarżącego, kwestionującego ustalony w sprawie stan faktyczny. Kwestia ta, w ocenie Sądu, ma zasadnicze znaczenie.
W ocenie Sądu, konieczne było przeprowadzenia przez organ uzgadniający wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, tak by ustaleniom poczynionym w tym zakresie nie można było zarzucić dowolności. Dopiero w oparciu o wyniki tak przeprowadzonej analizy, mogło dojść do podzielenia stanowiska I. instancji lub uznania go za nietrafne. Organ odwoławczy takiej wnikliwej analizy nie przeprowadził i z góry założył, że zabudowa mieszkalna siedliska jest już wystarczająca dla prowadzonej działalności rolniczej, a na wskazanym obszarze obowiązuje zakaz realizacji innej zabudowy, niż służącej celom KPN.
Niewątpliwie, w przypadku zlokalizowania działki na obszarze ustawowo chronionym, w tym przypadku obszarze parku narodowego, granice ustawowe korzystania przez właściciela z jego nieruchomości wyznaczać winien art. 15 ustawy o ochronie przyrody w całości, ale również przy uwzględnieniu ust. 2 pkt 5 art. 15 cyt. ustawy. Społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, w przypadku nieruchomości zlokalizowanej w parku narodowym, która znajduje się na obszarze objętym ochroną krajobrazową lecz jest gospodarczo wykorzystywana przez jej właściciela na prowadzenie działalności rolniczej - będzie ta właśnie działalność rolnicza. Realizacja celów inwestycyjnych jej służących będzie zatem dopuszczalna w zakresie, w jakim nie będzie pozostawała w konflikcie z ochroną przyrody parku, jako całego ekosystemu, w rozumieniu art. 8 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.
Nie jest właściwe, z punktu widzenia konstytucyjnej ochrony prawa własności, uniemożliwianie właścicielowi korzystania z jego rzeczy (nieruchomości) w sposób, który znajduje uzasadnienie z punktu widzenia prowadzonej przez niego działalności,
a nie pozostaje w sprzeczności z innymi dobrami chronionymi na danym terenie, w tym z ochroną przyrody.
Nawiązując do ustaleń obowiązującego Studium, przedmiotowa działka nr 109 położona jest w strefie "B", gdzie głównym kierunkiem działań związanych z zagospodarowaniem przestrzennym jest m.in. sukcesywne eliminowanie wszelkich form zagospodarowania nie związanego bezpośrednio z Parkiem. W rejonie tym zwraca się szczególną uwagę na ochronę naturalnych zasobów, walorów i procesów przyrodniczych oraz ich aktywne wzbogacanie. Owo sukcesywne eliminowanie innych form zagospodarowania nie jest prowadzone w formie wywłaszczenia, gwarantującego właścicielom nieruchomości położonych na terenie parku narodowego uzyskanie niemal natychmiastowego odszkodowania za przejmowane nieruchomości, wg ich cen rynkowych. "Zamraża" zatem niejako, często na wiele lat, efekt finalny, w postaci przejęcia przez Państwo indywidualnych nieruchomości i zwróceniu ich przyrodzie. Wobec tego rolnicy gospodarując być może jeszcze przez wiele lat na tych nieruchomościach (prowadząc działalność rolniczą), winni mieć zapewnione godziwe warunki zamieszkania, w ramach swego siedliska, umożliwiające im dalsze prowadzenie tej działalności.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy ochrony środowiska uzgadniające inwestycję na etapie ustalania warunków zabudowy, nie przeprowadziły rzetelnej analizy zgromadzonych w sprawie materiałów, nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego sprawy, a jej załatwienie nie uwzględniało słusznego interesu strony.
W ocenie organu dalsza zabudowa działki pociąga za sobą realne zagrożenie prowadzania zabudowy na obszarach docelowo przeznaczonych do wykupienia.
Nie może jednak ujść uwadze organu uzgadniającego, że przedmiotowa działka jest gospodarczo wykorzystywana przez właściciela. Właściciel prowadząc działalność rolniczą na dużym areale własnym i dzierżawionym, wykonuje służące mu prawo własności.
Odmowa uzgodnienia planowanej inwestycji, stanowiąca podstawę do wydania decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy, pociąga za sobą skutek w postaci daleko idącego ograniczenia prawa własności skarżącego. Co do zasady ograniczenie to jest dopuszczalne, albowiem za wystarczającą podstawę do jego stosowania można uznać przepisy ustawy o ochronie przyrody. Jednakże istotne ograniczenie prawa własności wymaga jasnego wykazania przez organ, iż przesłanki uzasadniające zastosowanie takiego środka istotnie wystąpiły. Na organie administracji kontrolującym prawidłowość stanowiska I. instancji spoczywał zatem obowiązek dochowania szczególnej staranności zarówno w wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, rozpatrzeniu materiału dowodowego, jak i w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a.).
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit, c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 sentencji.
O kosztach postępowania - w pkt 2 sentencji - rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ odwoławczy stosując się do wskazań i oceny prawnej w nim zawartych, ponownie rozpozna zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło